T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/631
KARAR NO : 2024/103
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: M. İ. Bankası T.A.Ş.'den alacaklı olduğunu ileri süren davacının, iflas masasına kayıt talebinin iflas idaresince reddedildiğinden bahisle işlemin iptali istemiyle açtığı davada, iflas işlemlerinin bankanın devredildiği Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından gerçekleştirilmesi nedeniyle dava konusu işlemin idari nitelikte birişlem olduğu ve2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında,uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.E.
Vekili : Av. S. E.
AdliYargıda
Davalı : M. İ.Bankası T.A.Ş. adına İflas İdaresi sıfatıyla
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı
Vekili : Av. B. A.
İdariYargıda
Davalı : TasarrufMevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı
Vekili : Av. A. D. K.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin M.İ. Bankası T.A.Ş. Adına İflas İdaresinin11/12/2020 tarih ve 3408 karar numaralı İflas Masasına alacakkaydı yapılması talebinin reddine dair işlemin;müvekkilinin müflis banka yetkililerince yanlışyönlendirildiği istemi dışında ilgili bankanınoff shore şubesinde hesap açtırıldığı,haksız ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla iptali ile fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla yatırmışolduğu 34.205,66 TL (34.205.664.486 ETL)asıl alacağın iflastarihine kadar hesaplanacak faizi ile birlikte iflas masasına alacakkaydına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 15/04/2019tarih ve E.2018/914, K.2019/312 sayılı kararı ile,dava konusu uyuşmazlığın çözüm yeri idariyargı olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115.maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 27/02/2020 tarih ve E.2019/3947,K.2020/564 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastanreddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...TMSF, iflasidaresi görev ve yetkilerini haiz olarak iflastasfiyesiniyürüttüğüne göre, bu sıfatladüzenlenen sıra cetvelinin de TMSF'ninkamu gücünedayalı olarak Bankacılık Kanunu uyarınca tek yanlıolarak aldığı idari karara dayalı bir işlemiolduğu kuşkusuzdur. İflas idaresinin İİK'ndaki haizolduğu yetkileri TMSF'nin sahip olması,bu hükümlerdenyararlanması bu sonucu değiştirmemektedir. 5411 sayılıBankacılık Kanunu'nun 107. madde uyarınca devir alınanalacaklar nedeniyle Fon'a boçlu olanların iflası halinde 132/9.bent uyarınca Fon'un bir ya da iki temsilcisinin katılımıile oluşan veİcra hakiminin seçtiği iflas idaresininsomut olayda söz konusu olmadığı, tamamınınFon'un gösterdiği adaylardan oluştuğu, iflas idaresinin Fonadına tasfiyeyi yürüttüğüanlaşılmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 07.02.2011tarih ve 2010/69 E., 2011/5 K. sayılı kararında da, TMSF'nindüzenlediği sıra cetvelinin iptaline idari yargınınkarar verebileceği sonucuna varılmıştır.
Nitekim dosyada mübrezYargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 20.02.2019tarih ve E.2016/3833,K.2019/582sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Budurumda mahkemece, tüzel kişiliği haiz FontarafındanİİK hükümlerindenyararlanılarakdüzenlenenve idari işlem niteliğinde bulunansıra cetvelinin dava konusu edilmiş olması halindeki gibi,davalı M. T. İ. Bankası T.A.Ş.'nin iflas idaresinin TMSFadına tasfiye yürüttüğü, gerçekhasmın TMSF olduğu,bucetvelde davacının alacağıile ilgili alınan kararın iptalini amaçlayandavacının alacağının bulunup bulunmadığı,alacağı varsa cetvelin davacı alacağı ile ilgilikısmının iptali ile ilgili inceleme yapıp kararvermeninAdli Yargının görevi dahilinde olmadığı,idareye başvuru sonrası idarece yeni bir karar alınarakdavacının alacağının cetvele kayıt vekabulünün idari yargının görev alanındaolduğu anlaşılmıştır.
HMK 114. maddesinde, davaşartları sayılmış ve mahkemenin görevliolması hususu da dava şartı olduğu ifade edilmiştir.HMK 115. maddesinde dava şartlarının, yargılamanın heraşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerektiği açıklanmıştır.Anılan düzenlemeler çerçevesinde işbu davaya bakmagörevinin Adli yargıya ait olmayıp idari yargınıngörev alanında bulunduğu anlaşılmakla davanındava şartı - görev yönünden usulden reddine kararverilmesi gerekmiş,aşağıdaki hükümkurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
Davanın dava şartıyokluğu - yargı yolu - görev yönünden usuldenREDDİNE,..."
3. Davacıvekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4.İstanbul 11. İdare Mahkemesi 31/01/2022 tarih ve E.2021/335,K.2022/83 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerekdavacının İflas Masasına alacak kaydıyapılması talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemdehukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyledavanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinafisteminde bulunulmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10.İdari Dava Dairesi 28/04/2023 tarih ve E.2022/1038, K.2023/653sayılı kararı ile, uyuşmazlığınçözümündeadli yargının görevliolduğundan bahisle, istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul11. İdare Mahkemesince verilen 31/01/2022 tarih ve E.2021/335, K.2022/83 sayılı kararınkaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzeredosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. İstanbul 11. İdare Mahkemesi 13/07/2023tarih ve E.2023/1389 sayılı kararı ile, İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 27/02/2020 tarih veE.2019/3947, K.2020/564 sayılı kararı doğrultusunda,istinaf başvurusunun reddine karar verilen İstanbul 1. Asliye TicaretMahkemesinin E.2018/914 sayılı dosyası temin edildikten sonra, adlive idari yargı arasında çıkan olumsuz görevuyuşmazlığı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelene kadar iş budosyanın bekletilmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...müflis Bankanın5411 sayılı Kanun uyarınca Fona devredilmesi, bu Kanun'un 106.maddesinin 5. fıkrasında Fonun yetki ve görevlerine getirilensınırlamalar, 2004 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1.fıkrasının sıra cetveline itiraz ile ilgili davalarıniflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesineaçılacağına dair hükmü ve üyeleri,gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçilenmüflis bankanın iflas idaresinin dava konusu işleminin idarehukuku kapsamında "idari işlem" olaraknitelendirilemeyeceği hususları bir arada değerlendirilerek,davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun "Faaliyet izninin kaldırılmasıveya Fona devir" başlıklı 71. maddesişöyledir:
"Denetlemeler sonucunda birbankayla ilgili olarak;
a) Bu Kanunun 70 inci maddesikapsamında alınması istenen tedbirlerin Kurul tarafındanverilen süre içerisinde ya da her halükârda engeç oniki ay içinde kısmen ya da tamamen alınmamasıya da bu tedbirleri kısmen veya tamamen almış olmasınarağmen, malî bünyesinin güçlendirilmesineimkân bulunmadığı veya bu tedbirler alınmışolsa dahi malî bünyesinin güçlendirilemeyeceğinintespit edilmesi,
b) Faaliyetine devamınınmevduat ve katılım fonu sahiplerinin hakları ve malî sistemingüven ve istikrarı bakımından tehlike arz ettiğininortaya çıkması,
c)Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediğinintespit edilmesi,
d)Yükümlülüklerinin toplam değerininvarlıklarının toplam değerini aşması,
e) Hâkimortaklarının veya yöneticilerinin, banka kaynaklarını,bankanın emin bir şekilde çalışmasınıtehlikeye düşürecek biçimde doğrudan veyadolaylı veya dolanlı olarak kendi lehlerine kullanması veyadolanlı olarak kaynak kullandırması ve bankayı bu suretlezarara uğratması,
Hâllerinden bir veyabirkaçının varlığı durumunda Kurul, en azbeş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınan kararlabankanın faaliyet iznini kaldırmaya ya da kredi kuruluşununtemettü hariç ortaklık hakları ile yönetim vedenetimini, zararın mevcut ortakların sermayesinden indirilmesikaydıyla kısmen veya tamamen devri, satışı veyabirleştirilmesi amacıyla Fona devretmeye yetkilidir.
Faaliyet izni kaldırılankredi kuruluşları bu Kanunda yer alan hükümlere göre,kalkınma ve yatırım bankaları ise genel hükümleregöre tasfiye edilir.
Bu madde kapsamında alınanKurul kararları Resmî Gazete’de yayımlanır.Yayım tarihi ilgililer bakımından tebliğ tarihi olarakkabul edilir."
7.5411 sayılı Kanun'un ''Faaliyetizninin kaldırılması'' başlıklı 106.maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:
"Yönetim ve denetimi Fonaintikal eden banka hakkında iflas kararı verilmesi hâlinde Fon,iflas masasına 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 206ncı maddesinde yer alan üçüncü sıradakitüm imtiyazlı alacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyalgüvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanunkapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlıalacaklı sıfatıyla iştirak eder. Fon, bu Kanununuygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004sayılı İcra ve İflas Kanununun 166 ncı, 218 inci, 219uncu, 223 üncü, 234 üncü, 236 ncı, 249 uncu, 251 incive 254 üncü maddelerindeki yetki ve görevler hariç olmaküzere iflas dairesi, alacaklılar toplantısı ve iflasidaresi görev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye eder."
8.5411 sayılı Kanun'un ''Fona devredilenbankalar ile ilgili hükümler'' başlıklı107.maddesi şöyledir:
"Fon, bu Kanunun 71 incimaddesi hükümlerine göre ortaklarının temettühariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi kendisinedevredilen bankalarla ilgili yetkilerini maliyet etkinliğini sağlamave malî sistemin güven ve istikrarını koruma ilkeleridoğrultusunda kullanır.
Fon, bu Kanunun 71 inci maddesihükümlerine göre ortaklarının temettühariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi kendisinedevredilen bankanın faaliyetlerini Fon Kurulunca belirlenecek süreile geçici olarak durdurmaya ve/veya devir tarihi itibarıyladüzenlenecek bilançosunu esas almak suretiyle;
a) Uygun göreceğiaktiflerini, teşkilatını ve aksine talebi olmayan personeli iledevir tarihi itibarıyla mevduat bankaları bakımındanmevduat toplamları en yüksek beş bankaca uygulanan faizoranları ortalamasını, katılım bankalarıbakımından katılım fonu toplamları en yükseküç bankaca uygulanan getiri oranları ortalamasınıgeçmemek üzere işlemiş faiz ve getirileri ile birliktesigortaya tâbi tasarruf mevduatı ve katılımfonlarını ve pasifte yer alan karşılık kalemlerini,kurulacak bir bankaya ya da mevcut bankalardan istekli olanlara devretmeye veaktif ve pasifi kısmen veya tamamen devredilen bankanın faaliyetizninin kaldırılmasını Kuruldan istemeye,
b) Hisselerine sahip olmakkaydıyla ve sigorta kapsamındaki mevduat ve katılım fonututarını aşmamak koşuluyla malî yardımsağlamaya ve kendisine intikal eden hisseleri temsil eden sermayeye karşılıkgelen zararları devralmaya,
c) Devralınacak zararlarsonucunda hisselerinin tamamına sahip olunamaması hâlinde,zararın ödenmiş sermaye tutarından düşülmesisuretiyle hesaplanacak sermaye esas alınmak üzere bulunacak hissebedelinin Fon Kurulunca belirlenecek süre içinde banka hissedarlarınaödenmesi karşılığında hisselerini devralmaya,
d) Faaliyet iznininkaldırılmasını Kuruldan istemeye,
Yetkilidir.
Devralınan zararlara istinadenyapılacak ödemelerin karşılığını temsileden hisseler, üzerindeki her türlü hak ve takyidattan arîolarak Fona intikal eder.
Hakkında bu maddenin ikincifıkrasının (a) bendi hükümleri uygulanan bankanındevredilen aktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinintoplamını karşılamaması hâlinde aradaki farksigorta kapsamındaki mevduat ve katılım fonu tutarınıaşmamak kaydıyla Fon tarafından ödenir. Bu halde vehakkında bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendihükümleri uygulanan bankanın faaliyet iznininkaldırılması durumunda bu Kanunun 106 ncı maddesinin ikincive 109 uncu maddesinin üçüncü fıkraları uygulanmaz.Bu Kanunun 106 ncı maddesine göre iflas masaları kurulmasıhâlinde, Fon ödediği tutar kadar iflas masasına 2004sayılı İcra ve İflas Kanununun 206 ncı maddesinde yeralan üçüncü sırasındaki tüm imtiyazlıalacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyal güvenlikkuruluşlarının 6183 sayılı Kanun kapsamındakialacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacaklısıfatıyla iştirak eder.
Fon, hisselerininçoğunluğu veya tamamı kendisine intikal edenbankanın;
a) Gerektiğinde malî veteknik yardım da sağlamak suretiyle, varlık veyükümlülüklerini kısmen veya tamamen, mevcutbankalardan istekli olanlara ya da kurulacak bir bankaya devretmeye veyabankayı istekli olan başka bir bankayla birleştirmeye,
b) Fon Kurulunca gerekligörülen hallerle sınırlı olmak üzere, malîbünyenin güçlendirilmesi ve yenidenyapılandırılması için gerektiğinde;
1) Sermayesini artırmaya,
2) Zorunlu karşılıkve umumi disponibilite yükümlülüklerinden kaynaklanancezaî faizlerini kaldırmaya,
3) İştirak, gayrimenkul vediğer aktiflerini satın almaya veya bunları teminat olarakalıp karşılığında avans vermeye,
4) Likidite ihtiyacınıgidermek üzere mevduat koymaya,
5) Alacaklarını veyazararlarını devralmaya,
6) Varlık veyükümlülükleri ile ilgili her türlü işlemiyapmaya ve nakde tahvilini sağlamaya,
c) Sahip olduğu aktifleriiskonto uygulayarak veya sair suretlerle üçüncükişilere satmaya ve gerekli göreceği her türlü tedbirialmaya,
d) Hisselerini bu Kanunun 7 ve 8inci maddelerindeki hükümlere istinaden Kuruldan izin alınmak kaydıylave Fon Kurulu tarafından belirlenecek usûl ve esaslar dahilindeüçüncü kişilere devretmeye,
Yetkilidir.
Bu madde hükümlerinegöre yapılan devir işlemlerinde alacaklı veborçluların rızası aranmaz.
71 inci madde kapsamındatemettü hariç ortaklık hakları ile yönetim vedenetimi kendisine devredilen bankaların, malî bünyeleriningüçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması,devri, birleştirilmesi ve satışı ile ilgili süreçdevrin yapıldığı tarihten itibaren en geç dokuzaylık bir süre içerisinde tamamlanır. Fon Kurulukararı ile bu süre üç ayı geçmemek üzereuzatılabilir. Bu süre içinde devir, birleşme veyasatışın tamamlanamamış olması hâlinde Fonuntalebi üzerine Kurul bankanın faaliyet izninikaldırır."
9.5411sayılı Kanun'un ''Şahsisorumluluk ' başlıklı 110. maddesişöyledir:
" Bir bankanınyöneticilerinin ve denetçilerinin kanuna aykırı karar veişlemleriyle banka hakkında 71 inci madde hükümlerininuygulanmasına neden olduklarının tespiti hâlinde, bankayaverdikleri zararlarla sınırlı olarak bunların şahsisorumlulukları yoluna gidilerek, Fon Kurulu kararına istinaden veFonun talebi üzerine doğrudan şahsen iflaslarına mahkemecekarar verilebilir.
Bu karar ve işlemlerbankanın hâkim ortaklarına menfaat temini amacıylayapıldığı takdirde, menfaat temin eden ortaklarhakkında da temin ettikleri menfaat üzerinden uygulanır. Busuretle tahsil edilen tutarın Fon tarafından ödenen mevduat vekatılım fonu tutarı ve fer'ileri mahsup edildikten sonra bakiye kısmıtasfiye hâlindeki veya iflasa tâbi bankaya iade edilir.
Mahkemece iflasına kararverilenler hakkındaki takibi Fon yürütür.
Bu madde hükmüne göreiflası istenenler hakkında mahkemece 2004 sayılı İcrave İflas Kanununun 257 nci ve izleyen maddeleri hükümleriuygulanır.
Bu Kanunun 106 ncı ve 109 uncumaddeleri hükümleri, bu maddeye göre şahsi iflasıistenenler hakkında da uygulanır. "
10.5411 sayılı Kanun'un ''Fonunkuruluş ve bağımsızlığı'' başlıklı111. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun ve ilgili diğermevzuat ile verilen yetkiler çerçevesinde tasarruf sahiplerininhak ve menfaatlerinin korunması amacıyla, mevduatın vekatılım fonlarının sigorta edilmesi, Fonbankalarının yönetilmesi, malî bünyeleriningüçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması,devri, birleştirilmesi, satışı, tasfiyesi, Fonalacaklarının takip ve tahsili işlemlerininyürütülmesi ve sonuçlandırılması, Fonvarlık ve kaynaklarının idare edilmesi ve Kanunla verilendiğer görevlerin ifası için kamu tüzelkişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahipTasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kurulmuştur.
Fon görevini yaparkenbağımsızdır. Fonun kararları yerindelik denetiminetâbi tutulamaz.
Hiçbir organ, makam, merciveya kişi, Fon Kurulunun kararlarını etkilemek amacıylaemir ve talimat veremez.
Fon, Tasarruf Mevduatı SigortaFonu Kurulu ile Başkanlıktan oluşur.
Fonun merkeziİstanbul'dadır. Fon, görevli ve yetkili olduğu alanınyoğun olduğu illerde olmak ve sayısı üçügeçmemek kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla yurtiçi temsilcilik ve tahsilat birimleri açabilir.
Fon, 3346 sayılı Kamuİktisadi Teşebbüsleri ile Fonların TürkiyeBüyük Millet Meclisince Denetlenmesinin DüzenlenmesiHakkında Kanun, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4734sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir.
Fon, görev ve yetkilerini etkinşekilde yerine getirmek amacıyla, yeterli sayı ve niteliktepersoneli istihdam eder.
Fonun malları Devlet malıhükmündedir. Fonun mal, hak ve alacakları haczedilemez verehnedilemez. "
11.5411sayılı Kanun'un ''Fonalacaklarının takip ve tahsiline ilişkin yetki ve usûller'' başlıklı 132. maddesinin 9. fıkrasışöyledir;
''Bu Kanunun 107 nci maddesiuyarınca devralınan alacaklar nedeniyle Fona borçluolanların iflası hâlinde 2004 sayılı İcra veİflas Kanununun 221 inci maddesindeki iflas bürosu Fon temsilcisininkatılımıyla teşekkül eder. 2004 sayılıİcra ve İflas Kanununun 223üncü maddesindeki iflasidaresinin, Fonun talep etmesi hâlinde üyelerinden en az biri, Fonungöstereceği iki kat aday arasından icra tetkik merciitarafından seçilir. Fon, alacağının tahsilibakımından gerekli görürse iflas idaresinin en az ikiüyesinin önereceği iki katı aday arasındanseçilmesini talep etmeye yetkilidir. Bu durumda, icra tetkik merciiiflas idaresinin asgarî iki üyesini Fonun önereceğiadaylar arasından seçer. Fon bir üye seçtirmişseicra tetkik mercii diğer bir üyeyi alacak tutarı itibarıylaçoğunlukta olanların göstereceği iki adayarasından, bir üyeyi de alacaklı sayısıitibarıyla çoğunlukta olanların göstereceğiadaylar arasından seçer. Fon iki üye seçtirmişse,diğer bir üye icra tetkik mercii tarafından alacaklısayısı itibarıyla çoğunlukta olanlarıngöstereceği iki aday arasından seçilir.''
12.1 Kasım 2005 tarih ve 25983 mükerrer sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 5411 sayılıBankacılık Kanunu'nun 168/A maddesi ile yürürlüktenkaldırılan ancak, bu Kanun'un geçici 11. maddesine göreuygulanmasına devam edilen 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun ''Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ''başlıklı 15/1. maddesişöyledir:
''Bankalardaki tasarrufmevduatı kamu tüzelkişiliğini haiz Tasarruf MevduatıSigortaFonu tarafından sigorta edilir. Fon, 14 üncü maddehükümlerine göre hisseleri ve/veya yönetim ve denetimikendisine intikal eden bankaların mali bünyeleriningüçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması veüçüncü kişilere devri ve bu Kanun ile kendisineverilen diğer işleri de yapmakla görevli ve yetkilidir.''
13.4389 sayılı Kanun'un ''Bankacılıkişlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznininkaldırılmasının sonuçları'' başlıklı16.maddesinin üçüncü ve dördüncüfıkraları şöyledir:
" 3. Fon, yönetim vedenetimi kendisine intikal eden bankada mevduat sahipleri ile diğeralacaklıların haklarını korumaya yönelik tedbirlerialır. Bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznikaldırılan bankanın 17 nci maddede sayılan ilgililerininmal, hak ve alacaklarına Fonun talebi üzerine mahkeme tarafındanteminat şartı aranmaksızın ihtiyati tedbir veya ihtiyatihaciz konulabilir. Bu şekilde alınan ihtiyati tedbir ve ihtiyatihaciz kararları, karar tarihinden itibaren altı ay içinde davave icra-iflas takibine konu olmaz ise kendiliğinden ortadan kalkar.Bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznininkaldırıldığı tarihten itibaren bankanınalacaklıları, alacaklarını temlik edemez veya bu sonucudoğurabilecek işlemleri yapamazlar. Fon, yönetim ve denetimikendisine intikal eden bankadaki sigortalı mevduatı doğrudanveya ilan edeceği başka bir banka aracılığı ileödeyerek, mevduat sahipleri yerine bankanın doğrudandoğruya iflasını ister. Bu görev ve yetkimünhasıran Fona aittir. Bu şekilde yapılacak iflasisteminde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 178 incimaddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz.
4.İflas kararıalınması halinde Fon, iflas masasına imtiyazlıalacaklı sıfatıyla iştirak eder ve bu Kanununuygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004 sayılıİcra ve İflas Kanununda yazılı iflas dairesi vealacaklılar toplantısı ile iflas idaresi görev veyetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanun hükümleriçerçevesinde tasfiye eder."
14.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İflas daireleri"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Her asliye mahkemesininyargı çevresinde lüzumu kadar iflas dairesi bulunur.
Birinci madde iflaslarıdaireleri hakkında da caridir."
15.2004 sayılı Kanun'un "İflastakiplerinde yetkili merci" başlıklı 154.maddesi şöyledir:
" (Değişik:18/2/1965-538/74 md.)
İflas yoliyle takipte yetkilimerci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu mahaldeki icradairesidir.
Merkezleri yurtdışında bulunan ticari işletmeler hakkında yetkilimerci, Türkiye’deki şubenin, birden ziyade şubenin bulunmasıhalinde merkez şubenin bulunduğu yerdeki icra dairesidir.
Borçlu ile alacaklıyetkili icra dairesini yazılı anlaşma ile tayin etmişlerse,o yerin icra dairesi dahi iflas takibi için yetkili sayılır.Şu kadar ki, iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamazve iflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğuyer ticaret mahkemesinde açılır."
16.2004 sayılı Kanun'un "İflaskararının tebliği ve ilanı"başlıklı 166. maddesi şöyledir:
" (Değişik:18/2/1965-538/79 md.)
İflas kararı, iflas dairesinebildirilir.
(Değişik:9/11/1988-3494/30 md.) Daire, kararı kendiliğinden ve derhal tapuya,ticaret sicil memurluğuna, gümrük ve posta idarelerine,Türkiye Bankalar Birliğine, mahalli ticaret odalarına, sanayiodalarına, taşınır kıymet borsalarına, SermayePiyasası Kuruluna ve diğer lazım gelenlere bildirir. Daire,ayrıca kararı, karar tarihinde, tirajı ellibinin (50.000)üzerinde olan ve yurt düzeyinde dağıtımıyapılan gazetelerden biri ile birlikte iflas edenin muamele merkezininbulunduğu yerdeki bir gazetede ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilan eder.Tirajı ellibinin (50.000) üzerinde olan ve yurt düzeyindedağıtımı yapılan gazeteninyayınlandığı yer aynı zamanda muamele merkezi ise mahalligazetede ilan yapılmaz.
İflasınkapandığı veya kaldırıldığı daaynı suretle bildirilir ve ilan olunur."
17.2004 sayılı Kanun'un"İflas masası" başlıklı 184.maddesi şöyledir:
"İflasaçıldığı zamanda müflisin haczi kabilbütün malları hangi yerde bulunursa bulunsun bir masateşkil eder ve alacakların ödenmesine tahsis olunur.İflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçenmallar masaya girer.
Müflis namına gelenmektuplar iflas idaresi tarafından açılır ve sairmevrudelerin de masaya gönderilmesi posta idaresine bildirilir"
18.2004 sayılı Kanun'un ''İflasidaresinin vazifesi'' başlıklı 226. maddesinin1. fıkrası şöyledir:
"Masanın kanunimümessili iflas idaresidir. İdare masanın menfaatlerinigözetmek ve tasfiyeyi yapmakla mükelleftir. "
19.2004 sayılı Kanun'un "Alacaklılarsıra cetvelinin müddet ve şekli"başlıklı 232. maddesi şöyledir:
"(Değişik:28/2/2018-7101/10 md.)
Alacakların kaydıiçin muayyen müracaat müddeti geçtikten sonra veiflâs idaresinin seçilmesinden itibaren en geç iki ayiçinde iflâs idaresi tarafından 206 ncı ve 207 nci maddelerdeyazılı hükümlere göre alacaklılarınsırasını gösteren bir cetvel yapılır veiflâs dairesine bırakılır. Zorunlu hâllerde ikiayın hitamından önce iflâs idaresinin icra mahkemesinebaşvurması hâlinde icra mahkemesi bir defaya mahsus olmaküzere bu süreyi en çok iki ay daha uzatabilir. Süresiiçinde sıra cetvelinin verilmemesi hâlinde iflâsdairesinin durumu icra mahkemesine intikal ettirmesi üzerine iflâsidaresi üyelerinin vazifesine son verilir ve sebketmiş hizmetleriiçin kendilerine bir ücret tahakkuk ettirilmez. Mahkeme ayrıcabu üyelerin bir yıldan az olmamak ve üç yılıgeçmemek kaydıyla herhangi bir iflâs idaresinde görevalmalarını yasaklayabilir, bu karar kesindir."
20.2004 sayılı Kanun'un''Alacaklılar sıra cetveli, ilan ve ihbar''başlıklı 234. maddesi şöyledir:
"(Değişik birincifıkra: 6/6/1985-3222/29 md.) İflas idaresi sıra cetvelini iflasdairesine verir ve alacaklıları 166 ncı maddenin 2 ncifıkrasındaki usule göre ilan yoluyla haberdar eder.
İddialarınıntamamı veya bir kısmı reddedilen yahut iddia ettiklerisıraya kabul edilmiyen alacaklılara doğrudan doğruya haberverilir.''
21.2004 sayılı Kanun'un"Sıra cetveline itiraz ve neticeleri"başlıklı 235. maddesinin 1. fıkrasışöyledir:
"(Değişik:18/2/1965-538/97 md.)
(Değişik: 9/11/1988-3494/49md.) Sıra cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibarenonbeş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaretmahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223 üncü maddeninüçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur. Budavaya bakan mahkeme, davacının isteği halinde ikincialacaklılar toplantısına katılıp katılmamasıve ne nisbette katılması gerektiği konusunda 302 nci maddeninaltıncı fıkrasına kıyasen onbeş günzarfında karar verir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
22.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesinceanılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
23.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
24.Dava, davacının M.İ Bankası T.A.Ş Adınaİflas İdaresinin 11/12/2020 tarih ve 3408 karar numaralıİflas Masasına alacak kaydı yapılması talebininreddine dair işlemin iptali ile fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla yatırmış olduğu 34.205,66TL (34.205.664.486 ETL)asıl alacağın iflas tarihine kadarhesaplanacak faizi ile birlikte iflas masasına alacak kaydına kararverilmesi istemiyle açılmıştır.
25.İmar Bankası T.A.Ş.'ye Bankacılık Kanunu'nun 14.maddesinin 3. fıkrası gereğince, istenen tedbirlerin kısmenya da tamamen alınmadığı ve yükümlülüklerinvadesinde yerine getirilmediği nedeniyle, Banka 3 Temmuz 2003 tarihindeBankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafındanTasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devredilerek etkinliğine sonverilmiştir.
26.Mülga 4389 sayılı Kanun'da; iflas kararı alınmasıhalinde Fonun bu Kanun'un uygulanması ile sınırlı olarakİcra İflas Kanunu'nda yazılı iflas dairesi vealacaklılar toplantısı ile iflas idaresi görev veyetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanun hükümleriçerçevesinde tasfiye edeceği belirtilmişken, 5411sayılı Kanun'da bu yetkinin kapsamı daraltılarak İcrave İflas Kanunu'nun 166, 218, 219, 223, 234, 236, 249, 251 ve 254.maddelerindeki yetki ve görevler hariç olmak üzere iflasdairesi, alacaklılartoplantısı ve iflas idaresi görev veyetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye edebileceğibelirtilmiştir.
27.İdare hukuku kuralları içinde kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla kamu gücü kullanılaraktek yanlı irade beyanıyla tesis edilen idari işlemler, idarieylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarsebebiyle açılan davaların görüm veçözümü idari yargının görev alanındabulunmaktadır.
28.TMSF, iflas idaresi görev ve yetkilerini haiz olarak iflas tasfiyesiniyürüttüğüne göre, bu sıfatla düzenlenensıra cetvelinin de TMSF'nin kamu gücüne dayalı olarakBankacılık Kanunu uyarınca tek yanlı olarakaldığı idari karara dayalı bir işlemi olduğukuşkusuzdur. İflas idaresinin İcra ve İflas Kanunu'nda haizolduğu yetkilere TMSF'nin sahip olması, bu hükümlerdenyararlanması bu sonucu değiştirmemektedir. 5411 sayılıBankacılık Kanunu'nun 110. maddesinde, 107. maddeye atıfbulunmadığı gibi, 107. madde uyarınca devir alınanalacaklar nedeniyle Fon'a boçlu olanların iflası halinde132/9. bent uyarınca Fon'un bir ya da iki temsilcisininkatılımı ile oluşan ve İcra hakimininseçtiği iflas idaresinin somut olayda söz konusuolmadığı, tamamının Fon'un gösterdiğiadaylardan oluştuğu, iflas idaresinin Fon adına tasfiyeyiyürüttüğü anlaşılmaktadır.
29.Dosyanın incelenmesinden; Türkiye İmar Bankası TürkT.A.Ş.'nin, BDDK'nın kararı ile, 5411 sayılı Kanunuyarınca Fona devredildiği, İstanbul 2. Asliye TicaretMahkemesinin 08/06/2005 tarih ve E.2004/132, K.2005/361 sayılı kararıile, 5411 sayılı Kanun uyarınca bankanın iflasınakarar verildiği, davacının banka nezdinde bulunduğunu ilerisürdüğü alacağının tahsili içinmüflis bankanın iflas idaresine başvurudabulunduğu,müflis Türkiye İmar Bankası T.A.Ş.İflas İdaresinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu YönetimKurulunun 23/06/2005 tarih ve 251 sayılı Kararı ileatandığı anlaşılmıştır.
30.Bu durumda; iflas idaresinin sıra cetveline ilişkin işlemlerinin2004 sayılı Kanun'la düzenlendiği anlaşılmaktaise de, iflas idaresi memurlarının genel hükümleruyarınca belirlenmiş iflas memurları olmadıkları vedava konusuişleminidari işlem niteliğitaşıdığı anlaşılmakla;uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesikapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
31.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 13/07/2023 tarih ve E.2023/1389sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 13/07/2023 tarih ve E.2023/1389sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN