T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/665
KARAR NO : 2024/125
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Davacının ... Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin emeklilik nedeniyle sona ermesi sonrasında kıdem tazminatının ödenmediği iddiasıyla, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H. U.
Vekili : Av. H. Ş. Y.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M. Y.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 04/11/1987-17/01/2020 tarihleriarasında ... Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarakgörev yaptığını, 17/01/2020 tarihinde iş akdininemeklilik nedeniyle sona erdiğini ancak, kıdem tazminatınınödenmediğini ifade ederek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere, 1.000 TL kıdem tazminatıalacağının faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle,adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 3. İş Mahkemesi 30/05/2023 tarihve E.2021/62, K.2023/163 sayılıkararı ile, davada idari yargı mahkemelerinin görevliolduğu gerekçesiyle, davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizinkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Somut olaydadavacının, Davalı ... Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde usta öğreticiolarak 04/11/1987 tarihinde işe girdiği ve 17/01/2020 tarihine kadararalıksız olarak görev yaptığı sabittir. Davacıders ücreti karşılığı usta öğreticiolarak valilik onayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ...Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Konuya ilişkin Yargıtay Hukuk GenelKurulu'nun 18/02/2017 tarih ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K. sayılıkararları da bu yöndedir. Benzer şekilde; Yargıtay 9.HD'nin 13/10/2022 gün ve 2022/8928 Esas, 2022/12290 Karar sayılıkararı ile Sakarya BAM 10. HD'nin 01/02/2023 gün ve 2022/2472 Esas,2023/147 Karar sayılı Kararı, Sakarya BAM 12. HD'nin 06/10/2022gün ve 2022/1089 Esas, 2022/1609 Karar sayılı kararı veGaziantep BAM 9 HD'nin 18/05/2021 gün ve 2019/1170 Esas, 2021/622 Kararsayılı kararı )
Açıklanan nedenlerle; Adli Yargı olarakaçılan eldeki bu davada Mahkememizin görevsiz olduğuanlaşılmış, yine görev kamu düzenine ilişkinolup, yargılamanın her aşamasında resen dikkatealınacağından, 6100 sayılı yasanın 114/1.bhükmü gereğince davanın yargı yolu itibarı ilecaiz olmadığı görülerek, davanın davaşartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmügereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere;
1-Davanın yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle ( dava şartı yokluğundan ) usuldenREDDİNE,..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4.Ankara 9. İdare Mahkemesi 25/10/2023 tarih ve E.2023/1835, K.2023/2058sayılıkararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesiuyarınca yetki yönünden davanın reddine veyetkilimahkemenin belirlenmesi için dosyanın Ankara Bölge İdareMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7.İdari Dava Dairesi 09/11/2023 tarih ve E.2023/2946, K.2023/2819sayılı kararı ile, dava konusu uyuşmazlığınçözümüne ilişkin olarak 2577 sayılıKanun'un 43/1-b maddesi uyarınca Zonguldak İdare Mahkemesinin yetkiliolduğuna ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
6. Zonguldak İdare Mahkemesi 11/12/2023 tarih veE.2023/1379 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
''...Davadosyasının incelenmesinden; davacının, ... Halk EğitimMerkezindeusta öğretici olarak fiilençalıştığı günkarşılığı fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile 1.000,00 TL kıdem tazminatınınişakdinin emeklilik nedeniyle sona erdiği17/01/2020 tarihinden itibarenyasal faizi ile birllikteödenmesi istemiyle Zonguldak 3. İşMahkemesi'nin E:2021/62 sayılı dosyasında davaaçtığı, anılan Mahkemenin 30/05/2023 tarih,E:2021/62, K:2023/163 sayılı kararıyla,uyuşmazlığın çözümünde idariyargı görevli olduğundan bahisle, "davanın "davaşartı yokluğu nedeniyle usulden reddine" karar verilmesiüzerine bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer yardan; benzer biruyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17/04/2023 tarih,E:2023/243, K:2023/332 sayılı dosyasında, "Halk EğitimMerkezinde usta öğretici olarak çalışırken işakdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklananparasal haklarının ödenmesi istemiyleaçtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiğine" hükmedilmiştir.
Bu durumda;davacının geçmiş yıllarda belirli sürelidönemlerle idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,talep edilen tazminat ve alacakların İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer uyuşmazlıklardakiyerleşmiş içtihatları kapsamındauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır...''
III. İLGİLİ HUKUK
7.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
8.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
9.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
10.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
12.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
13.4857 sayılı İş Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
16.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
17.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
20.Dava, davacının ... Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, iş akdinin emeklilik nedeniyle sonaermesi sonrasında kıdem tazminatının ödenmediğiiddiasıyla, kıdem tazminatı alacağının faizi ilebirlikte davalıdan tahsili istemiyleaçılmıştır.
21.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Zonguldak3. İş Mahkemesinin 30/05/2023tarih ve E.2021/62, K.2023/163 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Zonguldak İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 30/05/2023 tarih ve E.2021/62, K.2023/163sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN