T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/206
KARAR NO : 2024/190
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S. D.
Vekili : Av. H. Ş. Y.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Y. E. S.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlık bünyesindekiS. C. Halk Eğitim Merkezinde 22/10/1991 - 16/05/2020 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 16/05/2020 tarihinde iş akdinin davalıtarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizinfeshedildiğini ancak, hak kazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL kıdemtazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Samsun 2. İş Mahkemesi 17/03/2023 tarih veE.2022/506, K.2023/257 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nın 114/1-bve 115/2 maddesiuyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Davacının davadilekçesi, davalı tarafın vermiş olduğu cevapdilekçesi, celp edilen belgeler, dinlenilen tanıklar,bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı bir bütünolarak değerlendirildiğinde; açılan davanınişçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkinolduğu anlaşılmış;
Davacı vekilidavacının 22.10.1991 ile 16.05.2020 tarihleri arasında ustaöğretici olarak çalıştığını,kıdem tazminatının ödenmediğini beyan ettiği,davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında işilişkisinin iş sözleşmesine tabi olmadığını,statü hukukuna tabi olduğunu, idari yargının görevliolduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davacının 22.10.1991 ile16.05.2020 tarihleri arasında usta öğretici olarak davalıBakanlığa bağlı Halk Eğitim merkezindeçalıştığıanlaşılmıştır.
Özel hukuk sözleşmelerindendoğan uyuşmazlıklar adli yargıda, idarece yapılangörevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar iseidari yargıda çözümlenmektedir.
Davacınınders ücretikarşılığı usta öğretici olarak MilliEğitim Müdürlüğü kararı ve Kaymakamlık onayıile davalı Bakanlık bünyesindeki Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde görevlendirilmiştir.Davacı ile iş sözleşmesi imzalanmadığı kurssüresinde ek ders ücreti karşılığıgörevlendirildiği anlaşılmış, davacınınücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenenücretler üzerinden ödendiği dikkatealındığında, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır."
3.Davacı vekili bu kez, 1000 TL kıdem tazminatı istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Samsun 2. İdare Mahkemesi 22/03/2024 tarih veE.2023/1484 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Somut olayda, MilliEğitim Bakanlığı'na bağlı eğitimkurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4.maddesi kapsamına alınmaksızın usta öğreticiolarak istihdam edilmiş olan kişilerin çalışmasürelerine ilişkin kıdem (iş sonu) tazminatıödenmesi isteminden doğan uyuşmazlıklara ilişkindavalarda çıkarılan yargı yolu (görev)uyuşmazlıkları üzerine Uyuşmazlık Mahkemesitarafından, davacı ile idare arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatların İş Kanunu'ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu yönünde verilmiş olan kesinnitelikte çok sayıda kararın bulunduğu, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 1, 16, 21 ve 25. maddelerigereği adli ve idari yargı mercileri arasında görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi'ninsüreklilik (yargısal içtihat) arz eden bukararlarının bakılan davada da dikkate alınmasıgerektiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuathükümleri ile dava dosyası bir bütün halindedeğerlendirildiğinde; davacı ile davalı idare arasındageçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen işsonu tazminatı ile yıllık izin ücreti bedellerininİş Kanunu'ndan kaynaklanan parasal haklara yönelik olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerindeveya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlarile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıylailk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez;kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı Bakanlık bünyesindeki S. C.Halk Eğitim Merkezinde 22/10/1991 - 16/05/2020 tarihleri arasında,usta öğretici olarak çalıştığıdöneme ilişkin, kıdem tazminatının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının, İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Samsun 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Samsun 2.İş Mahkemesince verilen 17/03/2023 tarih ve E.2022/506, K.2023/257sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Samsun 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Samsun 2.İş Mahkemesince verilen 17/03/2023 tarih ve E.2022/506, K.2023/257sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN