T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/3
KARAR NO : 2024/89
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Atabey Sulama Birliği Meclisinin 28/11/2013 tarih 6 numaralı, 27/11/2014 tarih 3 numaralı, 30/11/2015 tarih 2 numaralı, 23/11/2016 tarih 3 numaralı ve 29/11/2017 tarih 3 numaralı kararlarının "Sulama ücretini vadesinden sonra ödeyenlere uygulanacak aylık gecikme oranı %3" olacağına ilişkin kısmının iptali ve uygulanmasının tedbiren durdurulması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE,görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.B
Vekili : Av. M.G
Davalı : Atabey Sulaması Sulama BirliğiBaşkanlığı
Vekili : Av. E.Ç
I.DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Atabey Sulaması Sulama Birliği(Birlik) Başkanlığının 302 sicil nolu üyesiolduğunu, 04/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz veTemerrüt Faizine İlişkin Kanun gereğince yıllık%9 oranında kanuni faiz olması gerekirken Birlik Meclisi tarafındanvadesinde ödenmeyen sulama ücretlerine aylık %3 gecikme faizibelirlenmesinin yasaya aykırı olduğunu, ana parayıgeçen gecikme zamları nedeniyle borçların ödenemezhale geldiğini ifade ederek, Birlik Meclis Kararının iptaliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Isparta İdare Mahkemesi 22/04/2020 tarih veE.2020/604, K.2020/536 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargının görevindebulunduğundan bahisle davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dilekçesininincelenmesinden; davacı tarafından, vadesinde ödenmeyen suücretlerine aylık %3 faiz uygulanmasının yasayaaykırı olduğu ve yıllık %9 oranında kanuni faizuygulanması talebiyle yapılan 31.12.2019 tarihli başvurusununAtabey Sulama Birliğinin 21.02.2020 tarih ve M.32.AAS-13 sayılıyazısıyla reddedilmesi üzerine anılan yazının vedayanağı meclis kararı ile aynı mahiyettekigeçmiş meclis kararlarının "gecikme faizioranın aylık %3 olacağına" ilişkinkısımlarının iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 127. maddesinin sonfıkrasında; mahallî idarelerin belirli kamu hizmetleriningörülmesi amacı ile, kendi aralarında Bakanlar Kurulunun izniile birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye ve kollukişleri ve merkezî idare ile karşılıklı bağve ilgilerinin yasayla düzenleneceği kuralı yer almaktadır.Anayasanın bu kuralına dayanan 5355 sayılı Mahalliİdare Birlikleri Kanununun 19. maddesinde, sulama birliklerinin hukukiniteliği düzenlenmişken, 22.3.2011 gün ve 27822sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 21. maddesi ile 5355sayılı Yasanın 19. maddesi yürürlüktenkaldırılarak, sulama birliklerinin 5355 sayılı Yasa ileolan bağlantısı sona erdirilmiştir. 5355 sayılıYasada aralarında sulama birliklerinin de yer aldığıbirlikler yerel yönetim niteliği taşımakta ve buşekilde örgütlenmekte iken, sulama birliklerini ayrıca veözel olarak düzenleyen 6172 sayılı Yasa ile sulamabirliklerinin 5355 sayılı Yasada öngörülen şekliile yerel yönetim olarak nitelendirilmediğianlaşılmaktadır.
Bu haliyle birlik anastatüsünün DSİ GenelMüdürlüğünün bağlı olduğuBakanlıkça onaylanması sonucu sulama birliklerinin tüzelkişilik kazanacağı, tüzel kişilik kazanıncayakadar DSİ Genel Müdürlüğü ile Bakanlıktarafındantesis edilenişlemin idariişlemolduğuaçıkolup, sulama birliğinintüzelkişilikkazanmasından sonrameydanagelenuyuşmazlıklarınadli yargı yerindeçözümleneceğikuşkusuzdur."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Isparta 4. Asliye Hukuk Mahkemesi13/01/2022 tarih ve E.2020/79, K.2022/11 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerekdavacının davasının reddine karar vermiş bu kararakarşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi DördüncüHukuk Dairesi 16/10/2023 tarih ve E.2023/1872, K.2023/1576 sayılıkararı ile,davacının istinaf başvurusunun HMK'nin 355. maddesi uyarıncakabulü ile mahkeme kararının esasının incelenmedenkaldırılması ve Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruyapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesinekesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Somut olayda davadilekçesindeki anlatıma göre davacı, sulamabirliğine olan borcu nedeniyle aylık %3 yerine, yıllık %9faiz uygulanması gerektiğini ileri sürerek sulamabirliğinin talep ettiği kadar faiz borcu bulunmadığınadair menfi tespit isteminde bulunmamaktadır. Davacı, sulamabirliği meclisinin yasa ile feshedilmeden önce temerrüdedüşen sulama borcunun aylık %3 gecikme faizi ile birlikte tahsiledilmesi gerektiğine yönelen meclis kararının iptaliniistemektedir.
Yukarıda açıklananyasa maddelerinden de anlaşıldığı üzeredavalı sulama birliği kamu tüzel kişisidir. Sukullanım bedeli birliğin gelirleri arasında yer alıp,temerüde düşen su kullanım bedeli için tahsiledilmesi gereken faiz ve cezalar da birliğin gelirleri arasındasayılır.İptali istenilen meclis kararları tarihi itibariylesu kullanım bedelleri Bakanlar Kurulu ile belirlenen tarifedendüşük olmamak üzere su kullanım bedelini tayin etmekmeclisin görevi arasında yer alıp, sulama birliğimeclislerinin yasa ile kaldırılmasından sonra bu yetki DSİBölge Müdürünün onay şartına bağlanmakkoşulu ile birlik başkanına geçmiştir. Bu haliylesulama birliğinin su bedeli borcuna uygulanacak faiz oranınınbelirlendiği meclis kararı idari bir işlem olmaktadır.Meclis kararının iptaline yönelen bir davaya da 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesihükmüne göre idari yargı yerinde bakılmasıgerekir. Yargı yolu, taraflarca açıkça veya hiçileri sürülmese de kendiliğinden (re’sen) dikkate alınır.
Ne var ki, davacı aynınedene dayalı olarak idari yargı yerinde dava açmış,Isparta İdare Mahkemesinin 22/04/2020 gün ve 2020/604 esas, 2020/536sayılı kararı ile adli yargı yerinin görevliolması nedeniyle ret kararı verilmiş, bu karar yasa yolunabaşvurulmaksızın 17/07/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesinin 1. fıkrasına göre; adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesi'nin karar vermesine değin erteler. 2. fıkraya göreyargı merciince önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvurukararıyla birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir.
Bu başvuru yolu ile 14. maddededüzenlenen olumsuz görev uyuşmazlığına göredaha çabuk işleyen ve sonuca götüren bir yöntemoluşturarak görev sorununun bir an önceçözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu maddeninuygulanabilmesi için görevli olduğuna işaret edilenyargı yerinde açılan davada verilmiş görevsizlikkararı bulunması, her iki yargı merciinde açılandavanın tarafları, konusu ve sebebinin aynı olması, bugörevsizlik kararının kesin veya kesinleşmişolması, görevli yargı mercinin belirlenmesi amacıylaUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuran yargı mercinin dosya esaskaydını kapatmaması gerekir.
İlk derece mahkemesinceuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu kabul edilerek, 2247 Sayılı Kanunun 19.maddesi gereğince derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamayıdurdurmak suretiyle, kül halinde yargı yoluuyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından Uyuşmazlık Mahkemesi'ne göndermesi,bu mahkemece verilecek kararı bekleyerek sonucuna göre kararverilmesi gerekirken işin esasına girilerek davanın esastanreddine karar verilmesi de usul ve yasaya uygundüşmemiştir.
Hal böyle oluncaaçıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğinegöre; davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile 6100Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-4) bendigereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmedenkaldırılmasına, davanın yukarıda belirtildiğişekilde yeniden görülmesi ve görevli yargı merciibelirlenmek üzere Uyuşmazlık Mahkemesine usulüne uygun birşekilde başvurulması için dosyanın kararı verenilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir..."
5. Isparta 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/01/2024 tarih veE.2023/369 sayılı kararı ile, mahkemelerince verilenkararın Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin kararıylakaldırıldığından bahisle, dava konusunun idariyargının görev alanına girmesi sebebiyle mahkemelerinin görevliolmadığına, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın idari yargı merciine görevsizlik kararı verilendosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.Anayasa’nın "Tabiiservetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi"başlıklı 168. maddesi şöyledir:
"Tabii servetler ve kaynaklarDevletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunlarınaranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet buhakkını belli bir süre için, gerçek vetüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağınarama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerleortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyleyapılması, kanunun açık iznine bağlıdır.Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlarve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esaslarıve müeyyideler kanunda gösterilir."
7.06/01/1982 tarihli ve 2577 sayılı Kanun'un "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılaniptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
8.18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 1-23. maddeleri 02/07/2018 tarihli ve 703sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 69. maddesiuyarınca ilga edilmiştir.
9.15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 4 sayılı"BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ileDiğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi"nin"Onuncu Bölüm"ündeDevletSu İşleri Genel Müdürlüğüne ilişkindüzenlemelere yer verilmiştir. Kararnamenin "Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri"başlıklı 121. maddesinin 1. fıkrasınınilgilibentleri şöyledir:
" (1) DevletSu İşleri Genel Müdürlüğünün görevve yetkileri şunlardır:
a) Taşkın sular ve sellerekarşı koruyucu tesisler meydana getirmek.
b) Sulama tesislerini kurmak, sulamasahalarında mevcut parsellerin tamamını veya aksamınıgösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabıhalinde kadastrosunu yaptırmak.
...
g) Bu maddede belirtilen tesislerinçalıştırma, bakım ve onarım dâhilişletmelerini yürütmek.
ğ) Bu maddede belirtilenişlerle ilgili olmak üzere rasat, tecrübe, istatistik,araştırma ve her türlü istikşaf işlerini yapmak;ezcümle toprağın cins ve karakterini, yetiştirilecek mahsulnevilerini ve elde edilecek zirai, iktisadi faydaları ve verimlilikderecelerini tespit etmek; bu mevzularda gerekirse ilgili bakanlık ve kurumve kuruluşlardan faydalanmak, amenajman planları hazırlamak vebunları temin edecekleri fayda ve ele alınmalarındakizaruretlere göre seçmek, sıralamak ve Bakanlığateklif etmek.
h) Bu maddede belirtilenişlerin her türlü etüt ve projelerini yapmak veyayaptırmak.
ı) Tesislerinyapılması hususunda her türlü mali imkânlarıaraştırmak ve icabı halinde ortaklıklarkurulmasını Bakanlığa teklif etmek veCumhurbaşkanı kararı ile uzun vadeli iç ve dış istikrazlaryapmak..."
10.DSİ Genel Müdürlüğünün görev veyetkileri kapsamında çıkarılan, sulama birliklerineilişkin 08/03/2011 tarihli ve 6172 sayılı Sulama BirlikleriKanunu’nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı;ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonelkullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzereDevlet Su İşleri Genel Müdürlüğütarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan yada inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygunşekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün onayını almak suretiyleişlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetimsorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelikyeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevlisulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerinidüzenlemektir.
(2) Sulama birlikleri kamutüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir."
11.6172 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanununuygulanmasında;
a) Bakan: DSİ’ninbağlı olduğu Bakanı,
b) Bakanlık: DSİ’ninbağlı olduğu Bakanlığı,
c) Birlik: Sulama birliğini,
ç) Birlik anastatüsü: Çerçeve ana statüye uygun olarakkurucular kurulu tarafından hazırlanarak Bakanlıkçaonaylanan metni,
d) Çerçeve anastatü: Sulama birliklerinde (…) bütçe, borçlanma,borçların ödenmesine ilişkin esaslar, alacaklarıntahsili, tarifeler, harcama usulü, yatırım programı,personel istihdamı, tasfiye ve benzeri hususlarındüzenlendiği, Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığının bağlı olduğuBakanlık ile Çevre ve Şehircilik, Maliye ve Tarım veKöyişleri Bakanlıklarının görüşüalınarak Bakanlık tarafından hazırlanan metni,
e) Devir: DSİ tarafındaninşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşaedilmesi planlanan sulama maksatlı tesislerin işletme, bakım,onarım ve yönetim sorumluluğunun, DSİ ve birlikarasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarıncabirliklere devredilmesini,
f) DSİ: Devlet Suİşleri Genel Müdürlüğünü,
g) Görev alanı:DSİ’ce belirlenen ve suyun kullanım maksadına göre,proje alanı içerisinde kalan sulama alanlarını,
ğ) (Mülga:19/4/2018-7139/46 md.)
h) Katılım payı: Sukullanıcılarının birliğe ilkkatılımlarında, (…) birlik ana statüsündebelirlenen şartlar dahilinde, arazinin her bir dekarı içinbelirlenen ve bir defaya mahsus olmak üzere alınan payı,
ı) Ortak tesis: Birliktarafından devralınan sulama tesisine hizmet eden fakat devirkapsamı dışında kalan ve DSİ’ce işletilentesisleri,
i) Su kullanıcısı:Görev alanında sulama yapan veya yapacak olan gerçek ya datüzel kişiyi,
j)(Değişik:19/4/2018-7139/46 md.) Su kullanım hizmet bedelitarifesi: Su kullanıcılarına suyunulaştırılması, birliğin tüzel kişilikkazanmasından önce görev alanı içindeaçılmış olan yeraltı suyu kuyuları ileyapılanlar da dâhil olmak üzere sulamadan dönen fazlasuyun uzaklaştırılması, birliğin sorumluluğundakisulama tesisinin mütemmim cüzü olan servis yollarıiçin birlikçe yapılan yönetim, bakım veonarım, yatırım geri ödeme, finansman, personel, mal ve hizmetalım ve enerji kullanım giderleri gibi her türlü giderikarşılayacak şekilde, sulama birliklerince su kullanımhizmet bedellerinin belirlenmesinde asgari değer olarak alınan veBakan tarafından onaylanan tarifeyi,
k) Tesis: Umumi sulardan faydalanmaküzere geliştirilmiş, sulama maksadıyla inşa edilen suyapılarını veya tesisleri,
1) (Mülga: 19/4/2018-7139/46md.)
m) Yerleşim birimi: 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa göre belediyeteşkilatı ya da 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı KöyKanununa göre köy tüzel kişiliği oluşmuşyerleşim yeri ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununa görebüyükşehir belediyesi sınırları dahilinde olupbelde belediye ve köy tüzel kişiliğini kaybetmesi sonucumahalleye dönüşen ancak halen tarımsal faaliyetlerini devamettiren yerleşim yerlerini,
ifade eder."
12.6172 sayılı Kanun'un "Birliğingörev alanı ve çalışma konuları"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Birliklere devredilentesislerin hizmet alanı, birliklerin görev alanı
olup sınırları,kapsamı ve ismi DSİ tarafından belirlenir.
(2) Bir görev alanıiçerisinde aynı amaçla birden fazla birlik kurulamaz.
(3) Birlik,devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım veyönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devirsözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.
(4) Birliğinçalışma konuları şunlardır:
a) Görev alanıiçerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarım,yönetim ve yenileme hizmetlerini usul ve esaslarına uygun olarakyapmak.
b) Katılımpayını, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezalarıtahsil etmek.
c) Devraldığıtesislerin yatırım bedellerini geri ödemek.
ç)(Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisiDSİ’nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesisile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerjikaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmimcüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesislerikurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlartarafından geliştirilen, kurulan yenilenebilir enerji tesislerinidevralarak işletmek, sulama birliğinin feshi hâlinde tesisleriçalışır hâlde DSİ’ye devretmek.
d) Görev alanıiçerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitkidesenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığınınilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.
e) Görev alanıiçerisinde öngörülen üretim hedefleriningerçekleşmesine katkıda bulunmak üzere gerekli tedbirlerialmak.
f) Sulama ve diğertarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliğiyaparak araştırma, geliştirme ve eğitimçalışmalarında bulunmak.
g) Amaç ve görevleri ileilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler içinDSİ’ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarındankendi payına düşen miktarı ödemek.
h)(Ek:5/3/2022-7381/27 md.)Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarımyapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarımarazilerini DSİ’ce düzenlenecek usul ve esaslardâhilinde, kiralayarak tarımsal üretim yapmak veyayaptırmak."
13.6172 sayılı Kanun'un19/04/2018 tarihli ve 7139 sayılıKanun'un 53. maddesi ile ilga edilmeden önceki"Birlik organları"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Birliğinorganları şunlardır:
a) Birlik meclisi.
b) Yönetim kurulu.
c) Denetim kurulu.
ç) Başkanlık."
14.6172 sayılı Kanun'un 7139 sayılı Kanun'un 53. maddesi ileilga edilmeden önceki "Birlikmeclisine üyelik şartları, seçilme esasları,görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesişöyledir:
"((1) Birlik meclisineüyelik şartları şunlardır:
a) Kamu hizmetlerindenkısıtlı olmamak.
b) 26/9/2004 tarihli ve 5237sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesindebelirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen birsuçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya daDevletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasaldüzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüyekullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, ediminifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklananmalvarlığı değerini aklama,kaçakçılık, vergikaçakçılığı veya haksız mal edinmesuçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak.
c) Onsekiz yaşınıtamamlamış olmak.
ç) Birlik görevalanı içinde mülk sahibi olmak ya da araziyi fiilen kullanmaküzere en az beş yıl süre için kiralamışolmak.
d) Seçim tarihiitibarıyla en az iki yıl süreyle su kullanıcısıolmak.
(2) Mülk sahibi ve araziyikiralayan aynı anda aynı arazi için birlik meclisine üyeolamaz. Birlik görev alanı içindeki birden fazla yerleşimbiriminde arazisi bulunan ya da araziyi kiralamış olanlar, sözkonusu arazilerin bulunduğu yerleşim birimlerinin yalnızbirinden meclis üyeliğine aday olabilir.
(3) Birlik meclisi, birliğeüye su kullanıcıları tarafından seçilenüyelerden oluşur. Birlik meclisi üye sayısı, birlikana statüsünde belirtilir.
(4) Birlikmeclisi üyelerininyerleşim birimlerine göre dağılımı, heryerleşim biriminden en az iki temsilci olmak üzere birlikimkanları ile sulanan toplam arazinin her yerleşim biriminde sulanantoplam araziye oranlanması suretiyle bulunur.
(5) Birlik meclisi üyelerininyerleşim birimlerine göre dağılımı görevalanı ve tapu kayıtları gözönünde bulundurularakDSİ bölge müdürlüğü kayıtları esasalınmak suretiyle tespit edilir.
(6) Birlik meclisi üyeliğiseçimlerinde kullanılacak oy sayısı, birlik görevalanı içindeki işletmeye açılmış toplamsulama alanının aynı alan içindeki ortalama parselbüyüklüğüne bölünmesiyle tespit edilir. Herbirlik üyesi, sulama alanındaki arazisinin ortalama parselbüyüklüğüne bölünmesiyle bulunacaksayıda oy hakkına sahiptir. Ancak oy hakkı beşigeçemez. Hesaplama sonucu bulunacak küsuratlı değeryarıma eşit ve büyükse bir yukarısınatamamlanır. Birlik meclisi üyeliği seçiminde oykullanacak su kullanıcılarına ait liste birlik merkezininbulunduğu yerin seçim kurulu tarafından seçimtarihinden üç ay önce ilan edilir. Listelere yapılanitirazlar seçim kurulu tarafından karara bağlanır.
(7) Birlik meclisi üyeleridört yıl için seçilir.
(8) Birlik meclisi üyeliğiseçimi, birlik merkezinin bulunduğu yerin seçim kurulutarafından yapılır.
(9) Seçim gizli oy,açık tasnif usulüyle yapılır. Seçimle ilgilidiğer hususlar çerçeve ana statü ile belirlenir.
(10) Birlik meclisi her yıl ikidefa birlik merkezinin bulunduğu yerde olağan olarak toplanır.Toplantıda üye tam sayısının saltçoğunluğunun bulunması gerekir. Nisapsağlanamadığı takdirde toplantı yedi gün sonrayatehir edilir ve bu toplantıda nisap aranmaz.
(11) Birlik meclisi,başkanın veya üyelerin üçte birinin yazılıisteği üzerine olağanüstü toplanır.Olağanüstü toplantının nisabı, olağantoplantıda olduğu gibidir.
(12) Birlik meclisinde kararlar,toplantıya katılanların salt çoğunluğu ilealınır. Ancak birliğin iç ve dış kaynaklıkredi kullanması, sulama ücretinin tespiti, cezaların tayini vekatılım payının belirlenmesine ait kararlarda birlikmeclisi üye tam sayısının üçte ikisinin oyuaranır.
(13) Birlik meclisinin toplantıve çalışma usul ve esasları çerçeve anastatüde belirlenir.
(14) Birlik üyeleri, birlikmeclisi kararının kanun, birlik ana statüsü ve sunulanhizmetin gereklerine aykırı olduğu iddiasıyla,toplantıyı takip eden otuz gün içinde birlik merkezinin bulunduğuyerdeki mahkemeye başvurabilir.
(15) Birlik meclisinin görev veyetkileri şunlardır:
a) Başkanı seçmek.
b) Yönetim ve denetimkurullarının asıl ve yedek üyelerini seçmek.
c) Yönetim ve denetim kurulunudenetlemek ve ibra etmek.
ç) Bütçe veçalışma programını tespit, tetkik, kabul ya dareddetmek.
d) Tesislerden birliğinkuruluş gayesine uygun olanların devralınmasına kararvermek.
e) Birliğin işlerininyürütülmesi içinçalıştırılması gereken personelle ilgilipolitikaları tespit etmek ve çalıştırılacakpersonelle sözleşme akdi yapmak için başkana yetkivermek, yönetim kurulu üyelerine brüt asgari ücretinyüzde ellisini ve başkana brüt asgari ücretinüç katını geçmemek üzere aylık olaraködenecek huzur hakları ile denetim kurulu üyelerine brütasgari ücreti geçmemek üzere yılda bir kez ödenecekhuzur haklarını tespit etmek.
f) Birlik adına yapılacaksözleşme esaslarını tespit etmek, araç, gereçve iş makinesi temini veya satın alınması, işletme,bakım ve onarım hizmetleri ve yeni tesis ve rehabilitasyonçalışmaları ile diğer işlerin ihaleyleüçüncü kişilere yaptırılmasına kararvermek ve bu hususlarda yönetim kuruluna sözleşme yapma yetkisivermek.
g) Birliğin sulama hizmetiningerektirdiği yatırım, bakım ve onarım giderleriiçin borç kullanımına karar vermek.
ğ) Birlik anastatüsünde, Bakanlığın görüşüneuygun olarak değişiklik yapmak.
h) Birliğin feshine, üyetam sayısının üçte ikisinin oyu ile karar vermek.
ı) Birliğin faaliyetlerive birlik çalışanlarının koordinasyonuyla ilgilidüzenlemeleri yapmak, ceza tarifelerini tasdik etmek, su kullanımhizmet bedelini Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğekonulan yılı sulama ve kurutma tesisleri işletme ve bakımücret tarifelerinde dekar başına tespit edilen endüşük ücret tarifesinden aşağı olmamaküzere belirlemek.
i) Gözlemcilerinhazırladıkları raporlar ile teklif ve tavsiyelerigörüşmek."
15.6172 sayılı Kanun'un "Denetimve birlik mallarının durumu" başlıklı18. maddesi şöyledir:
"(1) Birliklerin denetimiDSİ veya Bakanlık tarafından yapılır. Birlikler maliyönden yılda bir defa ayrıca MaliyeBakanlığının denetimine tabidir. Bu denetimler sonucundadüzenlenecek raporların bir örneği, gerekli işlemlerinyapılması için Bakanlığa gönderilir.
(2) Denetim sonucunda birliğinzarara uğratıldığının tespit edilmesi halinde10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi veKontrol Kanununun 71 inci maddesi hükümleri uygulanır.
(3) Birlikler, Sayıştaytarafından doğrudan denetlenebilir.
(4) Birliğindevraldığı sulama tesisi ve bütünleyiciparçaları Devlet malı olup, bunlara zarar verenlerhakkında 5237 sayılı Kanunun kamu malına zarar verme ileilgili ceza hükümleri tatbik olunur."
16.6172 sayılı Kanun'un "Birliktüzel kişiliğinin sona ermesi"başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(1)(İptal: AnayasaMahkemesi’nin 16/7/2020 tarihli ve E.: 2018/104, K.: 2020/39sayılı Kararı ile.)
(2) Birliğin tasfiyesi DSİtarafından yürütülür. Tasfiyenin usul ve esaslarıçerçeve ana statü ile düzenlenir.
(3) Tüzel kişiliğisona erdirilen sulama birlikleri tarafından işletilen sulamatesisleri hakkında 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Suİşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uygulanır."
17.7139 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile 6172 sayılı Kanun'aeklenen Ek 1. maddenin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Birlik görevalanında yer alan her su kullanıcısı gerçek vetüzel kişi sulama tesisinden faydalanabilmek için obirliğe üye olmak zorundadır.
(2) İlk üyelik kaydısırasında bir defaya mahsus olmak üzere (…)katılım payı tahsil edilir.
(3) Birlik üyeleri birliktarafından tahakkuk ettirilen su kullanım hizmet bedelini veborçlarını düzenli olarak ödemek, birliktarafından su yetersizliğine bağlı olarak yapılan ekimplanlamasına uymak, sulama planlaması ve su dağıtım vemünavebe programlarına katılmak, arazisi üzerinde yer alansulama tesisini korumak, kişisel kusurlarından dolayı meydanagelen zararları gidermek, aksi takdirde bu zararları gidermekiçin birliğin yapacağı her türlü harcamayıbirliğe ödemek, birliğin sorumluluğunda olan tesisler ilekullanılan her türlü ekipmana zarar vermemek, zarar verilmesi durumundabu zararı tazmin etmek, birliğin sorumluluğunda olan tesislerüzerinde yapılan işletme, bakım ve onarımçalışmaları için arazisine girilmesine izin vermekve sulama tesisinden faydalanma sözleşmesini imzalamakzorundadır.
(4) Su kullanıcısıolma vasfını kaybedenlerin üyelikleri resensonlandırılır.
(5) Birlikler gelirlerini, birlikana statüsünde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tahsil eder.Birlikler vadesinde ödenmeyen alacaklarını genelhükümlere göre tahsil eder.
(6) Birlik görev alanı dışındakalan su kullanıcılarından, suladıkları her dekararazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katıücret alınır.(...) "
18.6172sayılı Kanun'un "Mevcutbirlikler" başlıklı geçici 1. maddesişöyledir:
"(1) Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte 26/5/2005 tarihli ve 5355sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununa göre kurulmuşolan sulama birlikleri onsekiz ay içinde durumlarını bu Kanunauygun hale getirmek zorundadır. Aksi takdirde bu birliklerin tüzelkişiliği kendiliğinden sona erer ve bu birlikler valiningörevlendireceği vali yardımcısıbaşkanlığında; defterdarlık, tarım ilmüdürlüğü, DSİ bölgemüdürlüğü ve il mahalli idareler müdürlüğüyetkililerinden oluşan tasfiye komisyonu tarafından en geç ikiay içinde tasfiye edilir. Birliğin tüm hak, alacak,borç ve 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununa tabi olmayan personeli ile birliğe ait taşınır vetaşınmazlar bu Kanuna istinaden kurulan yeni birliğe devrolunur.
(2) Kurulmuş olan sulamabirliklerinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışanpersonel, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren bir yıl içinde Devlet PersonelBaşkanlığınca tespit edilecek ihtiyaca görekadroları ile mükteseplerine uygun olarak diğer kamu kurum vekuruluşlarına devredilir.
(3) Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuşolan birliklerde sözleşmeli personel statüsündeçalışanlar, mevcut statüleri ile istihdam edilmeye devamolunur. Birlikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren mevcut statüleri devam edenler dışında yenisözleşmeli personel istihdam edemezler.
(4) Bakanlık DSİ’ninteklifi üzerine birliklerin, bu maddeye göre yeniden kurulmalarısırasında görev alanlarında değişiklik yapmayayetkilidir."
19.21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun'un "Kanununşümulü" başlıklı 1. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"Devlete, vilayet hususiidarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik vetakiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibiasli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynıidarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlardışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatındanmütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takipmasrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur."
20.26/07/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığıncaonaylandığı anlaşılan Sulama BirliğiÇerçeve Ana Statüsünün "Birlik Üyeliği"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Birlik görevalanı içerisinde tapuda kayıtlı arazi sahibi olmak veyaarazi kiralamak suretiyle tarımsal üretimde bulunan her sukullanıcısı gerçek ve tüzel kişi, tesistenfaydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorundadır.
(2) Aynı arazi üzerindemiras ortaklığı, paylı mülkiyet vb. sebeplerle birdenfazla malikin bulunması halinde su kullanıcısı gerçekya da tüzel kişilerin birliğe üyeliğinde diğerortak ve/veya pay sahiplerinin muvafakatı istenir."
21.26/07/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığıncaonaylandığı anlaşılan Sulama BirliğiÇerçeve Ana Statüsünün "Birlik Hizmetlerinden Faydalanma"başlıklı 30. maddesi şöyledir:
"(1) Birlik hizmetlerindenfaydalanmak isteyen görev alanı içindeki sukullanıcılarının Sulama Tesisinden FaydalanmaSözleşmesini imzalamaları ve birliğe üye olmalarızorunludur.
(2) Birlik görev alanıdışındaki (şebeke dışı) sukullanıcıları ise bu statünün 6'ncı maddesindekişartların sağlanması durumunda yıllık sukullanım sözleşmesi imzalayarak birlik hizmetlerindenfaydalanabilirler. Bu durumdaki su kullanıcıları birliküyesi olmasalar dahi, sulama işletme faaliyetlerine ilişkinolarak birlik başkanlığı tarafından alınankararlara diğer birlik üyeleri gibi uymaya veyükümlülüklerini zamanında yerine getirmekzorundadır.
(3) Birlik görev alanıdışında kalan su kullanıcılarından,suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmetbedelinin iki katı ücret alınır."
B. Yargı Kararı
22.27/11/2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananAnayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarihli ve E.2018/104, K.2020/39sayılı kararında değinilen 6172 sayılı SulamaBirlikleri Kanunu kapsamındaki sulama birliklerinin hukukistatüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin birkısmı şu şekildedir:
"Anayasa, kanunlar ve CBK ilekamu tüzelkişiliklerine birçok alanda, kuruluşamacına özgü hukuksal durumlar tanınmaktadır.Ayrıca, kamu tüzelkişileri, nitelikleri ve özellikleriylebağdaştığı ölçüde, özel hukuktüzelkişilerinin özel hukuk hükümlerine göresahip olduğu hakları kullanabilmektedir (AYM, E.2006/61, K.2007/91,30/11/2007). 6172 sayılı Kanun’un 1. maddesinde sulamabirliklerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip oldukları veKanun’da hüküm olmayan hâllerde özel hukukhükümlerine tabi olacakları belirtilmektedir." ( § 243)
"Kamu tüzelkişileri,devlet tarafından kamu yararının gerçekleştirilmesiamacıyla kurulan, kamu gücü ayrıcalıklarıyladonatılan tüzelkişilerdir. Bu tüzel kişilerinözel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak üstünve ayrıcalıklı yetkilere sahip olmasıyla güdülenamaç ise kamu yararının sağlanması ve kamuhizmetinin en iyi şekilde yerine getirilmesidir.
Sulama birliklerinin kuruluşu,yapısı, görev ve yetkileri, mali hükümleri, personelistihdamı, denetimi, tüzelkişiliğinin sona ermesi 6172sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Bu birliklerinözellikle kuruluşları, görev alanları vedenetimlerinde DSİ’nin onay ve yetkisi bulunmaktadır. Sulamabirlikleri Anayasa’da özel olarak düzenlenmemiş oluporganlarının seçimle oluşmasında anayasal birzorunluluk bulunmamaktadır. Sulama birliklerinin temel organı olanbaşkanlığın oluşumu Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında geçen idarenin kanunladüzenlenmesi ilkesi ile ilgili olup Anayasa’da özel olarakdüzenlenmeyen hizmet yönünden yerinden yönetimkuruluşlarının organlarının belirlenmesinde kanunkoyucu takdir yetkisine sahiptir. Birlik başkanlarına tanınanidari para cezası verme yetkisi de bu kapsamda kanun koyucunun takdiryetkisindedir.
Diğer yandan sulamabirliklerinin kamu personeli arasından Bakan tarafındanseçilen başkan tarafından temsil edileceği veyönetileceğine, başkanlığın ise başkan vebaşkanlık hizmetlerini yürüten diğer personeldenoluşacağına dair birlik başkanının belirlenmeusulü, başkanlığın oluşumu, görev veyetkileri ile ilgili hususlar Anayasa’nın 128. maddesinin ikincifıkrası kapsamında kalmaktadır. Anayasa’nınanılan hükmüne göre memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkilerininkanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Dava konusu kurallarda dabirlik başkanının belirlenme usulü, idari para ceza vermeyetkisini de içeren görev ve yetkileri kanunladüzenlendiğinden kanunilik ilkesine aykırı bir yönbulunmamaktadır." ( § 252-254 )
"Kamutüzelkişilikleri devam eden birliklerin feshine karar verilmesi isekamu tüzelkişiliklerinin sona ermesine yol açacaktır.Kanun’un 20. maddesinin (3) numaralı fıkrasındatüzelkişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafındanişletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası “Kamutüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanununaçıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur”şeklinde iken 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına DairKanun ile “Kamu tüzelkişiliği, kanunla veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur”şeklinde değiştirilmiştir. YürürlüktekiAnayasa hükmüne göre kamu tüzelkişiliği ancakkanunla ya da CBK’yla kurulabilir. Aynı şekilde bir kamutüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK ilekaldırılır. 6771 sayılı Kanun’dan öncekidönemde yürürlükte olan “Kamutüzelkişiliği, … kanunun açıkçaverdiği yetkiye dayanılarak kurulur” hükmüyürürlükte olmadığından kamutüzelkişiliğinin artık kanunun açıkçaverdiği yetkiye dayanılarak kurulması veya kaldırılmasımümkün değildir.
Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamutüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağışeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip sulamabirlikleri yönünden de geçerlidir. Kamutüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veyaCBK’ya dayanılarak kurulması zorunluluğu, kamutüzelkişiliğinin veya organlarının ortadankaldırılması bakımından da geçerliolacaktır. Bu durumda bir kamu tüzelkişiliği de ancakkanunla ya da CBK ile kaldırılabilir. Dolayısıylabirliklerin DSİ’nin teklifi üzerine Bakan onayı ilefeshedileceğini öngören dava konusu (1) numaralı fıkraAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasıyla bağdaşmamaktadır." ( § 260-262 )
"Sulama birlikleri,DSİ’nin belirlediği sulama alanlarında sulamaişletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan, sulamatesislerinin işletme, bakım ve yönetimsorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamuhizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamutüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerindenyönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulamabirliklerinin sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğindeolduğu açıktır. Kanun’un ek 1.maddesinin (1)numaralı fıkrasında ise birliğin görev alanındayer alan her su kullanıcısı gerçek vetüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için obirliğe üye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her sukullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelikkaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kuraluyarınca DSİ’nin belirlediği katılım payıtahsil edilmektedir." ( § 272 )
"6172 sayılıKanun’da 7139 sayılı Kanun’la yapılandeğişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi, yönetimkurulu ve denetim kurulu organları kaldırılmış,birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabuledilmiş ve birlikler yenidenyapılandırılmıştır. Dolayısıylakaldırılan organlarla ilgili düzenlemeleri içeren kuralile yeniden yapılandırma sonucunda en üst yöneticiningörevine son verilebilmesi, alacakların tahsili, gözlemciler ilebirlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumunailişkin kurallar da yürürlüktenkaldırılmıştır. Kanun’unyürürlükten kaldırılan 19. maddesinde birliğeüye olmayan su kullanıcılarının yükümlülükleriniyerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleriöngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun’a7139 sayılı Kanun’la eklenen ek 1. madde ile birliğingörev alanında yer alan her su kullanıcısıgerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmekiçin o birliğe üye olması gerektiği hükmebağlanmıştır.
Sulama birliklerinin kamutüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa’da özelolarak düzenlenmediği ve Anayasa’nın 123. maddesiuyarınca anılan birliklerin teşkilatlarını ve bu bağlamdaorganlarını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisinesahip olduğu gözetildiğinde anılan takdir yetkisikapsamında kanun koyucu tarafından kuralla Anayasa’nın 44.maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesinikoruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından dahaetkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanmaöngörülmesinin sonucu olarak önceki yapılanmayailişkin hükümlerin madde metinlerindençıkarılmasında veya yürürlüktenkaldırılmasında Anayasa’ya aykırı bir yönbulunmamaktadır." ( § 315-316 ).
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
23.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, adli yargı dosyasının ekinde idari yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
24.Raportör-Hâkim Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
25.Dava davacının üyesi olduğu Birlik Meclisinin, vadesindeödenmeyen sulama ücretlerine aylık %3 gecikme faiziuygulanmasına karar vermesinin 3095 sayılı Kanun'da belirtilenyıllık %9 faiz oranından çok yüksek olduğundanbahisle Birlik Meclisinin 28/11/2013 tarih 6 numaralı, 27/11/2014 tarih 3numaralı, 30/11/2015 tarih 2 numaralı, 23/11/2016 tarih 3numaralı ve 29/11/2017 tarih 3 numaralı kararlarında yer alan "Sulama ücretini vadesinden sonraödeyenlere uygulanacak aylık gecikme oranı %3" kısmınıniptali istemiyle açılmıştır.
26.Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre ve AnayasaMahkemesinin kararlarında vurgulandığı üzeredavalı konumunda bulunan Sulama Birliğinin, ülkenin suvarlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımımaksadıyla kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesiiçin kanunla kurulmuş kamu tüzel kişiliğini haizhizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu olduğu anlaşılmaktadır.
27.Mevzuat ve somut olay irdelendiğinde, birlik organlarından olan BirlikMeclisine üyelik şartları, seçilme esasları,görev ve yetkilerinin 6172 sayılı Kanun'un 6. maddesindeayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Bunagöre Birliğin ceza tarifelerini tasdik etmek Birlik Meclisiningörev ve yetkileri arasında olup, cezaların tayini vekatılım payının belirlenmesine ait kararlarda birlikmeclisi üye tam sayısının üçte ikisinin oyuaranır. Bir kamu kuruluşu olarak kamu hizmeti görenBirliğin organlarından Meclisin Kanun'da belirlenen görev veyetkileri kapsamında, sulama hizmeti alan üyelerin iradelerindenbağımsız şekilde sulama ücretini vadesinden sonraödeyenlere uygulanacak aylık faiz oranının belirlenmesineyönelik kararlarının idari nitelik taşıdığıaçıktır. Bu bağlamda davacı tarafındandavalı kurum Birlik Başkanlığına husumetyöneltilerek, Birlik Meclisinde muhtelif tarihlerde karara bağlanan"Sulama ücretini vadesinden sonraödeyenlere uygulanacak aylık gecikme oranı %3" içeriklikısımların iptali ile kararların uygulanmasınıntedbiren durdurulmasına ilişkintalebin idare hukukuna ilişkinolduğunu kabul etmek gerekmektedir.
28.Dolayısıyla açılan davanın, idarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
29.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Isparta 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Isparta İdare Mahkemesinin 22/4/2020tarih ve E.2020/604, K.2020/536 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Isparta 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE,Isparta İdare Mahkemesinin 22/04/2020 tarih ve E.2020/604, K.2020/536sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN