T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/602
KARAR NO : 2024/64
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacının Samsun Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.S
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. Y.E.S
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 28/10/1991-31/12/2014 tarihleriarasında Samsun Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarakgörev yaptığını, 04/06/2015 tarihinde iş akdiningerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TL kıdemtazminatı alacağının faizi ile birlikte, davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Samsun 1. İş Mahkemesi 17/11/2022 tarih veE.2022/6, K.2022/1088 sayılı kararı ile, davada idariyargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle,davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine kararvermiş, karar istinaf edilmiştir. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi7. Hukuk Dairesi 19/04/2023 tarih ve E.2023/273, K.2023/788 sayılıkararı ile, istinaf talebinin esastan reddine kesin olarak kararvermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Somut olayımızda,dosya içeriğine göre davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak idareonayı ile görevlendirilmiştir. Davacınınücretlerinin657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesine uygunolarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarıncaMaliye Bakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Bununla birlikte, sosyal güvenlikyönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği açıktır. Bu itibarla, taraflararasındaki uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevalanına girmediği kabul edilmiştir. Nitekim Hukuk GenelKurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı, Esas No:2019/9-786 Karar No: 2021/1518 numaralarıkararları da aynı yöndedir.
Her ne kadar davacıtarafça emsal uyuşmazlık mahkemesi kararları ibrazedilmiş ise de; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 28. Maddesinindüzenlemesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesinin vereceğikararlara, ilgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluşve kişileruymak ve geciktirmeksizin onları uygulamaklaödevlidirler. Ancak, Uyuşmazlık Mahkemesi kararları olaylasınırlı bulunduğu ve ilke niteliğitaşımadığı için benzer işlerdebağlayıcılıkları yoktur.29. Maddehükmügereği de,hukuk veya ceza bölümlerin ve GenelKurulun kararları kesindir.
Yukarıda açıklanannednelerle; dava konusu uyuşmazlığın çözümyerinin İdari Yargı olduğu anlaşılmakla, HMK 114/1-Bile 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyledavanın USULDEN REDDİNE karar vermek gerekmiştir. ..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Samsun 3. İdare Mahkemesi 08/11/2023 tarih veE.2023/1233 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
''... Davadosyasının ve Samsun 1. İş Mahkemesinin E:2022/6sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacıtarafından, Halk Eğitim Müdürlüklerinde ustaöğretici olarak çalıştığı28/10/1991-04/06/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkinkıdem tazminatı tutarınıniş akdinin sonaerdirildiği tarihten itibaren bankalarca uygulanan en yüksek mevduatfaiziyle birlikte tazmini tazmini istemiyle açılan davada, Samsun1. İş Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E:2022/6, K:2022/1088sayılı kararıyla uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün idariyargının görevinde olduğundan davanın usulden reddinekarar verilmesi üzerine, bakılan davanın Mahkememizdeaçıldığı anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamı ve yukarıdayer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, davacı ile davalı idare arasındageçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem(iş sonu) tazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır...''
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun 8. maddeyle başlayan"İş Sözleşmesi,Türleri ve Feshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Geçiş Hükümleri"başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan04/03/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacınınSamsun Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle,kıdemtazminatı alacağının faizi ile birlikte,davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Samsun 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Samsun 1.İş Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/6, K.2022/1088sayılısayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Samsun 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Samsun 1. İş Mahkemesinin17/11/2022 tarih ve E.2022/6, K.2022/1088 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN