T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/163
KARAR NO : 2024/156
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B. K.
Vekili : Av. M. G.
Davalı : Sakarya Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü
Vekili : Av. R. Ş.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin ... ili, ... ilçesinde işyeriaçma ve çalışma ruhsatı ile kafe olarakişlettiği ... Oyun ve Sanat Atölyesi'nde, izinsizöğretim faaliyetinde bulunduğundan bahisle, 5580sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3.maddesiuyarınca 268.290 TL idari para cezası ilecezalandırıldığını, Sakarya Valiliğinin27/11/2023 tarih ve 90576034 sayılı kararıyla da iş yerininmühürlenerek kapatıldığınıbelirtmiştir.
2.Davacı vekili, müvekkilinin idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkinSerdivan İlçe MilliEğitim Müdürlüğünün 03/11/2023 tarih veE-..88794782 sayılı yazısına istinaden SakaryaValiliğinin 27/11/2023 tarih ve E-..90576020 sayılıişleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Sakarya 2. Sulh Ceza Hâkimliği 04/01/2024tarih ve D.İş. 2023/7578 sayılı kararıile,idari para cezası ile birlikte iş yerinin kapatılmasınada karar verildiğini, iş yerinin kapatılmasışeklindeki idari işlemin iptaline bakmak görevinin idaremahkemelerine ait olduğunu belirterek, 5326 sayılı Kanun'un27/8. madde ve fıkrası gereğince başvurununçözüm yerinin idare mahkemeleri olduğugerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; muteriz hakkında SakaryaValiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından hem 268.290 TL'lik para cezası verildiği hem de idariyaptırım olarak muterizin iş yerinin de mühürlenerekkapatılmasına karar verildiğigörülmüştür. 5326 sayılı Kabahatler Kanunun27/8. maddesinde "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörülür." hükmünün yeraldığı, dolayısıyla iş yerininkapatılmasının idari dava olduğu, iş yerikapatılması kararının kaldırılmasınınidari yargının görevi kapsamında kalması nedeniylepara cezasının da idari işlem ile birlikte idari yargıtarafından karara bağlanması gerektiğianlaşılmakla itirazın görev yönünden reddine,itiraz edenin yasal sürede (30 gün içinde) yetkili vegörevli idare mahkemesinde dava açmakta muhtariyetine karar vermekgerekmiştir..."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Sakarya 2. İdare Mahkemesi 13/03/2024 tarih veE.2024/144 sayılı kararı ile, adli yargınıngörev alanına giren davada mahkemelerinin görevliolmadığına, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca, Sakarya 2. Sulh CezaHakimliğinin 2023/7578 D.İş sayılıdosyasının mahkemelerine gönderilmesine, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelenmesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinden, davacı hakkında, kafe olarak işyeri açmave çalışma ruhsatı ile işlettiği ... Oyun veSanat Atölyesi'nde izinsiz öğretim faaliyetindebulunduğundan bahisle 5580 sayılı Özel ÖğretimKurumlan Kanunu uyarınca 268.290,00-TL idari para cezası verilmesinedair Serdivan İlçe Milli EğitimMüdürlüğünün 03.11.2023 tarih ve E-..88794782sayılı yazısına istinaden Sakarya Valiliği'nin27/11/2023 tarih ve 90576020 sayılı işleminin iptali istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdaalıntısı yapılan mevzuat hükümleri uyarınca,Kabahatler Kanunu’nun idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıaçıktır. Ancak, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği, idari para cezası ile beraber işyerikapatma cezası tesis edilmesi halinde ise aksine düzenlemeolmaması halinde kabahatler kanununun uygulanacağıanlaşılmaktadır.
İncelenenuyuşmazlıkta, dava konusu idari para cezasına ilişkinişlemin iptali istemiyle öncelikle Sakarya 2. Sulh CezaHakimliği'nin E:2023/7578 sayılı dosyasında itirazdabulunulduğu, Hakimliğince itirazın görev yönündenreddine kararı verildiği bunun üzerine iş bu davanın açıldığıgörülmüştür.
Dava konusu idari paracezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve 5580sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununda idaripara cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5326 sayılıKabahatler Kanununun 3. maddesinde belirtildiği üzere idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı hükmü dikkatealındığında dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde anılan Kanunun 27. maddesinin 1. bendiuyarınca "Adli Yargı" yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü'nün 19.06.2023 tarih, E:2023/375,K:2023/445 sayılı kararı da bu doğrultudadır.
2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun uyarınca görevsizlikkararına ilişkin dava dosyasının temin edilerekUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğiaçık olduğundan, Sakarya 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin2023/7578 D.İş sayılı dosyasınındosyasının temin edilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.5580sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun“Amaç ve kapsam”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“ BuKanunun amacı,Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuktüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göreyönetilen tüzel kişiler tarafından açılacaközel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi,kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması,kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumlarıneğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ileyabancılar tarafından açılmış bulunan özelöğretim kurumlarının; eğitim-öğretim,yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasınailişkin usûl ve esasları düzenlemektir.
Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyetiuyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileriveya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzelkişilerce açılan özel öğretim kurumlarıile yabancılar tarafından açılmış bulunanözel öğretim kurumlarını kapsar.”
7.5580 sayılı Kanun'un “Kurumaçma izni” başlıklı 3. maddesişöyledir:
“Bir kurumdaöğretime başlayabilmek için kurum açma iznialınması zorunludur. İzin başvuruları ilgilimillî eğitim müdürlüğüne yapılır.Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılmasıuygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurumaçma izni verilir. Valilikçe açılması uygungörülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açmaizni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir.
Kurum açma izni talebininvalilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisitarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğindenitibaren on beş iş günü içinde Bakanlığaitirazda bulunulabilir. İtiraz, Bakanlıkça on beş işgünü içinde karara bağlanır.
Kurum açma iznialınmadıkça, kuruma öğrenci kaydıyapılamaz.
Kurum açma izni verilmesi,binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkçabelirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikteaşağıdaki şartların yerine getirilmesinebağlıdır:
a) Ders araç-gerecininkurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterliolduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yönetici,öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleriyönünden uygun bulunması ve bu kurumdaçalışacaklarının belgelendirilmesi.
c) Kurumun yönetmelikleriyleöğretim programının Bakanlıkça inceleniponanmış olması.
(Değişik beşincifıkra: 1.3.2014-6528/10 md.) Milletlerarası özelöğretim kurumları hariç bu Kanun kapsamındakiilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okulları için 1Eylül tarihinden sonra verilen kurum açma izinleri, ertesieğitim-öğretim yılından itibaren geçerlidir.
Kurumlara ad verilmesineilişkin esaslar yönetmelikle belirlenir.
Gerçek ve tüzelkişiler tarafından; hizmet içi eğitim kapsamınagiren faaliyetler dışında Kanun kapsamında belirtilenfaaliyetler, bu Kanuna göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadanyapılamaz.
Askerî okullar, emniyetteşkilâtına bağlı okullar ve dineğitimi-öğretimi yapan kurumların aynı veya benzeriözel öğretim kurumları açılamaz.
(Ek fıkra: 25.11.2010-6082/19md.) 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı BüyükşehirBelediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d)bendi, 3.7.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 incimaddesinin birincifıkrasının (c) bendi ile 22.2.2005 tarihli ve5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesininbirinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlar,bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarınıkapsamaz. Özel öğretim kurumları mevzuatına uygunolmak kaydıyla işyeri açma ve çalışmaruhsatı Bakanlıkça verilir. Bakanlık bu yetkisinivaliliklere devredebilir.
(Ek fıkra: 1/3/2014-6528/10md.) Her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretimsunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerBakanlığın izin ve denetimine tabidir. Bu faaliyetleriyürütenler, özel öğretim kurumları için buKanunda öngörülen kurallara uymaklayükümlüdür.
(Ek fıkra: 2/12/2016-6764/61md.) Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetleriniyapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeriaçma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerlerikuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idaripara cezası uygulanır ve bu yerler valiliklerce kapatılır.Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir.
(Ek fıkra: 2/12/2016-6764/61md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen şartlarıtaşıyıp özel hukuk tüzel kişileri veya özelhukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilertarafından açılan özel öğretimkurumlarının kurucularında yabancı uyruklu gerçekveya tüzel kişilerin ortaklığının tespit edilmesihâlinde söz konusu kurumlara brüt asgari ücretin 20katı idari para cezası uygulanır ve bu kurumlara yabancı uyruklugerçek veya tüzel kişilerin ortaklığınınsona erdirilmesine ilişkin 30 iş günü süre verilir.Söz konusu süreye rağmen yabancı uyruklu gerçek veyatüzel kişilerin ortaklığının sona erdirilmemesiveya aynı kurumda ikinci kez yabancı uyruklu gerçek veyatüzel kişilerin ortaklığının tespitihâlinde söz konusu kurumun kurum açma izni ile işyeriaçma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bufıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir.”
8.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
9.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
10.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”
11.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ’in Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 06/05/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesinceanılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, 5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu'nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açılmıştır.
15.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
16. Dosyakapsamında yapılan incelemede, işyerinin kapatılmasınayönelik bir iptal talebi ve bu konuda açılmış birdavaya rastlanmamıştır.
17.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılıKanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun’un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde,anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Sakarya 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Sakarya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 04/01/2024 tarih veD.İş. 2023/7578 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Sakarya 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Sakarya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 04/01/2024 tarih veD.İş. 2023/7578 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN