T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/91
KARAR NO : 2024/133
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde ve fıkrası uyarınca verilen idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Z. S.
Vekilleri : Av. A. A. - Av. E. A.
Davalı : Kocaeli Bölge Trafik DenetlemeŞube Müdürlüğü Otoyol Büro Amirliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekilleri, 26/10/2023tarihinde Kocaeli ili, Darıca Belediyesinin depo sahasına parketaşı boşaltıp Bursa ili, Orhangazi ilçesinedönüş yolunda yapılan denetim sırasında, KiptaşBeton Yapı Elemanları San. ve Ticaret A.Ş. adına trafiktekayıtlı 16 ... 948 plakalı aracın (kamyon)şoförlüğünü yapan müvekkillerinin,yapılan muayene sonucunda 0,59 promil alkollü çıktığındanbahisle, hakkında 26/10/2023 tarih ve AA/0234343 sıra numaralıtutanakla sürücü belgesinin altı ay süreyle gerialınmasına ve MB-20662993 sıra numaralı tutanakla 4.064 TLidari para cezasına ve BB 00148862 sıra numaralı tutanaklaaracın trafikten menine karar verildiğini, müvekkillerinindenetim sırasında alkollü olmadığını,üfleme cihazının arızalı olduğunu,kalibrasyonunun yapılmadığını ve kendisinden kannumunesi alınmasını istemesine rağmen bu talebin dikkatealınmayarak yanlış çıkan muayene sonucuna göreyaptırım uygulandığını belirterek, sözkonusu işlemlerin ve idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gebze 2. Sulh Ceza Hakimliği 04/12/2023 tarih veD.İş No: 2023/6228 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili kararını emsalgöstererek, başvuruya konu idari yaptırım hakkındaitiraza bakma görevinin Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi gereğinceidari yargıya ait olduğu, Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesigereğince başvuru konusu idari yaptırım kararınınSulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığıgerekçesiyle başvurunun usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...İtiraz edenhakkında 2918 Sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarıncaidari para cezası ve aracın trafikten men edilmesine dair idariyaptırım uygulandığı; söz konusu trafik idaripara cezası karar tutanağı ile uygulanan idari para cezasıidari yaptırım kararımn kaldırılması hususundaitiraz eden tarafından Hakimliğimize başvurulmuş ise de;gerek 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesinde yer alan,idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aym kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararma ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı mercinde görüleceğişeklindeki düzenleme; gerekse Uyuşmazlık Mahkemesi'niniçtihat niteliğindeki 22/06/2020 tarih, 2020/331 Esas, 2020/360Karar sayılı "2918 sayılı Yasa’mn Ek 2/3.maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkinkararın iptal edilmesi istemiyle açılan davamn, araçtrafikten men işleminin de başvuruya konu yapılmasıkarşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesi ve aym Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrasıhükmü bir arada değerlendirildiğinde idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği" şeklindekikararı uyarınca somut olayda, aracın trafikten men edilmesineilişkin karar aleyhine yapılan başvuruyu inceleme görevininidari yargı yerine ait olması nedeniyle; 5326 sayılı Yasa'mnyukarıda bahsedilen 27/8.madesinde yer alan düzenleme gereğincearacın trafikten men edilmesi kararı ile birlikte uygulanan idaripara cezası aleyhine yapılan başvurunun da idari yargımerciince incelenmesi gerektiği; aksi halde aynı tutanakla uygulanankararlar aleyhine yapılan başvurunun bir kısmının adliyargı yerinde bir kısmının ise idari yargı yerindegörülmesinin usul ekonomisine aykırı olduğu gibiyargılamanın bütünlüğünübozacağı ve çelişkili kararların ortayaçıkmasına da sebebiyet verebileceği; 5326sayılı Yasa'nın yukarıda bahsedilen 27/8.madesinde yer alandüzenlemenin zaten bu gibi durumların ortayaçıkmasının önlenmesi amacıyla getirildiğigöz önüne alındığında; itiraz edentarafından hakimliğimize yapılan başvurunun 5326sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi uyarınca görevyönünden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
3.Davacı vekilleri, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4.Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/1831, K.2023/1836sayılı kararı ile, dava dilekçesine iptali talep edilenişlemlerin eklenmediği, işlemlerin neye ilişkinolduğunun açık ve net olarak ortaya koyulmadığıve diğer eksiklikler gerekçe gösterilerek uygun şekildedüzenlenerek yeniden dava açmakta serbest olmak üzere davadilekçesinin reddine karar vermiştir. Davacı vekilleri bu kezsadece idari para cezasının ve sürücü belgesininaltı ay süreyle geri alınma işleminin iptali istemiyleidariyargı yerinde dava açmıştır.
5. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 30/01/2024 tarih veE.2024/121 sayılı kararı ile, idari para cezası vesürücü belgesine el konulmasına ilişkin işlemlerekarşı açılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevliolmadığına, görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
''...2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 08.03.2000 tarih ve 4550 sayılıKanun'un 2. maddesiyle değişik 112. maddesinde; sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmaküzere bu Kanundaki; para cezasını veya bununla birlikte hafifhapis cezasını, belgelerin geri alınması ve iptali veyaişyerinin kapatılması cezasını gerektirensuçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunlarınbulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerindebakılacağı düzenlenerek sürücü belgelerininsürekli geri alınması ve iptali yönünden trafikmahkemeleri bu mahkemelerin bulunmadığı yerde yetkiverilmiş sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmesinekarşın sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması yönünden görevli yargı yeriyle ilgilibir düzenlemeye yer verilmemektedir.
Maddenin yürürlükteolduğu dönemde, maddenin mefhumu muhalifinden sürücübelgelerinin geçici süreyle geri alınmasından kaynaklananuyuşmazlıkların çözümünde idari yargıyerlerinin görevli olduğu yorumu yapılarak buuyuşmazlıklar ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27.maddesine 5560 sayılı Kanunla eklenen sekizinci fıkrasıuyarınca sürücü belgelerinin geçici süreylegeri alınmasına dayanak fiil nedeniyle trafik para cezası daverilmiş ise ehliyetin geçici süreyle geri alınmasıve trafik para cezası verilmesine yönelik işlemlerin iptaliistemiyle açılan davalar idari yargıdagörülmüştür.
2918 sayılı Kanun'un 112.maddesi daha sonra 6495 sayılı Kanun ile başlığıda birlikte değiştirilmek suretiyle yeniden düzenlenmiş ve"Sürücü Belgelerinin Geri Alınması veİptalinde Yetki" başlığı altındaki maddemetninde, "sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması" yaptırımını da kapsayacakşekilde "sürücü belgelerinin gerialınması" ifadesi kullanılmış,sürücü belgesinin geri alınmasıyaptırımının tesisinde yetkili kişi ve yerlerbelirlenmiş ve bu düzenleme ile Kanun'un 6. maddesinde sayılangörevliler ve trafik tescil kuruluşlarının tesisettiği sürücü belgesinin geri alınmasıyaptırımı dışında kalan diğersürücü belgesinin geri alınmasıyaptırımı kararlarının doğrudan doğruya sulhceza mahkemelerince verileceği hükmebağlanmıştır.
Bu itibarla; anılan maddeninyeni haline göre Kanun'un 6. maddesinde sayılan görevliler vetrafik tescil kuruluşları tarafından tesis edilensürücü belgesinin geri alınması yaptırımınakarşı açılacak davalarda idari yargı yerleriningörevli olduğu yorumunda bulunulamayacağıaçıktır.
Öte taraftan; 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesindedeğişiklik yapan 6495 sayılı Kanunun 20. maddesiningerekçesinde kanun koyucu tarafından; "04.11.2004 tarihindeyürürlüğe giren 5252 sayılı Türk CezaKanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli HakkındaKanun'un "Hafif hapis ve hafif para cezalarının idari para cezasınadönüştürülmesi" başlıklı 7ncimaddesi ile kanunlarda, "hafif hapis" ve "hafif para"cezası olarak öngörülen yaptırımlar, idari paracezasına dönüştürülmüştür. Bunaparalel olarak mevcut kanunda hafif para cezası veya hafif hapiscezası öngörülen ihlaller için taslakta idari paracezası öngörülmüş ve sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması konusundaki yetkitrafik zabıtasına verilmiştir.
30.03.2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu ile trafik suçları kabahatkapsamına dahil edilmiş ve idari yaptırımlara ilişkinbaşvuru ve itiraz yolu belirlenmiştir.
Yine, 3005 sayılı MeşhutSuçların Muhakeme Usulü Hakkında Kanun, 23.03.2005 ve5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük veUygulama Şekli Hakkında Kanun'la, 01.03.1926 tarihli ve 765sayılı Türk Ceza Kanunu 04.11.2004 tarihli ve 5252sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve UygulamaŞekli Hakkında Kanun ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
Yapılan düzenlemelereparalel olarak madde metninde gerekli düzenlemeleryapılmıştır..." denilmek suretiyle,sürücü belgesinin geri alınmasına neden olan fiillerinde içinde bulunduğu trafik suçlarıaçısından 5326 sayılı Kanun hükümlerininuygulanması gerektiği hususundaki iradenin ortaya konulduğugörülmektedir.
5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 3. maddesi ile bu Kanunun idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtilerek genel kanun niteliğivurgulanmış; 16. maddesinde yaptırım türleribelirlendikten sonra 19. maddesinde ehliyetin geri alınmasınailişkin hükümlerin ilgili kanunda değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulduğu belirtilmiş ve 27.maddesinde ise yaptırımlara karşı başvuru yolugösterilerek idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarınakarşı sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği, idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış ve bu haliyle özel kanununda idariyargının görevli olacağı belirlenmişişlemler ayrık tutulmuştur.
2918 sayılı Kanunun 6.maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerkapsamında tesis edilen sürücü belgesinin gerialınması yaptırımının kamu otoritesikullanılarak kamu görevlileri tarafından tesis edilmesi gibinitelikleri dikkate alındığında idari işlemniteliğinde olduğu söylenebilirse de; mevzuatımızda,bazı idari işlemlerin, kanun koyucunun iradesiyle adliyargının denetimine bırakıldığıgörülmektedir.
Anayasa Mahkemesinin benzer birkonuda verdiği, 26.12.2013 tarih ve E:2013/68, K:2013/165 sayılıkararda da değinildiği üzere, idari yargınıngörev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değilsede, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idaribir uyuşmazlığın çözümü, haklıbir neden ve kamu yararının bulunması hâlinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir.
Bu duruma göre 2918sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen görevliler ile trafiktescil kuruluşlarının tesis etmiş olduğu ehliyetingeri alınmasına yönelik yaptırımlar hariç diğerehliyetin geri alınması yaptırımınınuygulanmasında doğrudan sulh ceza mahkemelerinin genel yetkili vegörevli kılındığı 5326 sayılı Kanun'daidari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararlarına karşı sulhceza mahkemesine başvurulmasının öngörülmesi gibihususlar göz önüne alındığında, kanunkoyucunun iradesinin Kanun'un 6. maddesinde belirtilen görevliler iletrafik tescil kuruluşlarının tesis etmiş olduğuehliyetin geri alınması yaptırımına karşıaçılacak davaların da adli yargı merciilerindegörülmesi yönünde olduğu değerlendirilmektedir.Söz konusu yaptırımlara karşı açılacakdavaların adli yargı yerinde görülmesinin; yargı yolubelirsizliğini gidererek aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenip kararabağlanmasının kamu yararına daha uygun olduğukuşkusuzdur.
Bu nedenle;
Aynı konuda farklıyargı kollarının kendisini görevli görerekuyuşmazlıkların esasını incelemesi durumunun hukukigüvenlik ilkesine aykırılık oluşturduğu açıkolup, hak arama hürriyeti kapsamında itiraz etme/dava açmahakkını kullanan kişilerin bu konuda oluşan beklentilerininkorunması ve dolayısıyla hukuki güvenlik ilkesiningereği olarak ve içtihat birliğinin sağlanmasıamacıyla idari yaptırıma konu işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görevalanına giren bir kararın bulunmaması halinde, geri almaniteliğine bakılmaksızın sürücü belgesiningeri alınması ve idari para cezası verilmesine ilişkinişlemlere karşı açılan davalarda adli yargıyerlerinin görevli olduğunun kabulü gerekmekte olup,sürücü belgesine el konulmasına ilişkin tesis edilengeri alma tutanağına ve idari para cezası verilmesineilişkin işleme karşı açılan işbudavanın görüm ve çözümünde, anılanKanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olup, Gebze2. Sulh Ceza Hakimliğinin 02.12.2023 tarih ve Değişikİş: 2023/6228 K.2023/6228 sayılı dosyasında verilen vetarafların kararı itiraz etmemesi üzerine kesinleşengörevsizlik kararı da dikkate alındığında,olumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için yukarıda anılan amirhüküm uyarınca dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2918 sayılı Kanun'un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkinyetkisi” başlıklı 6. maddesişöyledir:
“ Trafik zabıtası vegenel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabıtası:
(Birinci fıkra mülga:17/10/1996-4199/4 md.)
Trafik zabıtasıgörevi sırasında karşılaştığı acilve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince,emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen hallerdışında, trafik zabıtasına genel zabıtagörevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatıtrafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b) (Değişik:21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabıta:
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almışsubay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esasve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafiksuçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
7.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun"Alkol, uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin etkisi altında araç sürme yasağı”başlıklı48. maddesinin ilgili fıkralarışöyledir:
"(Değişik: 24/5/2013- 6487/19 md.)
Uyuşturucu veyauyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ilealkollü olan sürücülerin kara yolunda araçsürmeleri yasaktır.
Uyuşturucu veyauyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığıya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla,kollukça teknik cihazlar kullanılır.
Kişinin yaralanmalı veyaölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddihasarlı trafik kazasına karışması hâlinde,ikinci fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknikcihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ileölçüm yapılmasına müsaade etmeyen busürücüler, en yakın adli tıp kurumuna veya adlitabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlısağlık kuruluşlarına götürülerekuyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitindekullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürükveya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlembakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu'nun 75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrasıhariç olmak üzere uygulanır.
...
Yapılan tespit sonucunda, 0.50promilin üzerinde alkollü olarak araçkullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç oluştursa bile, 700 Türk Lirası idari paracezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreylegeri alınır. Hususi otomobil dışındakiaraçları alkollü olarak kullanan sürücülerbakımından promil alt sınırı 0.21 olarakuygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniylesürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalingerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beşyıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idaripara cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yılsüreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 1.407Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarakgeri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin bitiminde başlar.
...
Uyuşturucu veyauyarıcı maddelerin kullanılıpkullanılmadığı ya da alkolün kandakimiktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlarkullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgesi iki yıl süreyle geri alınır.
............
Alkollü olarak araçkullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihtenitibaren geriye doğru beş yıl içindesürücü belgeleri ikinci defa geri alınansürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul veesasları İçişleri, Millî Eğitim veSağlık bakanlıklarınca çıkarılacakyönetmelikte gösterilen sürücüdavranışlarını geliştirme eğitimine;üç veya üçten fazla geri alınan sürücülerise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanınınmuayenesine tabi tutulurlar.
Sürücü belgeleriningeçici geri alma işlemleri bu Kanun'un 6 ncı maddesindesayılan görevliler tarafından yapılır.
Bu madde hükümlerinegöre geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesiiçin; ilgili kişi hakkında trafik kurallarınaaykırılık dolayısıyla bu Kanun hükümlerinegöre verilmiş olan idari para cezalarınıntamamının tahsil edilmiş olması; uyuşturucu veyauyarıcı madde alması nedeniyle sürücü belgesigeri alınanların ayrıca sürücü olmasındasakınca bulunmadığına dair resmi sağlıkkurumlarından alınmış sağlık kurulu raporununibraz edilmesi şarttır.
..."
8.2918 sayılı Kanun’un “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”başlıklı 112. maddesi şöyledir:
“(Değişik:12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlalive 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir.
Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilenkesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez.
Askeri araçlarısüren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılısuçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerinyürütülmesi sırasında askeri araçsürücülerinin asker kişilere karşıişledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.”
9.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
10.5326 sayılı Kanun'un"Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
11.5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
12.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerlerinde ortak talep olan idari para cezası vesürücü belgesinin altı ay süreyle gerialınması işlemi yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, adli ve idari yargı yerlerinde ortak talep olan idari paracezası ve sürücü belgesinin altı ay süre ile gerialınması işlemi yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
15.Dava, 2918 sayılı Kanun’un 48/5. madde ve fıkrasıuyarınca verilen idari para cezası ile sürücübelgesinin altı ay süre ile geri alınmasına ilişkin işleminiptali istemiyle açılmıştır.
16.Davadosyasının incelenmesinden, davacı vekilleri tarafındanadli yargı ve idari yargıda açılan ilk davada aracıntrafikten men edilmesine ilişkin işlemin de iptali talebindebulunulduğu, ancak davanın idari yargıda yenilenen davadilekçesinde aracın trafikten men edilmesine ilişkinişlemin iptalinin talep edilmediği, bu talebe ilişkinayrıca bir dava da açılmadığı tespitedilmiştir.
17.Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun’un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılandavaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ile yapılandeğişiklikten önceki hali ile,bu Kanun'da gösterilen adlicezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeyede herhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanında görmüşiken;5326 sayılı Kanun’un yürürlüğegirmesinden sonra;öngörülen trafik para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’dada bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşıldığından, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevlimahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davaların görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varmıştır.
18.Uyuşmazlığın diğer kısmınıoluşturan, sürücü belgesi geri alma tutanağınailişkin karara gelince; sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılıKanun’un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgilidavalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesiuyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevininidare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmıştır.
19.5326 sayılı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanunile eklenen sekizinci fıkrasında, idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığıifade edilmiştir.
20.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
21.Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
22.Olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak düzenlenen ve sürücü belgesigeri alma tutanağı ile ilgili olarak; 5326 sayılıKanun’un “Saklı tutulanhükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğerkanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için, … ehliyetingeri alınması, … gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan,başkabir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılanyaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasınailişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun’un 112.maddesindeyapılan değişiklik ile yukarıda belirtilenşekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
23.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik para cezası vesürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari paracezasına karşı Kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye deyer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileGebze 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 04/12/2023 tarih ve D.İş No: 2023/6228sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Gebze 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 04/12/2023 tarih ve D.İş No: 2023/6228sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, Üye Nilgün TAŞ ile Ahmet ARSLAN’ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgilihükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde,bir idari işlem olan sürücü belgesinin gerialınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklardagörevli mahkemelerin idari yargı mercii olduğutartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8.maddesinde yer alan "idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceği”düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğanuyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Üye
Nilgün TAŞ AhmetARSLAN