T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/100
KARAR NO : 2024/167
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ve tahsil edilen "kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iadesi istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A. İnş. İmalat İth. İhr. veTic. Ltd.Şti.
Vekili : Av. Ş. A.
Davalı : Artvin BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. D. Y.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından ... ili, ...Mahallesi, ... Caddesi, .. ada ve ... sayılı parseldekayıtlı bulunan taşınmazda, Artvin Gazi OrtaokuluYapım İnşaatı projesi için yapı ruhsatıalınabilmesi amacıyla davalı belediyeye müracaatedildiğini, inşaata başlanabilmesi için "kanalizasyon harcamalarınakatılım payı" adı altında tahakkukettirilen 195.500 TL'nin ödendiğini, söz konusu inşaatişinin kamu yatırımı olduğunu, ücret vevergilerin tahsil edilmemesi gerektiğini belirtilmek suretiyle iadesinintalep edildiğini ancak davalı tarafından 29/07/2022 tarih ve6603 sayılı işlem ile bu talebin reddedildiğini,alınan peşin ödemenin haksız ve hukuka aykırıolduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Trabzon Vergi Mahkemesi 11/01/2023 tarih veE.2022/605, K.2023/6 sayılıkararı ile, hizmettenyararlanan ile Artvin Belediye Başkanlığı Su veKanalizasyon İdaresi arasında yapılan sözleşmedenkaynaklanan uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevindeolduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş,bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Dava konusu olayda, 2464sayılı Kanun'un açıkçaöngördüğü şekliyle bir kanalizasyon veyaiçmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan butesislerin tevsii ve ıslahı durumu bulunmadığı,'katılım payı' adı altındaki tahsilatın abonelikişlemlerinin gerçekleştirilebilmesini teminen, başka birifadeyle, varolan su ve kanalizasyon tesislerinin davacı inşaatşirketince inşa olunan yapıda kullanımaaçılması için yapıldığı, dolayısıylaBelediye Gelirleri Kanunu’nda belirtilen türden biryatırım ve harcama bulunmadığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusutahsilatın dayanağı, 2464 sayılı Belediye GelirleriKanunu’nun 94’üncü maddesine göreİçişleri Bakanlığınca hazırlanan Yönetmelikolmadığından, dayanağı Belediye Gelirleri Kanunuolmayan yada dayanağını bu Yasa'nın ilgili maddesindenalmayan bir işlemin belediyelerce tahsili kararlaştırılanvergi ve benzeri bir mali yüküm ya da bunlarla ilgili bir tarifeolarak nitelenmesine imkan bulunmamaktadır. Nitekim, 2560 sayılıKanun’un 23'üncü maddesinin birinci fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan '...%10’dan aşağıolmayacak nispetinde bir kar oranı esas alınır.' ibaresininAnayasa’ya aykırılığı itirazınıdeğerlendiren Anayasa Mahkemesi, 26.01.2012 tarih ve E:2011/6; K:2012/16sayılı kararında, atık sularkarşılığı alınacak bedelin niteliğiniirdelemiş ve kararda, mahkemelerince verilen 14.02.1991 tarih veE:1990/18, K:1991/4 sayılı karara da atıf yapmak suretiyle, 'subedelinin su satışı ve kullanılmış sularınuzaklaştırılması karşılığındayapılan tarifeye ve abonman sözleşmesine görealındığı bu şekilde idare ile birey arasındaözel hukuk ilişkisi kurulduğu ve ödenecek bedelinmaliyet-kar esasına göre belirlendiği, dolayısıylaidarece verilen bir hizmet karşılığında tarifeyegöre saptanarak alınan bedelin vergi, resim, harç ve benzerimali yüküm olmadığı' belirlenmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesitarafından alınan 26.09.2016 tarih ve E:2016/94, K:2016/382sayılı kararda; '...davacı adına kanalizasyonharcamalarına katılma payı bedeli, gecikme zammı bedeli ileKDV bedelinin ödenmesine ilişkin işlemin; gerek su vekanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olanDenizli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından tesis edilmişolması, gerekse taraflar arasında bir abonelik ilişkisininbulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sözkonusu katılma payının, idareyle kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâresasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınanbir ücret olduğunun görüldüğü'gerekçesiyle, anılan işlemin iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünün adli yargının görevalanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilenUyuşmazlık Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere,vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin kamu hizmetikarşılığında, kamu gücüne dayanılarak,tek taraflı yükletilmeleri ve yasayla konulmalarıgerekliliği göz önünde bulundurulduğunda, ihtilafkonusu olayda; vergi ve benzeri mali yükümlülükten, yahutbuna ilişkin tarife veya ücretten, başka bir ifadeyle BelediyeGelirleri Kanunu'nda tanımını bulan neviden biryatırım harcamasından veya hizmetkarşılığından değil, yukarıda daaçıklandığı şekliyle su satışıve kullanılmış sularınuzaklaştırılmasına karşılık olarak aboneliktesisinden kaynaklandığı sonucunavarıldığından, hizmetin tekel niteliği ve çokkişiye götürülme zorunluluğu nedeniyle tipsözleşme niteliğindeki abonman sözleşmesiyle vekişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesiniolanaklı kılması nedeniyle hizmetten yararlanan ile ArtvinBelediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresiarasında yapılan sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevindeolduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıtarafından Artvin Belediye Başkanlığı'nın29.07.2022 tarih ve 6603 sayılı işleminin kanalizasyonharcamalarına katılım payına ilişkin 195.500,00-TLkısmının iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözüm yerinin adli yargı merciiolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim benzeruyuşmazlıkta alınan, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin07.06.2021 tarih ve E:2021/234, K:2021/357 sayılı kararı veDanıştay 9. Dairesi'nin 19.09.2019 tarih ve E:2015/3302, K:2019/3796sayılı, 20.05.2020 tarih ve E:2020/2374, K:2020/l826 sayılıkararları da bu yöndedir..."
3.Davacı vekili bu kez, "kanalizasyonharcamalarına katılım payı" adıaltında tahakkuk ettirilen 195.500 TL'ninyasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesisıfatıyla) 18/01/2024 tarih ve E.2023/313 sayılıkararı ile, katılım paylarının tahakkukununiptali istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde görevli yargı yerinin idariyargı olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...UyuşmazlıkMahkemesinin 15/05/2023 tarih, 2023/4 Esas, 2023/407 Karar ve 15/05/2023 tarih,2023/25 Esas, 2023/408 Karar ile 15/05/2023 tarih, 2023/26 Esas, 2023/409 Kararsayılı kararları ve aynı yöndeki birçokkararı incelendiğinde; davacı ile davalı arasında davakonusu tahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisininbulunmadığı, harcamalara katılım paylarınınabonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsızolduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelikilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılımpaylarının "şebeke suyu ücreti” veya"katı atık ücreti" gibi ücrete tabi işlerdenolmadığı anlaşılmakla, abonelik sözleşmesiçerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergi benzerimali yükümler" kapsamındaki gelirlere ilişkin olan suve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerektahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerininuygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98.maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların 213sayılı Kanun hükümlerine göreçözümleneceğine ilişkin Yönetmelikdüzenlemesi birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargının görevli olduğu kanaatiMahkememiz nezdinde hasıl olmakla;
-2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişiHakkında Kanun'un, "Yargı merciilerinin uyuşmazlıkmahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesindeyer alan "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler. Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."şeklindeki düzenleme uyarınca dosyadan el çekilerek idareyargı yerinin belirlenmesi amacıyla iş bu dosyanın teminedilecek idare mahkemesi dosya ile birlikte "UyuşmazlıkMahkemesine" gönderilmesine,
Uyuşmazlık Mahkemesincegöreve ilişkin karar verilmesi hususunun iş bu dosyayönünden bekletici mesele yapılmasına..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun "Kanalizasyon harcamalarına katılmapayı" başlıklı 87. maddesişöyledir:
"Belediyelerce ve belediyelerebağlı müesseselerce, aşağıdaki şekildekanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanangayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisiyapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi vefenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve daha fazla yolkenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyongiderleri nazara alınır."
6.2464 sayılı Kanun'un "Sutesisleri harcamalarına katılma payı" başlıklı88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerce veyabelediyelere bağlı müesseselerce beldedeaşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılmasıhalinde, dağıtımın yapıldığı sahadahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeketesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinintevsii ve ıslahı.
Birden fazla yol kenarındabulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunlarınyalnız suya bağlandıkları yol üzerindekiuzunlukları esas alınır."
7.2464 sayılı Kanun'un "Paylarıntahakkuk şekli" başlıklı 90. maddesişöyledir:
“Yol HarcamalarınaKatılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardanfaydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgiligayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanankatılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergideğerleri toplamına oranlanarak dağıtılmasısuretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerlerihakkında harcamalara katılma payı tahakkukuyapılmaz.”
8.2464sayılı Kanun'un "Tahsilşekli" başlıklı 93. maddesişöyledir:
"(Değişik birincifıkra: 4/12/1985-3239/123 md.) Harcamalara katılma paylarıbelediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeyegöre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takipeden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte,peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içindetahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı ödemesürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla(peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göretaksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılması halinde,uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediyemeclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunhükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranınıaşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış, hibe ve trampa gibidevir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadarödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalara katılma payınatabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir.Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapudairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar ederve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz."
9.2464 sayılı Kanun'un "Yönetmelikletespit olunacak hususlar" başlıklı 94. maddesişöyledir:
"Harcamalara KatılmaPaylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine veMaliye Bakanlığının görüşüalınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığıncadüzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir."
10.2464sayılı Kanun'un "Ücretetabi işler" başlıklı 97. maddesişöyledir:
"(Değişik: 4/12/1985– 3239/125 md.)
Belediyeler bu Kanunda harçveya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmetiçinbelediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendiözel hükümlerine tabidir.
(İkinci fıkra iptal:Anayasa Mahkemesinin 31/3/1987 tarihli ve E: 86/20, K.: 87/9 sayılıkararı ile)"
11.2464 sayılı Kanun'un "Usulhükümleri" başlıklı 98. maddesişöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi,harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadillerihükümleri uygulanır."
12.2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara KatılmaPayları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasınaİlişkin Yönetmeliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğinamacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunununüçüncü kısmında yer alan yol, kanalizasyon vesu tesisleri harcamalarına katılma paylarınınuygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektir."
13.Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 5. maddesişöyledir:
"Yol HarcamalarınaKatılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerinedoğrudan (Mülga ibare: RG-14/4/2021-31454) yapılan işlerde,4 üncü (Değişik ibare: RG-14/4/2021-31454) maddedebelirlenen hizmetler için yapılan giderlerin (Değişikibare:RG-14/4/2021-31454) tamamıdır. Giderlerin hesaplanmasındamaliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursaolsun, (Değişik ibare: RG-14/4/2021-31454) Çevre veŞehircilik Bakanlığı ile İller Bankası AnonimŞirketinin o yıllar için tespit ederekyayınlandığıbirim fiyatlar ve rayiçlere görehesaplanan gerçek bedeli geçemez.
Yolların kaldırımlarda dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerinedüşen giderler, belediyelere ait olup, (Değişikibare:RG-14/4/2021-31454) payın hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylece hesaplanangider(Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) tutarından özelDevlet yardımları karşılıksız fon tahsisleri, buiş için yapılan bağış ve yardımlar ile(Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) kamulaştırma bedelleridüşüldükten sonra kalan miktarın (Değişikibare:RG-14/4/2021-31454) tamamı, 4 üncü maddede belirtilenmükellefler adına Belediye Encümeninin kararınımüteakip tahakkuk ettirilir."
14.Yönetmeliğin "PayınTahakkuk Şekli" başlıklı 6. maddesişöyledir:
"Yol HarcamalarınaKatılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanan katılma paylarıtoplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergideğeri toplamına oranlanması ile bulunur. İki veya dahafazla yol kenarında bulunan gayrimenkul için asıl cepheyiteşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğeryollardan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkukettirilir."
15.Yönetmeliğin "KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı" başlıklı8. maddesi şöyledir:
"Belediye veya bağlıkuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücaviralanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisiyapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi vefenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerdenfaydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarınakatılma payı alınır. İki veya daha fazla yolkenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış iseler, payın hesabından o yola aitkanalizasyon giderleri nazara alınır."
16.Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 9. maddesişöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
17.Yönetmeliğin "PayınTahakkuk Şekli" başlıklı 10. maddesişöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddeleregöre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgiligayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
18.Yönetmeliğin "PayınTahakkuk Zamanı" başlıklı 11. maddesişöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 ncimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
19.Yönetmeliğin "Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı/Mahiyeti" başlıklı12. maddesi şöyledir:
"Belediye veya bağlıkuruluşlarınca belediye sınırları ve mücaviralanları içerisinde,
a) Yeni içme suyu şebeketesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinintevsii ve ıslahı hallerinde, dağıtımınyapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden SuTesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır."
20.Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
21.Yönetmeliğin "PayınTahakkuk Şekli" başlıklı 14. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin5 inci ve 6ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payı tutarının,dağıtımın yapıldığı saha dahilindekigayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
22.Yönetmeliğin "Ortakhükümler" üst başlıklıÜçüncü Bölümün "İtiraz" başlıklı 25. maddesişöyledir:
"Harcamalara KatılmaPayları ile ilgili itirazlar 213 sayılı Vergi Usulü Kanunuhükümlerine göre çözümlenir."
23.2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemelerive Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un"Vergi Mahkemeleriningörevleri" başlıklı 6. maddesişöyledir:
"(Değişik: 24/2/1988- 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, ilözel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim veharçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam vecezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilenişleri,
Çözümler."
B. Yargı Kararları
24.Danıştay Sekizinci Dairesi 17/03/2021 tarih ve E.2016/11190,K.2021/1644 sayılı kararında; "Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyonharcamalarına katılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve6183 sayılı Kanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzerimali yüküm olan söz konusu katılma payına ilişkindavalar da Vergi Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadakibilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilenalacağın kanalizasyon harcamalarına katılma payıolduğu açık olup, söz konusu payın tahsilineilişkin uyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesigerektiği açıktır." gerekçesiyle,görevsizlik kararı veren idare mahkemesi kararınınbozulmasına karar vermiştir.
25.Danıştay Dokuzuncu Dairesi 15/02/2022 tarih ve E.2019/7191,K.2022/380 sayılı kararında; "Belediyecealınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzerimali bir yüküm olabilmesi için, kamu hizmetikarşılığı olarak ve kamu gücünedayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıp alınmalarınınyanı sıra, yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir. Yukarıdaanılan Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre,harcamalara katılma payından bahsedebilmek için“Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı”nda, (a)yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b) mevcut tesislerinsıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi; “SuTesisleri Harcamalarına Katılma Payı” için ise, (a)yeni bir içmesuyu şebeke tesisi yapılması, (b) mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı gerekmektedir.Görüleceği üzere söz konusu paylar, kanunla veanılan hizmetler karşılığı olarakbelirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip payların hesaplanmaşekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini deaçıkça belirtmiş, çeşitli usûl veesasları da İçişleri Bakanlığınca çıkarılanbir Yönetmelikle belirlemiştir." gerekçesiyle,2464 sayılı Kanun'un açıkçaöngördüğü şekliyle bir kanalizasyon veyaiçmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan butesislerin tevsi ve ıslahı durumu bulunması hallerinde BelediyeGelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcamabulunduğu değerlendirmesini yapmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
26.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye HukukMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasınınekinde idari yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
27.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
28.Dava, ... ili, ... Mahallesi, ... Caddesi, .. ada ve ... sayılıparselde kayıtlı taşınmaz üzerinde yapılacak olaninşaat faaliyeti için davacı şirket adına tahakkukve tahsil ettirilen "kanalizasyon harcamalarınakatılım payının" iadesi istemiyleaçılmıştır.
29.Dosyanın incelenmesinden;davacı şirket tarafından ... ili,... Mahallesi, ... Caddesi, .. ada ve ... sayılı parseldekayıtlı bulunan taşınmazda, Artvin Gazi OrtaokuluYapım İnşaatı projesi için yapı ruhsatıalmak için davalı belediyeye müracaat edildiği,inşaata başlanabilmesi için bir kısımücretlerle birlikte "kanalizasyonharcamalarına katılım payı" adıaltında 195.500 TL'nin tahakkuk ettirildiği bu bedelin 22/06/2022tarihinde tahsil edildiği; bilahare davacı vekili tarafındansöz konusu inşaat işinin kamu yatırımıolduğu, ücret ve vergilerin tahsil edilmemesi gerektiği tahsiledilen 195.500 TL'nin iadesinin talep edildiği ancak davalıtarafından 29/07/2022 tarih ve 6603 sayılı yazı ile-özetle- "inşaat için3194 sayılı Kanun uyarınca yapı ruhsatıdüzenlendiği, yapı ruhsatı için hesaplananücretin, 2022 yılı için geçerli olan belediyemeclis kararı gereğince alınması gereken ücretlereistinaden hesaplandığı, 2464 sayılı Kanun'un 97.maddesine göre ruhsat ücretinin hesaplandığı, tahakkukve tahsil edildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ve talebinkabulünün mümkün olmadığının"davacı tarafa bildirilmesi üzerine, davacı tarafındanalınan peşin ödemenin haksız ve hukuka aykırıolduğu ileri sürülerek, ödenen bedelin faiziyle birlikteiadesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davalarınaçıldığı anlaşılmaktadır.
30.Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılıKanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin, payların tahsilindeaynı Kanun'un 90. maddesinin uygulandığı, aynıKanun'un 97. maddesine göre de katılım paylarının "tarifeler" kapsamındakiücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açıkşekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesindedüzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna görealınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hükümaltına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesigereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerinegöre de, katılım paylarının hesaplanmasınınve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı,dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve25. maddesinde "HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazların 213 sayılıVergi Usulü Kanunu hükümlerine göreçözümleneceğinin" düzenlendiği,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerinebakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88.maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri maliyükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
31.Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;davacı ile davalı arasında dava konusu tahakkuk işlemi bakımındanbir abonelik ilişkisinin bulunmadığı, harcamalarakatılım paylarının abonelik ilişkisinden vesözleşmesinden bağımsız olduğu, bir başkaifadeyle, taraflar arasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya daedilmesin, harcamalara katılım paylarının "şebeke suyu ücreti" veya "katı atık ücreti"gibi ücrete tabi işlerden olmadığıanlaşılmakla, abonelik sözleşmesiçerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergi benzeri mali yükümler"kapsamındaki gelirlere ilişkin olan su ve kanalizasyonharcamalarına katılım paylarının gerek tahakkuk vetahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağınailişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi âmirhükmü ve ilgili itirazların 213 sayılı Kanunhükümlerine göre çözümleneceğineilişkin Yönetmelik düzenlemesi birlikte dikkatealındığında, katılım paylarınıntahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
32.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla)başvurusunun kabulü ile Trabzon Vergi Mahkemesinin 11/01/2023 tarihve E.2022/605, K.2023/6 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla)BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Trabzon Vergi Mahkemesinin 11/01/2023 tarihve E.2022/605, K.2023/6 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde,OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN