T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/2
KARAR NO : 2024/91
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacıya, İl Milli Eğitim Müdürlüğünde Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken sebep olduğu ileri sürülen kamu zararı nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, meslekten uzaklaştırma işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : K.B
Vekili : Av. S. B
Davalı : Adana Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, İl Milli EğitimMüdürlüğünde Müdür Yardımcı olarakgörev yapan müvekkiline bazı ihalelerde kamu zararına nedenolduğu gerekçesiyle Adana Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 20/01/2023 tarih ve33540906-841.99-68955541 sayılı Encümen Kararı ile 5018sayılı Kanun'un 71. maddesinde yer alan her türlüaylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık netödemelerin iki katı tutarına kadar para cezasıverileceğine ilişkin hüküm uyarınca verilen 30.795,52TL idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Adana 1. Sulh Ceza Hakimliği 26/05/2023 tarih veD.İş No: 2023/1242 D. kararı ile, başvurukonusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğunubelirterek başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, karara itiraz edilmesi üzerine, Adana 2. Sulh Ceza Mahkemesi26/09/2023 tarih ve 2023/5671 D.İş saylı kararla itirazınreddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...Somut olayda idari paracezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgiliolarak “görevden uzaklaştırma” kararı daverildiği ve dava konusu edilerek idare mahkemesinde itiraz edildiğianlaşıldığından; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınınidari yargı yerinde görülmesi gerektiği, söz konusubaşvurunun idari davaya konu edilebilecek kesin veyürütülmesi zorunlu idari bir işlem olup idari yargımahkemeleri olduğunun anlaşılması karşısındabaşvuru konusu İdarî yaptırım kararınınSulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardanolmadığı, bu hususta ise idari yargı merciince bir kararverilmesinin gerekmesi kaşısında başvurunun 5326sayılı Kabahatler Kanununun 27/1-8 ve 28/8-b maddeleri gereğincereddine karar verilmesi gerekmiştir..."
3.Davacı vekili aynı istemle bu kez, idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Adana 3. İdare Mahkemesi 15/12/2023 tarih veE.2023/2096 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesiuyarınca verilen idari para cezasından kaynaklandığı,bu nedenle uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının görevinegirdiği gerekçesiyle mahkemelerinin görevli olmadığına,görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
''...Dava dosyasınınincelenmesinden; Adana Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 20/01/2023 tarih ve E.68955541sayılı yazısı ile bildirilen 5018 sayılı KamuMali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinin; "….bufiileri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam,tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir." hükmüuyarınca Bakanlık Makamının 07/07/2022 tarih ve 53553315sayılı oluru ile hakkında 1 aylık net ödemelerinin ikikatı tutarı kadar (30.795,52-TL) idari para cezasıuygulanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle Adana 1. SulhCeza Hakimliğinin 2023/1242 Değişik İş nolu dosyasındanaçılan dava sonucunda, anılan Mahkemenin 26/05/2023 tarihlikararıyla davaya bakmaya idarî yargının görevliolduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönündenreddine karar verildiği, anılan kararın kesinleşmesiüzerine de Mahkememizde bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun dilekçeler üzerineyapılacak ilk inceleme esaslarını düzenleyen 14. maddesinin(3) numaralı bendinin (a) alt bendinde; dava dilekçelerinin görevve yetki yönünden inceleneceği belirtilmiş, anılanmaddenin yollamada bulunduğu aynı Kanun'un 15 inci maddesinin (1)numaralı bendinin (a) alt bendinde de; adli yargınıngörevli olduğu konularda açılan davanın görevveya yetki yönünden reddedileceği hükmebağlanmıştır.
Öte yandan; 5018sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un“Amaç” başlığı altındadüzenlenen 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kalkınmaplanları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusundakamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde eldeedilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği vemalî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malîyönetiminin yapısını ve işleyişini, kamubütçelerinin hazırlanmasını,uygulanmasını, tüm malî işlemlerinmuhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malîkontrolü düzenlemektir.” denilmiş;
“Harcama talimatı vesorumluluk” başlıklı 32. maddesinde,“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisininharcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcamatalimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu vetutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği,gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeylegörevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcamatalimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun vediğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik veverimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesindeyapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”;
“Yaptırımlar veYetkili Merciler” üst başlığı altındadüzenlenen “Kamu zararı” başlıklı 71.maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusurveya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veyaeylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veyaeksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararınınbelirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmetkarşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmetyaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transferniteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksekfiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdaregelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,...g) Mevzuatındaöngörülmediği halde ödeme yapılması, esasalınır. Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlamaveya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararınoluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına görehesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış;sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamışinşaat, onarım ve üretimi yapılmış veyabitmiş gibi gösteren gerçek dışı belgedüzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engelveya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcıbelgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamışbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunlarınbu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bufiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam,tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir...“ Para cezaları veyetkili merciler” başlığı altındadüzenlenen 73. maddesinde, “Bu Kanunda belirtilen paracezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi tarafındanverilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen ay başındanbaşlamak üzere ve herhangi bir hüküm almaya gerekkalmaksızın; ilgililerine yapılan her türlüaylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık net ödemelerindörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur” hükmüyer almıştır.
5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 17. maddesinin üçüncüfıkrasında ise; “10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılıKamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III)sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilenidarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmıile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemelertarafından verilen idarî para cezaları GenelBütçeye gelir kaydedilir…”denilmektedir.
Öte yandan; 30.3.2005 günve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560sayılı Yasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3.maddesinde, “Bu Kanunun; a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”;Kanun’un “Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemeleregöre;Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır...''
III. İLGİLİ HUKUK
5.14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun "Kişiselsorumluluk ve zarar" başlıklı 12. maddesişöyledir:
“Devlet memurları,görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslimedilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır haldebulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur,ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zararauğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafındanrayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararlarınödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır.Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesindebulunan memurun brüt aylığının yarısınıgeçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkilidisiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir."
6.657 sayılı Kanun'un "Görevdenuzaklaştırma" başlıklı 137. maddesişöyledir:
“Görevden uzaklaştırma,Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevibaşında kalmasında sakınca görülecek Devletmemurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.
Görevden uzaklaştırmatedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında daalınabilir."
7.10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve KontrolKanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amacı,kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedeflerdoğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli birşekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesapverebilirliği ve malî saydamlığı sağlamaküzere, kamu malî yönetiminin yapısını veişleyişini, kamu bütçelerininhazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malîişlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını vemalî kontrolü düzenlemektir."
8.5018 sayılı Kanun'un "Kamuzararı" başlıklı 71. maddesişöyledir:
"Kamu zararı; kamugörevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuataaykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamukaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıdır.
Kamu zararınınbelirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmetkarşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması,
b) Mal alınmadan, iş veyahizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindekigiderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetinrayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veyayaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh,tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekildeyapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10md.)
g) Mevzuatındaöngörülmediği halde ödeme yapılması,
esas alınır.
(Değişiküçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol,denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucundatespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihtenitibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikteilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, malve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetlerisağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım veüretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösterengerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamukaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye nedenolanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerekdüzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlarhakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillereilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleriişleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminatdahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir.
(Değişik son fıkra:25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamugörevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerdentahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanıtarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir.”
9.5018 sayılı Kanun'un "Zamanaşımı"başlıklı 74. maddesi şöyledir:
"Kamu zararınınmeydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarınınverilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyenmalî yılın başından başlamak üzerezamanaşımını kesen ve durduran genel hükümlersaklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit vetahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezalarızamanaşımına uğrar."
10.19/10/2006 tarih ve 26324 numaralı Resmi Gazete’de yayımlananKamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve EsaslarHakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) "Tanımlar"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğinuygulanmasında;
a) Hukuk birimi: Kamu idarelerindehukuk hizmetlerini yürüten birimi,
b) İlgili: Kendisine yersizveya fazla ödeme yapılan gerçek ve/veya tüzel kişiya da kişileri,
c) Kamu kaynağı:Borçlanma suretiyle elde edilen imkanlar dahil kamuya ait gelirler,taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para,alacak ve haklar ile her türlü değerleri,
ç) Kamu zararı: Kamugörevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuataaykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamukaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasından doğan zararı,
d) Kanun: 5018 sayılı KamuMalî Yönetimi ve Kontrol Kanununu,
e) Malvarlığı: Birkişinin hukuki bütünlük teşkil etmek üzere sahipve yükümlü olabileceği para ileölçülebilen mal, hak ve borçlarınıntamamını,
f) Muhasebe birimi: Gelir vealacakların tahsili, giderlerin ve borçların hak sahiplerineödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerinalınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi vediğer tüm malî işlemlerin kayıtlarınınyapılması ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerininyapıldığı birimi,
g) Muhasebe yetkilisi: Muhasebehizmetlerinin yürütülmesinden ve muhasebe birimininyönetiminden sorumlu, usulüne göre atanmışsertifikalı yöneticiyi,
ğ) Rayiç bedel: Bir mal,iş veya hizmetin temin edildiği yer ve tarihteki normal alım vesatım bedelini,
h) Sorumlu: Kamu zararınınoluşmasına sebep olan kamu görevlisini,
ı) Takibe yetkili birim:Merkezde strateji geliştirme birimlerini, taşrada ise stratejigeliştirme biriminin bağlı olduğu üstyöneticinin, alacağın takibi konusunda yetki verdiğibirimleri,
i) Üst yönetici:Bakanlıklarda kendilerine doğrudan bağlı hizmet birimleribakımından bakanı, kendilerine bağlı hizmet birimleribakımından bakan yardımcılarını, diğer kamuidarelerinde en üst yöneticiyi, il özel idarelerinde valiyi,belediyelerde belediye başkanını,
ifade eder."
11.Yönetmeliğin "KamuZararının Belirlenmesi" başlıklı 6.maddesi şöyledir:
"(1) Kamu zararınınbelirlenmesinde;
a) Yapılan iş, alınanmal veya hizmet karşılığı olarak ilgilimevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülenkarar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazlaödeme yapılması,
b) İlgili mevzuatındaöngörülen haller dışında, işyaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödemeyapılması,
c) Transfer niteliğindekigiderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
ç) İlgili mevzuatıgereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiçbedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, malveya hizmet alınması,
d) Kamu idarelerine aitmalların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı veelden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,
e) Görevlilere teslim edilentaşınırların zarara uğraması,
f) İdare gelirlerinin tarh,tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekildeyapılmaması,
g) Kamu idaresininyükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekildeyerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikmezammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,
ğ) Mevzuatındaöngörülmediği halde ödeme yapılması,
esas alınır."
12.Yönetmeliğin "Kamuzararından doğan alacağın tebliği ve takibi"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
(1) Kamu zararından doğanalacaklar, merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada isetakibe yetkili birimlerce sorumluların ve ilgililerin bilinen adreslerineimzaları alınmak suretiyle veya 11/2/1959 tarihli ve 7201sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğedilir. Tebliğde; borcun miktarı, sebebi, doğuş tarihi,faiz başlangıç tarihi, ödeme yeri, yedi günlükitiraz süresi, itiraz mercii belirtilerek, söz konusu tutarıntebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi istenir.İtiraz merkezde strateji geliştirme birimince, taşrada ise takibeyetkili birimin en üst yöneticisince on iş günüiçerisinde sonuçlandırılır. İtiraz veitirazı değerlendirme süresi bir aylık ödemesüresini etkilemez.
(2) Kontrol, denetim veya incelemesonucunda tespit edilen kamu zararı alacaklarının sorumlulara veilgililere tebliğ işlemlerine, 7 nci madde gereğinceyapılacak değerlendirme işlemlerinin tamamlandığıtarihten itibaren beş iş günü içerisindebaşlanır…
(5) Adlî, idarî veaskerî mahkemelerce hükme bağlanan ve taraflara tebliğedilen kamu zararından doğan alacaklara ilişkin kararınkesinleşmesi beklenmeksizin, takip işlemlerinebaşlanır”
13.30/3/2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
14.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
15.5326 sayılı Kanun’un "İdaripara cezası" başlıklı17. maddesinin 3.fıkrası şöyledir:
"(3) (Değişik:6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılıcetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî paracezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonrabelirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyetbaşsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilenidarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir.Sosyal güvenlik kurumları ile mahalli idareler tarafındanverilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelirkaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafındanverilen idarî para cezaları ise, ilgili kanunlarındakihükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeyegelir kaydedilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınınverdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki hükümleretâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmamasıhalinde, idarî para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesikoşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksithalinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tamolarak ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalankısmının tamamı tahsil edilir."
16.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
17.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/03/2024tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hakim Dr. Berrak YILMAZ'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
20.Dava, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesi uyarınca verilen idaripara cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
21.Dosyanın incelenmesinden, İl Milli EğitimMüdürlüğünde Müdür Yardımcı olarakgörev yapan davacı hakkında bazı ihalelerde kamuzararına neden olduğu gerekçesiyle, Adana Valiliğiİl Milli Eğitim Müdürlüğünün 20/01/2023tarih ve 33540906-841.99-68955541 sayılı Encümen Kararıile, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesinde yer alan her türlüaylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık netödemelerin iki katı tutarına kadar para cezasıverileceğine ilişkin hüküm uyarınca 30.795,52 TL idaripara cezası verildiği; öte yandan davacının, AdanaCumhuriyet Başsavcılığının 2021/64590sayılı soruşturma dosyasında "çıkar amaçlı suçörgütü kurmak, örgüte üye olmak, ihaleye fesatkarıştırmak, edimin ifasına fesatkarıştırmak ve rüşvet"suçlarından yürütülen soruşturmakapsamında tutuklanması üzerine ilk olarak22/10/2021 tarihliValilik onayıyla görevden uzaklaştırılmasınakarar verildiği, daha sonra Valilik tarafından 22/01/2022 tarih ve41795797 sayılı işlemle adli soruşturmanın devamettiğinden bahisle, görevden uzaklaştırma süresininiki ay daha uzatıldığı, davacının Adana 1.Ağır Ceza Mahkemesinin E.2022/39 sayılı dosyasında21/2/2022 tarihinde tahliyesine karar verilmesi üzerine, hakkındatesis edilen açığa alma işleminin iptali ve görevineiade edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun Adana İlMilli Eğitim Müdürlüğünün 17/3/2022 tarih ve45934196 sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, buişlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçtığı anlaşılmaktadır.
22.KabahatlerKanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenensekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bumaddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
23.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
24.Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren idari yaptırım kararının daverilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararınidari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, §22-23).
25.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, ancak; idari paracezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgiliolarak ve aynı maddi olay nedeniyle meslekten uzaklaştırma dakarar verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiğianlaşıldığından, idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasının daidari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
26.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27.maddesinin sekizinci fıkra hükmü bir aradadeğerlendirildiğinde, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesiuyarınca verilen idari para cezalarına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Adana 3. İdare Mahkemesinin 15/12/2023 tarih ve E.2023/2096sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna,
B.Adana 3. İdare Mahkemesinin 15/12/2023 tarih ve E.2023/2096sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
04/03/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN