T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/28
KARAR NO : 2024/84
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un 8. maddesinin yedinci fıkrasıuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : ...Gıd.Tur.Rek.ve Tan.Hiz. San Tic.Lim. Şti.
Vekili : Av. A. Ö
Davalı : Beyoğlu Kaymakamlığı- İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü
Vekili : Av. Ö. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1.BeyoğluKaymakamlığı İlçe Tarım ve OrmanMüdürlüğünün 04/10/2021 tarih veE-73394138-640-2764116 sayılı idari yaptırım karartutanağı ile, davacıya ait "C.S" unvanlıişyerinde yapılan 19/09/2019 tarihli birinci denetimde 4250sayılı İspirto Ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin 6. fıkrasınaaykırı faaliyette bulunulduğundan bahisle, aynı Kanun'un7/1-b maddesi uyarınca davacı şirket hakkında uygulananidari para cezasından sonra, 14/07/2021 tarihinde yapılan ikincidenetimde aynı aykırılığın yeniden tespitedilmesi üzerine 4733 sayılı Tütün, TütünMamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un 8/7.maddesi uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyledavacı şirkete 35.526 TL idari para cezası verilmiş, durum11/10/2021tarihli ve TB03732198045 sayılı işlem iledavacıya bildirilmiştir.
2.Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul 10. Sulh Ceza Hâkimliği02/03/2022 tarih ve D.İş. 2021/7364 sayılı kararı ile,itirazı inceleme görev ve yetkisinin idare mahkemelerine aitolduğunu belirterek, itirazın görev yönünden reddinekarar vermiş, davacı vekili tarafından yapılanitirazİstanbul 1. SulhCeza Hakimliğinin 10/04/2022 tarih veD.İş.No.2022/2454 sayılı kararıyla kesin olarakreddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"İdaredengelen müzekkere yanıtı ekindeki bilgi ve belgeler ile tümdosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; muteriz firmahakkında kararına karşı itiraz edilen kurum tarafından04.10.2021 tarih ve E-73394138-640-276-4116 sayılı kararı ile4733 Sayılı Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunu'n 8.maddesi 7.fıkrası uyarınca 35.526,00 TL idari para cezası karartutanağı düzenlenmiş olduğuanlaşılmıştır.
Yukarıdabelirtilen hususlar ve tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; Ankara 6.İdare Mahkemesince yapılanyeni inceleme sonucunda verilen 2015/2926 Esas sayılı kararıgereğince Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün veAlkol Dairesi Başkanlığı'nın 21.09.2021 tarihli,E-73394138-459.03.02-2746780 sayılı oluru ile muteriz firmahakkında düzenlenen 35.526,00 TL idari para cezası karartutanağına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının değerlendirilmesi yönünden yapılacakincelemelerin idari yargının görev alanında bulunduğu,bu nedenle itiraza ilişkin incelemeye bakmakla idari yargınınyetkili ve görevli olduğu sonuç ve kanısınavarılarak muteriz vekilinin itirazının görevyönünden reddi ile hakimliğimizin görevsizliğine dairaşağıdaki karar verilmiştir."
4.Bu kez davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 8. İdareMahkemesi13/09/2022 tarih ve E.2022/665, K.2022/1560 sayılıkararı ileuyuşmazlığın esasını inceleyerek dava konusuişlemin iptaline karar vermiş,bu karara karşıistinafbaşvurusunda bulunulmuştur.
6.İstanbulBölgeİdare Mahkemesi 10.İdari Dava Dairesi 23/11/2023 tarih ve E.2022/2552 sayılıkararı ile, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğunu belirterek2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına veistinafincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararınilgilikısmışöyledir :
"5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun "YaptırımTürleri" başlıklı 16. maddesinde "Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgilikanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." hükmüne, 5560sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde; "Bu Kanunun; a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır." hükmüne, 27. maddesinin(1) numaralı bendinde; "İdari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veyatefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabilir." hükmüne, 5560sayılı Kanun ile eklenen (8) numaralı bendinde;"İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür" hükmüne, 32. maddesinde; "Yetkilimakamlar tarafından adli işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idari para cezasıverilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir."hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alanhükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, KabahatlerKanunu’nun; idarî yaptırım kararlarınakarşı, açıkça idari yargı merciinde davaaçılabileceğine ilişkin herhangi bir hükümbulunmaması durumunda adli yargının görevli olduğu,yargı yoluna ilişkin açıkça idari yargımerciinde dava açılabileceğine ilişkin hükümbulunması durumunda veya aynı kişiyle ilgili olarak, idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında idarî yargının görev alanına girenkararların da verilmiş olması halinde idari yargı merciindedava açılabileceği açıktır.
Diğer bir ifadeyle, KabahatlerKanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Dava konusuuyuşmazlıkta, tesissınırları dışında tüketilmek üzereaçık alkollü içki satışı ve sunumyapıldığının tespit edilmesi üzerine, 4250sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu'nun 6.fıkrasının ihlali nedeniyleaynı Kanun'un 7/1-b bendi uyarınca para cezası verildiği,idari para cezasının dışında idari yargınıngörev alanına giren herhangi bir yaptırımkararının verilmediği görülmüştür.
Bu durumda, 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu'nun 6.maddesinin6.fıkrasının ihlali nedeniyle aynıKanun'un 7/1-b bendi uyarınca uygulanan idari para cezasınakarşı açılan iş bu davanın, aynıKanunu'nun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca sulh cezamahkemesinin görevine girdiği anlaşılmakta isedaha önceSulh Ceza Mahkemesi tarafından bakılmakta olan uyuşmazlığınidare yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle görev ret kararı verdiği dikkatealındığında2247 sayılıUyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yolunun belirlenmesiamacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasıgerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle,istinaf istemine konuuyuşmazlığınidariyargı yerinin görevi dışında olduğu sonucunavarıldığından, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca, görevli yargı yolunun belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, dosyanın bu amaçla UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesi için İstanbul 10.SulhCezaHakimliği'nin E:2021/7364D.İş dosyasınınBaşkanlık yazısı ile istenilmesine, İstanbul 10.SulhCezaHakimliği'nin E:2021/7364D.İş dosyasınınonaylı bir örneğin temin edilmesine müteakipBaşkanlık yazısı iledosyalarınUyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir kararverilinceye kadar istinaf isteminin incelenmesinin ertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
7.4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininaltıncıfıkrası şöyledir:
"Alkollü içkilersunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebilir ve buyerlerde tesis sınırları dışında tüketilmeküzere alkollü içki satışı yapılamaz."
8. 4250 sayılı Kanun’un “Cezalar”başlıklı7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şöyledir :
“Bu Kanunun 6 ıncımaddesinin;
...
Üçüncü,dördüncü ve altıncı fıkralarında belirtilenyasaklara aykırı hareket edenlere, on bin Türk Lirasındanbeş yüz bin Türk Lirasına kadar, idari para cezasıverilir.
...”
9.4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve AlkolPiyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un “Amaç”başlığı altında düzenlenen 1. maddesişöyledir:
“(Değişik:20/11/2017-KHK-696/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/72 md.)
Bu Kanunun amacı;tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasasınındüzenlenmesine, tütün, tütün mamulleri ve alkolünTürkiye’de üretimine, iç ve dış alım ilesatımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
10.4733sayılı Kanun’un “Cezaihükümler” başlıklı 8. maddesininaltıncı, yedinci, onuncu ve on birincifıkralarışöyledir:
“Yukarıdasayılan fiiller dışında, bu Kanun ile 4250 sayılıKanuna veya bu kanunlara göre yürürlüğe konulmuşyönetmeliklere ya da Gıda, Tarım ve HayvancılıkBakanlığınca verilen belgelerde yer alan şartlarauyulmadığının tespiti halinde, ilgili gerçek vetüzel kişiler uyarılır ve aykırılığıngiderilmesi için uygun bir süre verilir. Her işlem içinverilecek süre Gıda, Tarım ve HayvancılıkBakanlığınca belirlenir. Verilen süre sonundaaykırılığın devam etmesi halinde veyaaykırılığın giderilmesinin mümkünolmadığı hallerde süre verilmeksizin Gıda, Tarımve Hayvancılık Bakanlığınca verilen belgeler iptaledilir.
İdarîpara cezaları, fiillerin tekrarı halinde, bir öncekicezanın iki katı olarak verilir. Beşinci fıkranın (c)bendinde sayılan fiillerin tekrarı halinde ayrıca ihlale konuürünün piyasaya arzının bir yıla kadardurdurulmasına; (a), (b), (d), (e), (f), (j), (k), (1), (m) (n), (o) ve(p) (r) ve (s) bentlerinde sayılan fiillerin, ilk fiilinişlenmesinden sonraki beş yıl içindeüçüncü defa işlenmesi halinde ise belgeleriniptaline karar verilir. Satış belgesi iptal edilensatıcılar, satış belgesi iptaline konu işyerinde aynıişletme adı altında faaliyette bulunanüçüncü kişiler ile satış belgesi iptaledilen satıcılarca belge iptaline konu işyerinin farklıişletme adı altında fiilen işletilmesi halinde, buişletme üzerine kayıtlı görünenüçüncü kişiler adına iki yıl süreyle yenibelge başvurusunda bulunulamaz.
....
BuKanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırımkararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine görekanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliğitarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır.İdare mahkemesinde iptal davası açılmışolması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
İdarîyaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümleri uygulanır."
11. 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genelkanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
12.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
13.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrasışöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ' inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI, BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Bölge İdareMahkemesi ilgili Dairesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Daireceidari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,oluşan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve AlkolPiyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un 8. maddesinin yedincifıkrası uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
17.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
18.Olayda, davanın, 4733sayılı Kanun’un 8. maddesinin yedincifıkrasıuyarınca verilen idari para cezasının iptalineilişkin olarak açıldığı, 4733 sayılıKanun’un 8. maddesinin onuncu fıkrasında bu Kanunhükümlerine göre verilen idarî yaptırımkararlarına karşı 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yolunabaşvurulacağının, bu Kanun’da hükümbulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümlerinin uygulanacağının düzenlendiği,bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanak olan 4733sayılı Kanun’dabu Kanun uyarınca verilen idari paracezalarına karşı kanun yoluna ilişkin düzenlemenin yeraldığı anlaşılmıştır.
19.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden 4733sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak,İstanbulBölgeİdare Mahkemesi 10. İdari DavaDairesinin 23/11/2023 tarih ve E. 2022/2552sayılı başvurusununreddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari DavaDairesince23/11/2023 tarih ve E. 2022/2552 sayı ileyapılanBAŞVURUNUNREDDİNE,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN