T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/95
KARAR NO : 2024/173
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: Vakıf Üniversitesi ile işbirliği protokolü imzalanan özel hastanede kamu hizmeti niteliğinde olmayan tıbbi uygulama sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacılar : 1- G. Ü. 2- S. Ü.
Vekili : Av. İ. Y.
Davalılar : 1-İ. Y. Y. Ü. Gaziosmanpaşa Has.(B.Tur.İnş.San.Tic.veA.Ş)
Vekili : Av.Dr. T. M. B.
2-A. D.
Vekili : Av.P. Ö.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkillerinden S. Ü.'ın böbrek hastasıolduğunu, diğer müvekkili G. Ü.'ın aynı zamandaeşi olan S. Ü.'a böbreğinibağışladığını, böbrek nakilameliyatının davalı hastanede diğer davalı doktor veekibi tarafından 10/08/2015 tarihindeyapıldığını, Gaziosmanpaşa CumhuriyetBaşsavcılığının 2015/25712 soruşturmasayılı dosyasına hastane tarafından verilen cevaptananlaşılacağı üzere de nakil operasyonu sonrasındailaçların süresinde verilmediğini, tedavi ve kontrolleringereği gibi yerine getirilmediğini, bu şekildeçeşitli komplikasyonlar geliştiğini, tümuyarılarına rağmen yoğunluktan ve yeterli personelolmadığı gibi bahanelerle yeterli dikkat ve özeningösterilmediğini, takılan böbreğin hayati risknedeniyle çıkarıldığını, tüm bunlarınsonucunda davacı G. Ü.'ın hayatının kalankısmında tek böbrekle yaşamak zorundakaldığını, diğer davacı S. Ü.'ın dabaşka donör bulabilme şansıkalmadığını, ömrünün kalankısmını damakineye bağlıyaşayacağını bildirerek fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile, ayrı ayrı 6.000'er TL madditazminat ile ayrı ayrı 200.000'er TL manevi tazminatın olaytarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi iledavalılardan müştereken ve müteselsilenalınmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Davalıİ. Y. Y Üniversitesi vekili idari yargıda verdiği cevapdilekçesinde; adli yargıdaki beyanlarına ilaveten; ÖzelGaziosmanpaşa Hastanesinin ruhsat sahibi ve işleteni "B. Turizm İnşaat Sanayi Ve TicaretA.Ş" olup bahse konu şirketin TTK uyarıncakurulmuş ve faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzelkişisi olduğunu, bu nedenle davacının gördüğütedavi nedeniyle ikame edilebilecek davaların söz konusu tüzelkişiliğe karşı Tüketici mahkemelerinde ikame edilmesigerektiğini; davalı İ. Y. Y Üniversitesi ile bahse konuhastane arasında sadece bir akademik afiliasyon protokolü mevcutolup, Üniversite tıp fakültesi öğrencilerinin uygulamaeğitimlerini bu hastanede aldıklarını, bunakarşın iki farklı kuruluş arasında herhangi birorganik bağın bulunmadığını, ayrıca bahsekonu hastanenin Sağlık Bakanlığı tarafındanruhsatlandırılmış olup Bakanlık ve taşrateşkilatının denetimi altında faliyet göstermekte veyönetsel olarak da üniversite ile herhangi bir hiyerarşikbağının bulunmadığını, bu hastanenintıbbi ve yardımcı personelini davalı Üniversiteninseçip işe almadığını, hastalarınseçimi, ücretlendirilmesi, takip ve tedavi süreçlerindede davalı üniversitenin hiç bir dahilininbulunmadığını beyanla davanın reddini talepetmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Bursa 4. Tüketici Mahkemesi 20/06/2019 tarih veE.2019/50, K.2019/252 sayılı kararı ile, idareninhizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardandolayı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesigereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerektiğinden bahisle, davanınyargı yolu bakımından reddine karar vermiş; taraflarınkararı istinaf etmemesi üzerine söz konusu görevsizlikkararı 10/09/2019 tarihinde kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"...Dava; organ nakliameliyatı sırasında ve sonrasında verilen ayıplıhizmet nedeniyle maddi- manevi tazminat talebine ilişkindir.
2547 sayılı Yükseköğretim KanunundaVakıf Üniversitelerinin kuruluş ve işleyişidüzenlenmiş olup, yasa kapsamında davalı İ. Y. YÜniversitesi 5839 sayılı kanun ile kurulmuş kamu tüzelkişiliğine sahip vakıf üniversitesidir.
İdareye karşı yargı yolunudüzenleyen Anayasanın "Yargı Yolu"başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasının ilkcümlesinde "idarenin her türlü eylem ve işlemlerinekarşı yargı yolu açıktır". Sonfıkrasında da "idare, kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlüdür"şeklindedir.
Davaya konu zarar, Vakıflar Üniversitesinebağlı bir hastanede yürütülen sağlık hizmetiesnasında meydana gelmiştir. Davalı hastaneninsorumluluğuna dayanak yapılan olgular, kamu hizmetiyle ilgili vehizmet kusuruna ilişkindir. Davalı Üniversite 2547sayılı Yükseköğretim yasası gereğincekurulmuş bir vakıf üniversitesi olup, vakıfüniversiteleri Anayasanın 130 ve 2547 sayılıYükseköğretim Yasasının Ek 2. m. gereği kamutüzel kişisidir. Davalı doktor Ayhan Dinçkan'ın daolay tarihi itibari ile vakıf üniversitesi hastanesinde görevliolduğunun anlaşıldığı, bu nedenlerleİdare'nin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelenzararlardan dolayı İdari Yargılama UsulüYasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşıidari yargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir. 6100 sayılı HMK'nun 114. maddesinde de yargı yolu davaşartları arasında sayılmış olup davaşartlarının mevcudiyeti mahkemece yargılamanın heraşamasında kendiliğinden gözetilmesi gerektiğinden,dava konusu talebin kamu hizmetiyle bağlantılı bulunduğuanlaşıldığından davanın idari yargıdagörülmesi kanaatiyle aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın yargı yolu bakımından reddine,yargı mercinin İdari Yargı Mahkemeleri olduğuna..."
4.Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle bu kez İ. Y. Y ÜniversitesiGaziosmanpaşa Hastanesi Bilişim Turizm İnşaatSanayi Ticaretve Anonim Şirketi aleyhine idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 19/01/2024tarih ve E.2019/1509 sayılı kararı ile, B. Turizmİnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi bünyesinde faaliyetgösteren özel hastanenin vakıf üniversitesistatüsündeki İ. Y. Y Üniversitesine bağlıbulunmadığı, kamu tüzel kişiliği niteliğinihaiz olmadığı, özel hukuk tüzel kişisiolduğu ve davalı vakıf üniversitesi ile arasındakiişbirliği protokolünün özel hastanedeki sağlıkhizmetini tek başına “kamuhizmeti” niteliğinedönüştürmeyeceği, mevzuat hükümleriuyarınca işbirliği protokolünün imzacıüniversitenin eğitim ve araştırma işlevleridışındaki sağlık uygulamalarının özelhukuk (tüketici) kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle; 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemeninbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve dosyanın incelenmesinin ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava, davalıüniversite ile işbirliği protokolü (afiliasyon) imzalayanB. Turizm İnşaatSanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne aitÖzel Gaziosmanpaşa Hastanesi’nde gerçekleştirilenorgan nakli ameliyatı sırasında yanlış tedaviuygulanması nedeniyle kalıcı zararların meydanageldiğinden bahisle tıbbi uygulama hatasından kaynaklımaddi ve manevi zararların tazmini istemiyleaçılmıştır.
Yukarıda anılan mevzuathükümlerine göre; vakıf üniversitesi, gelirlerini,sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere aitkurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamakkaydıyla, vakıflar tarafından kanunla kurulmuş bulunan,kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeydearaştırma, eğitim - öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapankuruluş ve birimlerden oluşan yükseköğretim kurumuolarak tanımlandığı, Anayasa'nın 130. maddesininçağdaş eğitim ve öğretim gerekleriyle“üniversite” kavramının içerdiğievrensel ilkelere uygun bir düzen içinde ülkeningereksinimlerini karşılayacak nitelikte insan gücüyetiştirerek insanlığa hizmet etmek amacıyladeğişik birimlerden oluşan, kamu tüzelkişiliğineve bilimsel özerkliğe sahip üniversitenin ancak kanunlakurulacağını öngördüğü ve bu maddegereğince de üniversitelerin devlet ya da vakıflartarafından kurulmuş olmalarına bakılmaksızın,kamu tüzelkişiliğine sahip kuruluşlar olduğu, kamutüzel kişiliğinin üniversitelerin zorunlu niteliklerindenve hukuksal yapılarının ögelerinden biri olduğu,Anayasa'nın 130. maddesinin birinci fıkrasının zorunlukıldığı “kamu tüzel kişiliğinin”,yine bu maddenin son fıkrası gereğince vakıflarınkuracağı üniversiteler için de zorunlu nitelikteolduğu açıktır (AYM, E.1991/21, K.1992/42, 29/6/1992).
Vakıf üniversiteleri,devlet tarafından, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarakkurulmaktadır. Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan“kamu tüzel kişiliği” niteliği,üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan,vakıflar tarafından kurulan üniversitelerin ve buüniversitelere bağlı kurumların, örneğin tıpfakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu açıktır. Bununlabirlikte, vakıf üniversitelerine bağlı olmaksızınbir protokol kapsamında “bütçeleri ve içmevzuatları ayrı” olacak şekilde özel hastanelerleişbirliği sürecindeki olası hukukî durumun ayrıcaele alınması gerekmektedir.
B. Turizm İnşaatSanayi veTicaret Anonim Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren özelhastanenin vakıf üniversitesi statüsündeki İ. Y. YÜniversitesine bağlı bulunmadığı, kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmadığı, özelhukuk tüzel kişisi olduğu ve davalı vakıfüniversitesi ile arasındaki işbirliğiprotokolünün özel hastanedeki sağlık hizmetini tekbaşına “kamu hizmeti” niteliğinedönüştürmeyeceği, yukarıda anılan mevzuathükümleri uyarınca işbirliği protokolününimzacı üniversitenin eğitim ve araştırmaişlevleri dışındaki sağlıkuygulamalarının özel hukuk (tüketici) kurallarıkapsamında değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi’nin 27/12/2021 gün ve E:2021/490, K:2021/678sayılı kararı da bu yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.Anayasa'nın "1.Yükseköğretim Kurumları" başlıklı130. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Çağdaş eğitim-öğretimesaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkeninihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmekamacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerdeeğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın vedanışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmetetmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.
Kanunda gösterilen usul veesaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamakşartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim vedenetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
...
Vakıflar tarafındankurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idarikonuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarınınsağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilenhükümlere tabidir.”
7.2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (d)bendi şöyledir:
“Bu Kanunda geçenkavram ve terimlerin tanımları aşağıdabelirtilmiştir.
...
Üniversite: Bilimselözerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksekdüzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü,yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan biryükseköğretim kurumudur.”
8.2547 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.;Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakıflar; kazançamacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlardışında, akademik çalışmalar, öğretimelemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerindenbu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlıbirimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversiteveya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlıolmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlardayüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, buKanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıylameslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzelkişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ilekurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknikeğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır.”
9.31/12/2005 tarihli Vakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği'nin 5. maddesi şöyledir:
“Vakıf üniversitesi,gelirlerini sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyetiüniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmekamacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafından kanunlakurulmuş bulunan kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksekdüzeyde araştırma, eğitim - öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapan,fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokul, destek,hazırlık okulu veya birimleri, benzeri kuruluş ve birimlerdenoluşan bir yükseköğretim kurumudur.”
10.3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 15.maddesi şöyledir:
"(Ek: 20/8/2016-6745/40 md.)
Tıp ve/veya dişhekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama vearaştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama vearaştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitimaltyapısı bulunmayan vakıf üniversiteleri; tıp vediş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ilearaştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitimaltyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleriayrı olmak şartıyla işbirliği yapabilir. İlgiliüniversite ve özel hastanenin yetkili makamları arasındaişbirliği protokolü imzalanır ve SağlıkBakanlığı ve Yükseköğretim Kurulununonayıyla uygulamaya konulur.
İşbirliğiyapılan özel hastane, üniversite için sağlıkuygulama ve araştırma merkezi kabul edilir. Burada fiilen görevyapacak olan üniversite öğretim elemanları, ilgili dekan vehastane yöneticisinin talebi üzerine rektör tarafındangörevlendirilir. Görevlendirilen üniversite personeline kendimevzuatı uygulanır. İşbirliği yapılan özelhastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenineğitim ve araştırma işlevleri dışında kendimevzuatına tabi olmaya devam eder.
Bu maddenin uygulanmasınailişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunungörüşü alınarak SağlıkBakanlığı tarafından belirlenir."
11. 07/04/2011 tarihli ve27898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel HastanelerYönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına DairYönetmeliğin 4. maddesi şöyledir:
“YükseköğretimKurulunun uygun görüşüyle vakıfüniversitelerinin, ilgili mevzuatı gereğince gerekli izinlerialması ve tıp fakültelerinin bulunduğu ildeki asgarî150 yataklı olması kaydıyla en fazla iki özel hastane ileişbirliği yapılması halinde bu hastanelere planlamadanistisna olarak, üniversite anabilim dalı ve bilim dalıyapılanmasına uygun yeterli altyapınınoluşturulması halinde uzmanlık dalı ilavesi ve sadeceüniversiteden görevlendirilmiş doçent ve profesörunvanlı öğretim üyelerine olmak üzere hastane toplamyatak sayısının ½’ si oranına kadar ek kadrotahsis edilir. Bu uzmanlık dallarının gerektirdiğitıbbi hizmet birimleri, teknoloji yoğunluklu tıbbi cihazlarkurdurulabilir. Özel hastaneye tahsis edilen bu kadrolar ve uzmanlıkdalları ile tıbbi hizmet birimleri ve teknoloji yoğunluklutıbbi cihazlar, işbirliğinin sona ermesi halinde hastane hekimkadrosu ve faaliyet izin belgesinden düşülür.
Aynı ilde ve aynı sahiplikteolan birden fazla özel hastanenin toplamda 200 yatağaulaşması halinde bu hastaneler birinci fıkra kapsamındadeğerlendirilir.”
12.Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 25/08/2011 tarihli ve2011.17.985 sayılı kararı ile, vakıf üniversiteleritıp fakülteleri ile özel hastaneler arasında, eğitim-öğretim, sağlık hizmeti sunumu amacıyla yapılacakişbirliğine ilişkin“Vakıf Üniversiteleri Tıp Fakülteleri ile ÖzelHastanelerin İşbirliği (Afiliasyon) Usul ve Esasları”belirlenmiş; son olarak da Sağlık Bakanlığı tarafındanhazırlanan 17/05/2017 tarihli ve 2274 sayılı VakıfÜniversiteleri ile Özel Hastanelerin İşbirliğineİlişkin Usul ve Esasları yürürlüğegirmiştir.
13.Anılan Usul ve Esaslar'ın"İşbirliği esasları" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"Tıp ve/veya dişhekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama vearaştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama vearaştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim altyapısını sağlayamayan vakıf üniversiteleri;tıp ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ilearaştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitimaltyapısı olan ve fakülteyle aynı ilde bulunan özelhastane ile bütçeleri ayrı olmak şartıylaişbirliği yapabilir.
İşbirliğiyapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama vearaştırma merkezi kabul edilir.
İşbirliğiyapılan hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri veüniversitenin eğitim ve araştırma işlevleridışında 27/3/2002 tarihli ve 24708 sayılı ÖzelHastaneler Yönetmeliği hükümlerine tabidir."
14.Aynı Usul ve Esaslar'ın "Disiplinve özlük işlemleri" başlıklı 11.maddesi şöyledir:
"İşbirliğiyapılan hastanede görevlendirilen üniversite personelinindisiplin ve özlük işlemleri üniversitenin ilgilimevzuatına göre yürütülür.
Öğrenciler, eğitim veöğretime yönelik mevzuat hükümleri ile birliktehastanenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine de uymakzorundadır.
İşbirliğiyapılan hastanede sağlık hizmeti sunan üniversiteöğretim üyelerinin üniversite ödenekleri dâhil,kadrosuna/sözleşmesine bağlı ödemeleri üniversitetarafından ödenir.
Öğretim üyelerinceyürütülen sağlık hizmetlerininkarşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversitearasında kararlaştırılan ücretler hastanetarafından, öğretim üyelerine ödenmek üzere,üniversitenin hesabına aktarılır. Öğretim üyeleriile özel hastane arasında bu işbirliği kapsamındahizmet akdine dayanan parasal ilişki kurulması yasaktır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16. Raportör-Hakim ŞerifeÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
17.Dava, davalı üniversiteyle işbirliği protokolükapsamında faaliyet gösteren özel hastanedeki tıbbiuygulama hatasından kaynaklı maddi ve manevi zararların tazminiistemiyle açılmıştır.
18.Davacının her iki yargı kolunda da İ. Y. YÜniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Bilişim Turizmİnşaat Sanayi Ticaret ve Anonim Şirketini (adli yargıdaaynı zamanda davalı doktor Ayhan Dinçkan'ı ) hasımgöstererek dava açtığıgörülmüştür.
19.Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre; vakıfüniversitesi, gelirlerini, sadece kendi üniversitelerini vemülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşlarıgeliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflartarafından kanunla kurulmuş bulunan, kamu tüzelkişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma,eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın vedanışmanlık yapan kuruluş ve birimlerden oluşanyükseköğretim kurumu olarak tanımlandığı,Anayasa'nın 130. maddesinin çağdaş eğitim veöğretim gerekleriyle "üniversite"kavramının içerdiği evrensel ilkelere uygun birdüzen içinde ülkenin gereksinimlerini karşılayacaknitelikte insan gücü yetiştirerek insanlığa hizmetetmek amacıyla değişik birimlerden oluşan, kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversitenin ancak kanunla kurulacağınıöngördüğü ve bu madde gereğince deüniversitelerin devlet ya da vakıflar tarafından kurulmuşolmalarına bakılmaksızın, kamutüzelkişiliğine sahip kuruluşlar olduğu, kamutüzel kişiliğinin üniversitelerin zorunlu niteliklerindenve hukuksal yapılarının ögelerinden biri olduğu,Anayasa'nın 130. maddesinin birinci fıkrasının zorunlukıldığı "kamutüzel kişiliğinin", yine bu maddenin sonfıkrası gereğince vakıfların kuracağıüniversiteler için de zorunlu nitelikte olduğuaçıktır (AYM, E.1991/21, K.1992/42, 29/6/1992).
20.Vakıf üniversiteleri, devlet tarafından, kanunla ve kamutüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulmazorunluluğunun doğal sonucu olan“kamu tüzel kişiliği” niteliği,üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan,vakıflar tarafından kurulan üniversitelerin ve buüniversitelere bağlı kurumların, örneğin tıpfakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu açıktır. Bununlabirlikte, vakıf üniversitelerine bağlı olmaksızınbir protokol kapsamında "bütçelerive iç mevzuatları ayrı" olacak şekildeözel hastanelerle işbirliği sürecindeki olasıhukukî durumun ayrıca ele alınması gerekmektedir.
21.Davalı şirket bünyesinde faaliyet gösteren özelhastanenin vakıf üniversitesi statüsündeki İ. Y. YÜniversitesine bağlı bulunmadığı, kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmadığı, özelhukuk tüzel kişisi olduğu ve adı geçen vakıfüniversitesi ile arasındaki işbirliği protokolününözel hastanedeki sağlık hizmetini tek başına "kamu hizmeti" niteliğinedönüştürmeyeceği, yukarıda anılan mevzuathükümleri uyarınca işbirliği protokolününimzacı üniversitenin eğitim ve araştırmaişlevleri dışındaki sağlıkuygulamalarının özel hukuk (tüketici) kurallarıkapsamında değerlendirilmesi gerektiği dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İstanbul12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bursa 4.Tüketici Mahkemesinin 20/06/2019 tarih E.2019/50, K.2019/252sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.İstanbul 12. İdare Mahkemesi BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile; Bursa4. Tüketici Mahkemesinin 20/06/2019 tarih ve E.2019/50, K.2019/252sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacı şirket bünyesinde faaliyet gösteren özelhastanedeki tıbbi uygulama hatasından kaynaklı maddi ve manevizararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Davacıların,organ nakli ameliyatı sonrasında ve devamında uygulananyanlış tedavilersonucu meydana gelenve kalıcıetkilerbırakan maddi ve manevi zararların tazminigerekçesiyle budavanın açıldığı, hastane ile İ. Y. YÜniversite arasında işbirliği protokolükapsamında hizmet verdiği, Üniversitenin, 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun Ek 2. maddesi uyarınca, 2809sayılı Yükseköğretim Kurumlan TeşkilatlarıKanunu'nun 4324 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik Ek47. maddesi gereğince kurulmuş bir vakıf üniversitesikapsamında tıp ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunanancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veyasağlık uygulama ve araştırma merkezi yeterli kapasite veeğitim altyapısı bulunmayan vakıf üniversitelerinin;tıp ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ilearaştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitimaltyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleriayrı olmak şartıyla işbirliği yapabildiği, bukapsamda Üniversite ile Özel GaziosmanpaşaHastanesiarasında Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 22/06/2017tarih ve 2017.10.387 sayılı Kararı doğrultusunda afiliasyonprotokolü imzalandığı ve Yüksek Öğretim KuruluBaşkanlığınca alınan karar ile protokolün uygunbulunduğu anlaşılmıştır.
3359sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 15.maddesinde; "Tıp ve/veya diş hekimliği fakültesibulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezibulunmayan veya sağlık uygulama ve araştırma merkeziyeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunmayan vakıfüniversiteleri; tıp ve diş hekimliğinde lisanseğitimi, tıp, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanlıkeğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasiteve eğitim altyapısı bulunan özel hastaneler ilebütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliğiyapar. İlgili üniversite ve özel hastanenin yetkilimakamları arasında işbirliği protokolü imzalanırve Sağlık Bakanlığı ve YükseköğretimKurumunun onayıyla uygulamaya konulur.
İşbirliğiyapılan özel hastane, üniversite için sağlıkuygulama ve araştırma merkezi kabul edilir. Burada fiilen görevyapacak olan üniversite öğretim elemanları, ilgili dekan vehastane yöneticisinin talebi üzerine rektör tarafındangörevlendirilir. Görevlendirilen üniversite personeline kendimevzuatı uygulanır. İşbirliği yapılan özelhastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenineğitim ve araştırma işlevleri dışında kendimevzuatına tabi olmaya devam eder.
Bumaddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarYükseköğretim Kurulunun görüşü alınarakSağlık Bakanlığı tarafından belirlenir.'1hükmüneJD7/04/2011 tarihli ve 27898 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan Özel Hastaneler YönetmeliğindeDeğişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4.maddesinde ise; özel hastaneye tahsis edilen kadrolar ve uzmanlıkdalları ile tıbbi hizmet birimleri ve teknoloji yoğunluklutıbbi cihazlar, işbirliğinin sona ermesi halinde hastane hekimkadrosu ve faaliyet izin belgesinden düşülürhükmüne yer verilmiştir.
YükseköğretimGenel Kurulu'nun 25/08/2011 tarihli ve 2011.17.985 sayılı kararıile, vakıf üniversiteleri tıp fakülteleri ile özelhastaneler arasında, eğitim-öğretim, sağlıkhizmeti sunumu amacıyla yapılacak işbirliğine ilişkin"Vakıf Üniversiteleri Tıp Fakülteleri ile Özel Hastanelerinişbirliği (Afiliasyon) Usul Esasları" belirlenmiş; sonolarak da Sağlık Bakanlığı tarafındanhazırlanan 17/05/2017 tarihli ve 2274 sayılı VakıfÜniversiteleri ile Özel Hastanelerin işbirliğineİlişkin Usul ve Esasları yürürlüğegirmiştir.
AnılanUsul ve Esasların "İşbirliği esasları"başlıklı 5. maddesinde; "Tıp ve/veya dişhekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama vearaştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama vearaştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim altyapısını sağlamayan vakıf üniversiteleri;tıp ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ilearaştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitimaltyapısı olan ve fakülteyle aynı ilde bulunan özelhastane ile bütçeleri ayrı olmak şartıylaişbirliği yapabilir.
İşbirliğiyapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama vearaştırma merkezi kabul edilir. İşbirliği yapılanhastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenineğitim ve araştırma işlevleri dışında27/03/2002 tarihli 24708 sayılı Özel HastanelerYönetmeliği hükümlerine tabidir." Disiplin veözlük işlemleri" başlıklı 11. maddesindeise; "İşbirliği yapılan hastanede görevlendirilenüniversite personelinin disiplin ve özlük işlemleriüniversitenin ilgili mevzuatına göreyürütülür. Öğrenciler, eğitim veöğretime yönelik mevzuat hükümleri ile birliktehastanenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine de uymakzorundadır. İşbirliği yapılan hastanedesağlık hizmeti sunan üniversite öğretimüyelerinin üniversite ödeneklerine dahil,kadrosuna/sözleşmesine bağlı ödemeleri üniversitetarafından ödenir. Öğretim üyelerinceyürütülen sağlık hizmetlerininkarşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversitearasında kararlaştırılan ücretler hastanetarafından, öğretim üyelerine ödenmek üzere,üniversitenin hesabına aktarılır. Öğretimüyeleri ile özel hastane arasında bulunan bu işbirliğikapsamında hizmet akdine dayanan parasal ilişki kurulmasıyasaktır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaanılan mevzuat hükümleri uyarınca işbirliğiprotokolünün imzacı üniversitenin eğitim vearaştırma işlevleri dışındaki sağlıkuygulamalarının, özel hukuk kuralları kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği hususları bir aradadeğerlendirildiğinde davacıya uygulanan sağlık hizmetifaaliyetinin Vakıf Üniversitesi Hastanesi ile ilgili değilözel hastane eliyle yürütüldüğü, hastaneninVakıf Üniversitesine bağlı olmaksızın birprotokol kapsamında "bütçeleri ve iç mevzuatlarıayrı" olacak şekilde özel hastanelerle işbirliğiolduğu açıktır.
Üniversiteile hastanenin yaptığı protokol kapsamında kamuyasağlık hizmetinin üniversite tarafından verilmediği,sadece eğitim hizmeti verdiği, sağlık hizmetininüniversiteden bağımsız olarak tedaviyi gerçekleştirenhastane tarafından verildiği belirtilmiş ise de; VakıfÜniversiteleri Tıp Fakülteleri ile Özel Hastanelerinİşbirliği (Afiliasyon) Usul ve Esasların 5. maddesinin 2.fıkrasına göre; işbirliği yapılan hastane,üniversite için sağlık uygulama ve araştırmamerkezi kabul edileceğinin, 11. maddesinin 4. fıkrasında ise;öğretim üyelerince yürütülen sağlıkhizmetlerinin karşılığı olan ve hastane idaresi ileüniversite arasında kararlaştırılan ücretlerinhastane tarafından öğretim üyelerine ödenmeküzere üniversitenin hesabına aktarılacağı dikkatealındığında; hastanede görev yapmakta olan birdoktortarafından davacıya hizmet verildiğiaçıktır.
Budurumda, vakıf üniversiteleri ile arasındaki işbirliğiprotokolünün özel hastanedeki sağlık hizmetiniöğretim üyesi sıfatıyla verilmesi halinde "kamuhizmeti" niteliğine dönüştürüleceği vebu hizmetin kötü, geç veya hiç işlenmemesihallerinden dolayı sağlık hizmeti faaliyetinin yapılanprotokole göre Vakıf Üniversite tarafındanyürütüldüğünün kabul edilmesi halindedavalı İ. Y. YÜniversitesiRektörlüğünün bir kamu tüzel kişisiolduğu dikkate alındığında, kural olarak işlem veeylemleri kamusal nitelik taşır. Somut olayda, davalıRektörlüğe bağlı olarak çalışandoktorun görevini gerektiği gibi yapmadığı iddiaedilmiştir. Görevin gereği gibi yerine getirilmemesi hizmetkusuru niteliğindedir, idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardandolayı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesigereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerekir. Bu nedenle, adliyargının görevli olduğu yönündeki sayınçoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Üye Üye
Ahmet ARSLAN BilalÇALIŞKAN