T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/48
KARAR NO : 2024/175
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : D. E. K.
Vekili : Av. Ö. T.
Davalı : Serdivan İlçe MilliEğitim Müdürlüğü
Vekili : Av. Ö. Ö.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.... Kaymakamlığı İlçe Milli EğitimMüdürlüğünün 28/09/2023 tarih veE-1133105-663.02-85466615 sayılı kararı ile, davacıya aitişletmenin, Dört İşlem ÖğrenciKoçluğu ve Eğitim Danışmanlığıadı altında izinsiz öğretim faaliyetinde bulunduğundanbahisle, davacı adına 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu’nun 3. maddesinin on birincifıkrası uyarınca 268.290 TL idari para cezası verilmişve durum04/10/2023 tarih ve ....-86149290 sayılı yazı iledavacıya bildirilmiştir.
2.Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliği 20/11/2023tarih ve D.İş. 2023/5436 sayılı kararı ile,idari para cezası ile birlikte iş yerinin kapatılmasına dakarar verildiğini ve dava konusu yapıldığınıileri sürerek, iş yerinin kapatılması şeklindeki idariişlemin iptaline bakmak görevinin idare mahkemelerine aitolduğunu belirterek, bu nedenle 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddeve fıkrası gereğince başvurunun çözümyerinin idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle başvurunungörev yönünden reddine karar vermiş, bu karara yapılanitiraz üzerine Sakarya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 29/12/2023 tarih veE. 2023/6864 sayılı kararı ile itirazın kesin olarak reddinekarar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"...Muteriz hakkındayapılan inceleme neticesinde, hukuka aykırılık tespitedilerek muteriz hakkında idari para cezası ile Sakarya İl MilliEğilim Müdürlüğü'nün 03/10/2023 tarih ve85902194 Sayılı Valilik makamına yazılan yazıdasöz konusu iş yeri hakkında mühürlenerek kapatmakararı verildiği, Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/02/2019 tarih2019/77 Esas ve 2019/172 Karar sayılı kararı ve KabahatlerKanunu'nun 27/8 maddesinde, "İdarî yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak İdarî yargının görevalanına giren kararların da verilmiş olması halinde: idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görülür" düzenlemesiışığında somut olay incelendiğinde, sözkonusu iş yerinin mühürlenerek faaliyetinin durdurulmasınadair işlemin idari bir işlem olduğu, başvurucutarafından idari para cezasına itiraz edilmiş ise de, sözkonusu eylemin bir olduğu, böylelikle itirazıngörüleceği merciinin İdari Yargı olduğu anlaşıldığındanbaşvurucunun başvurusunun Görevsizlik nedeni ile reddine kararvermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
İtirazın görevyönünden REDDİNE,
İtiraz edenin 2577Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 9/1-2 maddesigereğince süresi içinde Görevli İdari Yargı dadava açmakta MUHTARİYETİNE..."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Sakarya 2. İdare Mahkemesi 10/01/2024 tarih veE.2024/21 sayılı kararı ile,davanın sadece idaripara cezasının iptali istemiyle açıldığı,5580 sayılı Kanun uyarınca verilen idari paracezasının da 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu ve 5580sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda, KabahatlerKanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanması nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümlerinin dikkate alınacağı, buna göre davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünün, anılan Kanun'un27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgi kısmışöyledir:
"...Dava konusu idari paracezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve 5580sayılı Özel Öğretim Kurumlan Kanununda idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5326 sayılıKabahatler Kanununun 3. maddesinde belirtildiği üzere-idariyaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerin diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı hükmü dikkatealındığında dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde anılan Kanunun 27. maddesinin 1. bendiuyarınca "Adli Yargı" yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü'nün 19.06.2023 tarih, E:2023/375,K:2023/445 sayılı kararı da bu doğrultudadır.
2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunu uyarınca görevsizlikkararına ilişkin dava dosyasının temin edilerekUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğiaçık olduğundan, Sakarya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin2023/5436 D.İş. sayılı dosyasının temin edilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1-) Adli yargınıngörev alanına giren davada Mahkememizin görevliolmadığına,
2-) 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca Sakarya 1. Sulh CezaHakimliği'nin 2023/5436 D.İş sayılıdosyasının Mahkememize gönderilmesine,
3-) Görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadarertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel ÖğretimKurumları Kanunu’nun “Amaçve kapsam” başlıklı 1. maddesişöyledir:
“ BuKanunun amacı,Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuktüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göreyönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özelöğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumunnakli, devri, personel çalıştırılması,kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumlarıneğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ileyabancılar tarafından açılmış bulunan özelöğretim kurumlarının; eğitim-öğretim,yönetim, denetim, gözetim ve personelçalıştırılmasına ilişkin usûl veesasları düzenlemektir.
Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyetiuyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileriveya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzelkişilerce açılan özel öğretim kurumlarıile yabancılar tarafından açılmış bulunanözel öğretim kurumlarını kapsar.”
7.5580 sayılı Kanunun “Kurumaçma izni” başlıklı 3. maddesinin 11.fıkrasışöyledir:
“(Ek fıkra:2/12/2016-6764/61 md.) Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretimfaaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ileiş yeri açma ve çalışma ruhsatıdüzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgariücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu yerlervaliliklerce kapatılır. Bu fıkranın uygulanmasınailişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
8.30/03/2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
9.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığındauygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî paracezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
10.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
11.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrası şöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ 'inBaşkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
14.Dava,5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu’nun 3. maddesi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.
15.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
16.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 5580 sayılı Kanun’da idari para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Sakarya 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/11/2023 tarih veD.İş. 2023/5436 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Sakarya 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/11/2023 tarih veD.İş. 2023/5436 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN