T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/73
KARAR NO : 2024/187
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, kamera kayıtlarının sunulmamasından ve gerçek dışı beyanda bulunularak fazladan ödemeye sebebiyet verildiğinden bahisle, engelli bireyler adına ödenen eğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iki katı tutarında tahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyleaçılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Ö.Eğ.Sağ.Hiz.Dan.Org.Kuy.Gıd.Taş.İth.İhr.San.veTic.Ltd.Şti
Vekili : Av. R. B. Ç.
Davalı : Ankara İl Milli EğitimMüdürlüğü (Ankara Valiliği)
Vekili : Av. MuratŞANVER
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, Özel Eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak faaliyetgösteren müvekkili şirket tarafından, 2020 yılıHaziran, Temmuz ve Ağustos aylarında verilen eğitimeilişkin kamera kayıtlarının sunulamaması sebebiyle,kuruma ödenen 455.9696,26 TL ile, kuruma devam etmediği haldeeğitim verilmiş gibi gösterilen öğrenci için3.587,87 TL, toplamda 459.557,13 TL fazladan ödemeye sebebiyetverildiğinin Maarif Müfettişlerince yürütülensoruşturma sonucu tespit edildiğinden bahisle, 652 sayılıÖzel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı DüzenlemelerHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2.fıkrası uyarınca bu miktarın iki katına karşılıkgelen 919.114,26 TL'nin yasal faizi ile birlikte müvekkilinden tahsilineilişkin işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği 03/05/2023 tarih ve D.İş.2021/6864 sayılı kararı ile, itirazın kısmenkabulüne karar vermiş, karara karşı itirazbaşvurusunda bulunulmuştur.
3. Ankara 3. SulhCeza Hâkimliği 24/05/2023 tarih ve D.İş. 2023/5599sayılı kararı ile; Ankara 2. Sulh CezaHakimliğinin 03/05/2023 tarih ve D.İş. 2021/6864sayılı kararının kaldırılmasına, "5326 sayılı Kanun'un 28/1-b. maddesigereğince idari yaptırım kararının Sulh CezaHâkimliğince incelenecek kararlardan olmayıpuyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu" gerekçesiylekesin olmak üzere görevsizlik kararı vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"652 sayılıMillî Eğitim Bakanlığının Teşkilat VeGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin ÖzelEğitim Giderleri Başlıklı 43.maddesinin 2.fıkrasında;
"Özürlüsağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurumveya kuruluşlarınca verilen sağlık kurulu raporuylaasgarî % 20 oranında özürlü olduğu tespit edilenve Özel Eğitim değerlendirme kurulları tarafından daeğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak, 5580sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunukapsamında açılan Özel Eğitim okulları ileÖzel Eğitimve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destekeğitimini almaları uygun görülen görme, işitme,dil-konuşma, spastik, zihinsel, ortopedik veya ruhsalözürlü bireylerin eğitim giderlerinin her yıl MaliyeBakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlıkbütçesine bu amaçla konulan ödenektenkarşılanır. Bu özürlü bireylerin özürgrupları ve dereceleri ile özür niteliğine göreeğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri,Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınıngörüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
Birinci fıkrada belirtileneğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyetvermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikteilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin ÖzelEğitimokulları ile Özel Eğitim ve rehabilitasyon merkezleritarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açmaizinleri iptal edilir." şeklinde düzenlemenin bulunduğugörülmüştür.
Sulh Ceza Hakimliği'nin idaripara cezalarında itiraza bakmakla yetkili mercii olduğuşüphesizdir ancak kurum veya idare tarafından uygulanan hertürlü yaptırımın, bu kapsamda değerlendirilmemesigerekir. Bu konuda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile diğerkanunlar tarafından öngörülmüş kabahatlere veidari para cezalarına bakmakla yetkili merciin Sulh Ceza Hakimlikleriolduğu, eldeki dosyada ise idare tarafından uygulananmüeyyidenin nitelik itibariyle idari para cezası veyahut kabahatolmadığı, ayrıca yasal mevzuatta düzenlenmiş olanidari para cezaları yönünden yaptırıma konu tutarlarüzerinden yasal faiz verileceğinindüzenlenmediği gibi,yaptırımın konusu olan yasa maddesinde, lafzi olarak idari paracezasından veya kabahat fiilinden bahsedilmediği, "fazladanödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı vekanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsiledilir.”, şeklinde düzenlendiği, benzer konuyailişkin Danıştay 8.Daire Başkanlığıtarafından, verilen kararlarda da itirazın esas yönündenincelendiği, görev uyuşmazlığınınbulunduğunun belirtilmediği, kararına itiraz edilen kurum dadilekçesinde, aynı uyuşmazlık ile alakalı idariyargıda (Ankara 7. İdare Mahkemesi 2021/1147 esas ) iptal davasıaçıldığını, davanın reddine kararverilmesine müteakip itiraz üzerine dosyanın İstinafmahkemesine gönderildiği, yapılan inceleme neticesinde, AnkaraBölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nin 2022/729 esas2022/1023 karar sayılı kararı ile davacının ( muterizşirketin ) davasının reddine karar verildiğibelirtilmiştir. Bu durumda tüm dosya kapsamı ve yasal mevzuatdikkate alındığında görev kuralları kamudüzenine ilişkin olup uyuşmazlığın idariyargı mahkemesince çözümlenmesi gerektiği kanaatinevarılmakla başvurunun görev yönünden reddine dairaşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesiyukarıda açıklandığı şekilde;
Ankara 2. Sulh CezaHakimliğinin 03/05/2023 tarih ve 2021/6864 D.İş sayılıkararın KALDIRILMASINA,
İtiraz eden vekilitarafından yapılan başvurunun, başvuru konusu idariyaptırım kararının sulh ceza hâkimliğindeincelenebilecek kararlardan olmadığından, idari yargıgörevli olduğundan GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
4.Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Ankara 7. İdare Mahkemesi 28/12/2023 tarih veE.2023/1140 sayılıkararı ile,davanınçözümünün adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesininbu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden;Ankara İli, Altındağ İlçesinde Özel Eğitimve rehabilitasyon alanında faaliyet gösteren Ö. A. ÖzelEğitim ve Rehabilitasyon Merkezinin kamera kayıtlarınısunamadığından bahisle 652 sayılı Milli EğitimBakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin Özel Eğitim giderleribaşlıklı 43.maddesinin 2.fıkrası uyarıncahesaplanan 919.114,26-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesinin istenilmesineilişkin 01/06/2021 tarih ve 25807945 sayılı Ankara İl MilliEğitim Müdürlüğü işleminin iptaline kararverilmesi istemiyle açmış olduğu davada Ankara Batı3. Sulh Ceza Mahkemesinin 24.05.2023 tarih ve 2023/5599 değişikiş sayılı ilamıyla davanın usulden reddine kesinolarak karar verildiği, bunun üzerine 22/06/2023 tarihlidilekçeyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta;davacı şirketin idarece istenilen kamera kayıtlarınısunamadığından bahisle hakkında tesis edilen işleminidari para cezası olarak kabul edilmesi gerektiği,dolayısıyla idari para cezasının da 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olması ve anılan Kanun'un 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacakolması, dava konusu idari para cezasının dayanağı olan652 sayılı KHK'nin 43.maddesinde de "Kanun Yolu" nailişkin özel bir hükmün olmaması nedeniyle, işbuuyuşmazlığa ilişkin görevli mahkemenin belirlenmesinde5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin dikkatealınacağı anlaşıldığından, 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi kapsamında dabulunmayan dava konusu uyuşmazlığın görüm veçözümünde anılan Kanun'un 27/1. maddesiuyarınca adli yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle:
Mahkememizingörevsizliğine,
2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca, adli yargı yerince verilen öncekigörevsizlik kararma ilişkin dava dosyası da temin edilmeksuretiyle görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapılmasına,
Uyuşmazlık Mahkemesikararı gelinceye kadar iş bu dava hakkında karar verilmesininertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6. 703sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere UyumSağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 22. maddesi ile değişik 652sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel Eğitim giderleri" başlıklı43. maddesinin 1. ve 2. fıkraları şöyledir:
"(1) Engelliler içinsağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurumveya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçinEngellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelliolduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklarİçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimiolduğu tespit edilen ve Özel Eğitim değerlendirmekurulları tarafından da eğitsel değerlendirme vetanılamaları yapılarak 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılanÖzel Eğitim okulları ile Özel Eğitim ve rehabilitasyonmerkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygungörülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliğiolan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenmegüçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerdenilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardakiTürkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitimgiderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığıncabelirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçlakonulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engelgrupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitimprogramlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile,Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınıngörüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtileneğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyetvermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziylebirlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin ÖzelEğitim okulları ile Özel Eğitim ve rehabilitasyonmerkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurumaçma izinleri iptal edilir."
7.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.[3]
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
8.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 06/05/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
9.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
10.Dava, 652 sayılı KHK'nın 43/2. maddesi uyarınca, kamerakayıtlarının sunulmaması ve gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyetverildiğinden bahisle bu miktarın iki katınakarşılık gelen tutarın yasal faiziyle birlikte davalıdantahsil edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
11. Dosyanınincelenmesinden, Maarif Müfettişliğinin 27/04/2021 tarihli ve69689422/663.07/37,28 sayılı raporuna göre Özel Eğitimve rehabilitasyon merkezi olarak faaliyet gösteren davacı şirkettarafından Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında verileneğitime ilişkin kamera kayıtlarınınsunulamamasısebebiyle kuruma ödenen 455.9696,26 TL ile, kuruma devametmediği halde eğitim verilmiş gibi gösterilenöğrenci için 3.587,87 TL, toplamda 459.557,13 TL fazladanödemeye sebebiyet verildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 652sayılı KHK'nın 43. maddesinin 2. fıkrası uyarıncabu miktarın iki katına karşılık gelen 919.114,26TL'nin yasal faizi ile birlikte davacıdan tahsiline ilişkin01/06/2021 tarih ve 25807945 sayılı, "idaripara cezası" konulu Valilik Olurunun iptali istemiyledavanın açıldığıanlaşılmıştır.
12.Olayda, Müfettiş raporu üzerine Valilik Oluruyla tesis edilenişlem para cezası olarak nitelendirilmiş ise de, dava konusuişlem, itirazave iptal davasına konu husus para cezasıdeğil, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazlaödemeye sebebiyet verilmekten kaynaklı ödenen ücretleriniki katı olarak tahsil edilmesine yönelik malî tekliftir.Kaldı ki, yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın43/2. maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahatfiilinden bahsedilmemektedir.
13.Bu durumda, dava konusu edilen bu işlemin 652 sayılıKHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareye tanınan yetkikapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idariişlem niteliği taşıdığı açıkolduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılandavanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılaniptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
14.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 7. İdare Mahkemesinin 28/12/2023 tarih ve E.2023/1140sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 7. İdare Mahkemesinin 28/12/2023 tarih ve E.2023/1140sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
06/05/2024tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN