T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/54
KARAR NO : 2024/68
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacı hükümlü hakkında, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasının uygulanmasını gerektiren suçtan dolayı gerekli süreleri 24/07/2014 tarihinde doldurduğu ve bu maddenin uygulanmasını gerektirir bir durumun kalmadığı ileri sürülerek, bu maddenin uygulanmasının kaldırılması istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : H.K
Vekili : Av. H.K
Davalı : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Kırıkkale F Tipi YüksekGüvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlüolduğunu, hakkında 5275 sayılı Kanun'un9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanmasını gerektiren suçtandolayı gerekli süreleri 24/07/2014 tarihinde doldurduğunu, bumaddenin uygulanmasını gerektirir bir durumunkalmadığını, kararın kaldırılmasıtalebiyle Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünemüracaat edildiğini ancak talebin gerekçe gösterilmeksizinreddedildiğini ileri sürerek, GenelMüdürlüğün 09/03/2022 tarih ve 33048 sayılıişleminin iptali ile müvekkili hakkında uygulanan 5275sayılı Kanun'un9. maddesinin 3. fıkrasınınkaldırılması istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 16. İdare Mahkemesi 15/04/2022 tarih veE.2022/753, K.2022/834 sayılı kararı ile,davacının ceza infaz kurumuna yerleştirilmesinden ve buyerleştirme şeklinin devam edip etmeyeceğinden kaynaklanan uyuşmazlığınadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğigerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizinkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bu durumda, hükümlü vetutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmaları gibi işlemveya faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamakİnfaz Hakimliklerinin görevleri arasında sayıldığındanve uyuşmazlığın çözümünündavacının infazına yönelik hususların irdelenmesiyleortaya konulabileceği anlaşıldığından,davacının ceza infaz kurumuna yerleştirilmesinden ve buyerleştirme şeklinin devam edip etmeyeceğinden kaynaklananişbu uyuşmazlığın adli yargı yerinceçözümlenmesi gerektiğinden, davanın görevyönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarıncadavanın görev yönünden reddine..."
3. Davacıvekili bu kez, müvekkili hakkında uygulanan 5275 sayılıKanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasının kaldırılmasıistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4.Erzurum 1. İnfaz Hakimliği 25/01/2023 tarih ve E.2023/373, K.2023/469sayılı kararı ile, şikâyet yoluyla infazhâkimliğine başvurulabileceği halde kanundaöngörülen şikayet yolunabaşvurulmadığından hakimlikçe bu hususta değerlendirmeyapılamayacağı gerekçesiyle, 7242 sayılıKanun'un 6. maddesiyle değişik 4675 sayılı Kanun'un 6. maddesininbirinci fıkrası uyarınca talebin reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...şikayetçihakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından herhangi bir işlemveya faaliyet bulunmadığı, anılan mevzuathükümleri uyarınca hükümlü veyatutuklularınceza infaz kurumu idaresi tarafından haklarındaolumlu veya olumsuz bir karar, işlem veya faaliyete karşı 4675sayılı Kanun'un 5. maddesine göre ilgili faaliyetlerin kanunveya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğugerekçesiyle şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği halde kanunda öngörülen şikayetyoluna başvurmadan hakimliğimizce bu hususta değerlendirmeyapılamayacağı, nitekim Anayasa Mahkemesinin benzer bir olayailişkin (Hasan Çift, B. No: 2017/39367, 12/1/2021, §38) bireyselbaşvuru kararında daİdare ve Gözlem Kurulunun veyaİnfaz Kurumu İdaresinin yetki ve sorumluğu altında bulunanbir meselenin öncelikle bu Kurul tarafından değerlendirilmesihükümlü ve/ya tutukluların anayasal haklarınınkorunması bakımından daha işlevsel niteliğe sahipolduğunun belirtildiğidikkate alınarak şikayetçinintalebinin bu aşamada reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-Şikayetçi H.Kmüdafii Av. Hüseyin KAYMAK'ın talebinin14/04/2020 tarihli ve7242 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle değişik 4675 sayılı Kanun'un'İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine VerilenKararlar' başlıklı 6. maddesinin birincifıkrası uyarınca REDDİNE..."
5. Erzurum 1. İnfaz Hakimliğinin bu kararına itirazedilmiştir.
6. Erzurum 1. Ağır CezaMahkemesi 28/02/2023 tarih ve Değişik İş No:2023/143sayılı kararı ile, talebin niteliği gereğiidare mahkemesince çözülmesi gerekenuyuşmazlıklardan olduğu, 2577 sayılı Kanun'un 32.maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen genel yetki kuralıuyarınca, dava konusu işlemi tesis eden AdaletBakanlığının bulunduğu yer idare mahkemesi olan AnkaraNöbetçi İdare Mahkemesince görevsizlik kararıverilmesi gerektiği, yazılı şekilde hükümkurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle,itirazın kabulüne, Erzurum 1. İnfaz Hakimliğinin 25/01/2023tarih ve E.2023/373, K.2023/469 sayılı kararınınkaldırılmasına karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Mahkememizce AdaletBakanlığı Ceza Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü ile gerekli yazışmalaryapılmış 27/03/2023 tarihli gelen cevabi yazıda 'adıgeçenhükümlünün ve avukatının dilekçelerine 05/06/2015tarihli 167 No'lu Genelgenin '5275 sayılı Kanunun 9’uncuMaddesinde Belirtilenler ile 3713 Sayılı Kanuna MuhalefetSuçlarından Hükümlü ve Tutukluların Nakilleribaşlıklı 13 üncü maddesinin beşincifıkrasında '5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun’un 9 uncu maddesininüçüncü fıkrası gereğince yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilenhükümlüler geriye kalan toplam cezalarının 1/3ünü iyi hâlli olarak infaz etmedikçe diğerkapalı ceza infaz kurumlarına nakledilmeyecektir. Ancak tutum vedavranışları ile disiplin durumlarına bakılmaksuretiyle bu kişilerin 5275 sayılı Ceza ve GüvenikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 9 uncu maddesinin 3üncü fıkrası çıkartılmasınınuygun olup olmayacağına Bakanlık tarafından kararverilebilecektir.' hükümleri uyarınca işlem yapılarak yaşanabilecekgüvenlik zafiyetlerinin önüne geçilebilmesi amacıylaözel gözetim ve denetim altında bulundurulmasıgerektiği değerlendirilerek 5275 sayılı Kanun'un 9 uncumaddesinin üçüncü fıkrası kapsamındançıkarılması talebi uygun görülmemiş olupsöz konusu dilekçeler ve verilen cevabi yazılar ektegönderilmiştir.' denilmek suretiyle hükümlünün vevekilinin taleplerine ilişkin evrak ve kararlar mahkememizegönderilmiştir.
4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu'nun Amaç ve Kapsam başlıklı 1/2maddesinde 'Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunanhükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlereveya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısınınceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiğikararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve kararabağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkimveya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak,işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerinegetirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkinhükümleri kapsar.' ve infaz hâkimliklerinin kuruluşu veyetkisi başlıklı 2/ 8 maddesinde 'Ceza infaz kurumları vetutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındaidarece yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereilişkin yapılan şikâyetler bakımından işleminyapıldığı veya faaliyetin gerçekleştiğiceza infaz kurumunun bulunduğu yer infaz hâkimliği yetkilidir.'
İnfaz hâkimlikleriningörevleri başlıklı 4. maddesinde;
'Madde 4- İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü vetutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmaları,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri,temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsalsağlıklarının korunması amacıyla muayene vetedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak.
2. Hükümlülerincezalarının infazı, müşahadeye tâbitutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlemveya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve kararabağlamak,
3. Hükümlü vetutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak,
4. Ceza infaz kurumları vetutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarınagireninfaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarakdüzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsaşikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.)2Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinininfazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılanşikâyetleri incelemek.
6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza vegüvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, cezazamanaşımı ve hükümlünün ölümühâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veyamahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleriyapmak." şeklinde,
7. Kanunlarla verilen diğergörevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargımerciine bırakılan konulara ilişkin hükümlersaklıdır.' şeklindeki kanun maddeleri ile infaz hakimlikleriningörev ve yetkilerinin tanımlandığı;
Hükümlü hakkındaAdalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğüncetesis edilen işlemlerin iptaline ilişkin taleplerin infazhakimliğinin görev ve yetkilerinden sayılmadığı;
Bu kapsamda somut olaydeğerlendirildiğinde Erzurum 1. İnfaz Hakimliğinin 25/01/2023 tarih ve 2023/373 Esas,2023/469 Karar sayılı kararında 'Şikayetçihakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından herhangi bir işlemveya faaliyet bulunmadığı, anılan mevzuathükümleri uyarınca hükümlü veyatutuklularınceza infaz kurumu idaresi tarafından haklarındaolumlu veya olumsuz bir karar, işlem veya faaliyete karşı 4675sayılı Kanun'un 5. maddesine göre ilgili faaliyetlerin kanunveya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğugerekçesiyle şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği halde kanunda öngörülen şikayetyoluna başvurmadan hakimliğimizce bu hususta değerlendirmeyapılamayacağı, nitekim Anayasa Mahkemesinin benzer bir olayailişkin (Hasan Çift, B. No: 2017/39367, 12/1/2021, §38) bireyselbaşvuru kararında da 'İdare ve Gözlem Kurulunun veyaİnfaz Kurumu İdaresinin yetki ve sorumluğu altında bulunanbir meselenin öncelikle bu Kurul tarafından değerlendirilmesihükümlü ve/ya tutukluların anayasal haklarınınkorunması bakımından daha işlevsel niteliğe sahipolduğunun belirtildiğidikkate alınarak şikayetin reddine'karar verilmiş ise de hükümlü vekilinin talebinin başvurusununreddine dair Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğüncetesis edilen 09/03/2022 tarih ve 77204178.207.01/4062/33048 sayılı işlemininhaksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerekiptaline ilişkin olduğu; talebin niteliği gereği idaremahkemesince çözülmesi gereken uyuşmazlıklardanolduğu 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birincifıkrasında düzenlenen genel yetki kuralı uyarınca,dava konusu işlemi tesis eden Adalet Bakanlığınınbulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara Nöbetçi İdareMahkemesine görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılışekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıolduğundan itirazın kabulüne karar verilmiştir.
K A R A R; Açıklanangerekçelerle;
1-İtirazın KABULÜ ileErzurum 1. İnfaz Hakimliğinin 25/01/2023 tarih ve 2023/373 Esas,2023/469 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA..."
7. Erzurum 1. Ağır CezaMahkemesi 21/09/2023 tarih ve Değişik İş No:2023/143sayılı ek karar ile de, Erzurum 1. İnfazHakimliğinin görevsizliğine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Hükümlü H.Kmüdafii Av. Hüseyin Kaymak müvekkili hakkında verilen 5275sayılı Kanunun9/3-3 maddesine ilişkin kararınkaldırılmasını talep ettiği, Erzurum 1. İnfazHakimliği ise şartların yerinde olmadığındanbahisle talebin reddine karar verdiği, hükümlü müdafiiise bu kararın yerinde olmadığından bahisle Mahkememiznezdinde itirazda bulunduğu, Mahkememizce yapılan inceleme sonucunda 28/02/2023tarih ve 2023/143 D.İş sayılı kararımız ile itirazınkabulü ile Erzurum 1. İnfaz Hakimliğinin 25/01/2023 tarih ve2023/373 Esas, 2023/469 Karar sayılı kararınınkaldırılmasına karar verildiği, Erzurum 1. İnfazHakimliği ise Mahkememizce verilen bu karara karşı kanunyararına bozma yoluna gittiği ve dosyanın incelenmek üzereAdalet Bakanlığı Ceza İşleri GenelMüdürlüğü'ne gönderildiğianlaşılmıştır.
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri GenelMüdürlüğünce 'her ne kadar 4675 sayılıİnfaz Hâkimliği Kanunu'nun atıfta bulunduğu 6/4.maddesi uyarınca uygulanması gereken 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu'nun 271/2. maddesinde yer alan '(2) İtiraz yerindegörülürse merci, aynı zamanda itiraz konusu hakkındada karar verir.' şeklindeki hükme aykırı olarak,hüküm fıkrasında infaz hakimliğiningörevsizliğine de karar verilmesi gerekirken, itirazınkabulü ile infaz hakimliğinin kararınınkaldırılması ile yetinilmesinde isabet görülmemişise de, söz konusu eksikliğin merciinden alınacak ek kararla mahallindeçözülebileceği' şeklindedüşünülmüş ve dosya gereği içinMahkememize gönderilmiştir.
K A R A R: Açıklanan gerekçelerle,
1-Mahkememizde daha önceden verilen 28/02/2023 tarih ve2023/143 D.İş sayılı kararın aynen devamı ileErzurum 1. İnfaz Hakimliğinin GÖREVSİZLİĞİNE,
2- DosyanınErzurum 1. İnfaz Hakimliğince görevli ve yetkili AnkaraNöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
8.Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fıkrasışöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
10.5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun'un "Yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"(1) Yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç vedış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşıteknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış,oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancakmevzuatın belirttiği hâllerde aynı odadışındaki hükümlüler arasında vedış çevre ile temasların geçerli olduğusıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerinbir veya üç kişilik odalarda barındırıldıklarıtesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirmeyöntemleri uygulanır.
(2)Ağırlaştırılmış müebbet hapiscezasına mahkûm olanlar ile süresinebakılmaksızın, suç işlemek amacıylaörgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyetiçerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan;
a) İnsanlığakarşı suçlardan (madde 77, 78),
b) Kasten öldürmesuçlarından (madde 81, 82),
c) Uyuşturucu veyauyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188),
d) Devletin güvenliğinekarşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308),
e) Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309,310, 311, 312, 313, 314, 315),
Mahkûm olanlarıncezaları, bu kurumlarda infaz edilir.
(3) Eylem ve tutumlarınedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetimaltında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ilebulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veyaiyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarlakarşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.
(4) Birinci fıkradatanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılamabakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalıceza infaz kurumlarının yüksek güvenliklibölümleri kullanılır.
(5) (Değişik:25/5/2005-5351/1 md.) Müebbet hapis cezasınahükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullusalıverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapiscezasına hükümlülerden toplam cezalarınınüçte birini, üçüncü fıkrada belirtilenhükümlülerden geriye kalan toplam cezalarınınüçte birini bu kurumlarda geçirerek iyi hâlgösterenlerin, tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infazkurumlarına gönderilmelerine karar verilebilir."
11.5275 sayılı Kanun'un "HükümlülerinNakilleri" üst başlığı altındadüzenlenen "Nakiller" başlıklı53. maddesi şöyledir:
" (1)Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin,asayiş ve güvenlik, hastalık,eğitim, öğretim,suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kurumanakledilebilirler.
(2) Hükümlü nakildenönce aranır ve kurum hekimine, yoksa diğer bir resmîhekime muayene ettirilir; muayene sonucu yolaçıkarılamayacağı anlaşılanlar, kurumun enüst amirince derhâlresmî bir sağlık kuruluşunasevk edilir. Mazeretinin, biri hastalığın uzmanı olmaküzere en az iki uzman hekimin imzaladığı ve hastanebaşhekiminin onayladığı resmî rapor ile belgelenmesihâlinde nakil, mazeret ortadan kalkıncaya kadar geribırakılır ve durum Adalet Bakanlığınabildirilir."
12. 5275 sayılı Kanun'un "Disiplin nedeniyle nakil"başlıklı55. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü,hücreye koyma cezasını gerektiren eylemlerde bulunmasıhâlinde kurum yönetimince hakkında disiplin işlemiyapılır ve kurum en üst amirinin istemi üzerineBakanlıkça başka kurumlara nakledilebilir. Disiplincezaları yeni kurumlarda çektirilir.
(2) Bu hükümlülernakledildikleri kurumlarda, mahkeme kararı, kurum güvenliği, cangüvenliği veya hastalık sebepleriyle nakil hariç,altı ay kalmak zorundadırlar."
13.5275 sayılı Kanun'un "Zorunlunedenlerle nakil" başlıklı 56. maddesişöyledir:
"(1) Kurumlarınelverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücününaşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş,güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibizorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekligörülen hükümlüler, yargı çevresidışında AdaletBakanlığınca belirlenen vekonumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebilirler."
14. 5275 sayılı Kanun'un "Hastalık nedeniyle nakil"başlıklı57. maddesi şöyledir:
"(1) Hastaneye sevki zorunlugörülen hükümlü, bulunduğu yere en yakın tamteşekküllü Devlet veya üniversite hastanesininhükümlü koğuşuna yatırılır.
(2) Bu hastanelere gönderilenhükümlülerin başka yerlerdeki hastanelere sevki,sağlık kurulu raporuyla, acil ve yaşamsal tehlikesibulunması hâlinde, varsa biri hastalığın uzmanıolmak üzere iki uzman hekim tarafından verilip, başhekimtarafından onaylanan ve hastalığın sebebi, tedavinin hangi sebeplebulunduğu hastanede gerçekleştirilemediği, hastaya neredeve ne tür bir tedavi gerektiğini açıkça belirtenbir raporla mümkündür. Bu durumda da en yakın vehükümlü koğuşu bulunan Devlet veya üniversitehastaneleri tercih edilir.
(3) Hükümlününbu hastanelerde kontrol ve tedavisinin devam edip etmeyeceğininsağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekir; aksi hâldehükümlü ait olduğu kuruma iade edilir.
(4) Hükümlü, acilhâller dışında özel sağlıkkuruluşlarında tedavi edilemez. Acil hâllerin varlığıhâlinde Adalet Bakanlığına bilgi verilir.
(5) Hükümlü,sağlık nedenleriyle bulunduğu kurumda kalmasının uygunolmadığı, kurum hekiminin önerisi ve en üst amirininisteği üzerine alınacak sağlık kurulu raporuylabelirlendiği takdirde, başka kurumlara nakledilebilir."
15.1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi HakkındaKanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Lüzumu takdirindemahpusların bir hapishaneden diğerine nakilleri Adliye Vekaletininmüsaadesiyle caiz olabilir."
16.29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Ceza İnfaz KurumlarınınYönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Yönetmeliğin"Hapis cezalarının infaz edileceği kurumlar" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"(1) Hapis cezaları, 5275sayılı Kanunun 8 ilâ 15 inci maddelerinde türlerisayılan ve nitelikleri belirtilen ceza infaz kurumlarında infazolunur.
(2) Kurumların, hangi türolarak kullanılacağı ihtiyaca göre Bakanlıktarafından belirlenir.
(3) Kurumlar, Bakanlıkçaihtiyaç bulunan yerlerde ayrı ayrı veya bir arada kurulabilir.Bir arada kurulma durumunda, müdür ve personeli ayrı veyaaynı olabilir. Ancak çocuk eğitimevleri, müdür vepersoneli ayrı olacak şekilde diğer kurumlardan ayrıyerlerde kurulur.
(4) Eylem ve tutumları nedeniyletehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altındabulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulunduklarıkurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir,araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlar, idare vegözlem kurulunun kararı ve Bakanlık onayı ile yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler.Yüksek güvenlikli kurumlarda kalmakta olup kanunhükümlerine göre etkin pişmanlık hükümlerindenyararlanan hükümlüler, ceza süresinebakılmaksızın, Bakanlık onayı ile diğerkurumlarda barındırılabilir.
(5) 5275 sayılı Kanunun 9uncu maddesi kapsamındaki gençlerin cezaları, gençlikkapalı kurumlarının güvenlikli bölümlerindeyerine getirilir. Bu hükümlüler, kendilerine özgükurumun bulunmadığı hâllerde yüksek güvenliklikapalı kurumların kendilerine ayrılan bölümlerineyerleştirilir."
17.Yönetmeliğin "Hükümlülerinnakillerinde dikkat edilecek hususlar" başlıklı127. maddesinin 8. fıkrasışöyledir:
"(8) Hükümlülerinnakil işlemleriyle ilgili esas ve usuller Bakanlık tarafındanbelirlenir."
18.10/07/2018 tarihli ve 30774 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü" başlıklı 43.maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi şöyledir:
"Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün görev ve yetkilerişunlardır:
...
h) Hükümlü vetutukluların sevk ve nakil işlemlerini yürütmek."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
19. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 04/03/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
20.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
21.Dava, davacı hükümlü hakkında, 5275 sayılıKanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasının uygulanmasınıgerektiren suçtan dolayı gerekli süreleri doldurduğu vebu maddenin uygulanmasını gerektirir bir durumunkalmadığı ileri sürülerek, bu maddeninuygulanmasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
22.Dosyanın incelenmesinden, davacının Kırıkkale F TipiYüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumundahükümlü olduğu, vekili tarafından ceza infaz kurumunaverilen 17/02/2022 tarihli dilekçe ile, hükümlühakkında 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanmasını gerektiren suçtandolayı gerekli süreleri 24/07/2014 tarihinde doldurduğu, bumaddenin uygulanmasını gerektirir bir durumunkalmadığı belirtilerek, kararınkaldırılmasının talep edildiği, talebin Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafındandeğerlendirildiği ve 09/03/2022 tarih ve 33048 sayılıyazı ile talebin uygun görülmediğinin davacı vekilinetebliği üzerine bakılmakta olan davalarınaçıldığı anlaşılmaktadır.
23. Konuyailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteincelendiğinde, 5275 sayılı Kanun'da,hükümlülerin ve şartların oluşması durumundatutukluların yüksek güvenlikli kapalı ceza infazkurumlarında kalma koşulları ve nakilleri ile ilgilidüzenlemelerin yer aldığı, yetkili kurum olarak AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün belirlendiği, böylecetutuklu ve hükümlülerin yerleştirileceği ceza infazkurumlarını belirleme görevinin adıgeçen GenelMüdürlüğe ait bulunduğu, bu bağlamda davacı talebininde aynı birim tarafından değerlendirildiği, davalıidarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idariişlem veya eylem olarak yürüttüğü; öteyandan,4675 sayılı Kanun doğrultusunda, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklularhakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarlaverilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhakimliklerinin, dava konusu uyuşmazlıkta yetkisinin bulunmadığıgörülmektedir.
24.Bu durumda, kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış olan davalı kurumca tesis edilen idariişleme karşı açılan davanın da, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-amaddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davalarıkapsamında bulunduğu anlaşıldığından,davacı tarafından açılan bu davanın idari yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
25.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 16. İdare Mahkemesinin 15/04/2022 tarih ve E.2022/753, K.2022/834sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 16. İdare Mahkemesinin 15/04/2022 tarih ve E.2022/753, K.2022/834sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN