T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/23
KARAR NO : 2024/162
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-amaddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men işleminin idari yargıda dava konusu yapılmaması karşısında, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Hüseyin KERSE
Davalı : İstanbul Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı, G. Turizm Taşımacılık Otomotivİnşaat Temizlik Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketine ait34 ... 019 plakalı araçta sigortalı sürücüolarak çalıştığını, şirkete aitaraç ile servis taşımacılığıyaptığını, şirket aracı ile taşımayaparken polis denetimi sırasında yol güzergah belgesininyanında olmaması nedeniyle, 25/10/2023 tarih, MB seri ve 20750698sıra numaralı trafikidari para cezası tutanağı ile20.342 TL idari para cezası verildiğini ve aracın trafiktenmenine karar verildiğini ileri sürerek, söz konusu idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bakırköy 2. Sulh Ceza Hâkimliği 22/11/2023tarih ve D.İş No.2023/7805 sayılı kararı ile,itirazın görev yönünden reddine, görevli yargıyerinin idare mahkemesi olarak tespitinekarar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...5326 sayılıKabahatler Kanunu 3/1-b, 19/1-d ve 27/1-8 maddeleri ile UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.10.2015 tarihli, 2015/699 E,2015 / 705 K nolu kararı birlikte değerlendirildiğinde itirazakonu idari para cezası ve trafikten men kararlarına bakmayaİdare Mahkemesi'nin görevli olduğu kanaatine varılmaklaGörevsizlik Kararı vermek gerekmiştir..."
3.Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
4. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 12/01/2024tarih ve E.2023/2524 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...5326 sayılıKanun'un anılan hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, idari yaptırım kararlarınakarşı başvurulacak yargı mercii olarak sulh cezamahkemelerinin (hakimliklerinin) genel görevli yargı mercii olarakbelirlendiği, ancak özel kanunlarda görevli yargı yolununbelirlenmesine ilişkin özel hükümler bulunması halindeanılan Kanun'un başvuru yoluna ilişkin hükümlerininugulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Karayolları TrafikYönetmeliği'nin 17.4.2015 tarih ve 29329 sayılı ResmiGazete'de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenen“Trafik kural ihlallerine istinaden verilen idari yaptırımlaraitiraz ve bu davalara bakacak mahkemeler" başlıklı160.maddesinde de; "2918 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesindesayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline SulhCeza Hakimlikleri karar verir. 2918 sayılı Kanun'da yer alanidarî yaptırımlara yapılan itirazlarda, 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.”hükmüne yer verilerek Kanun'la aynı yönde düzenlemegetirilmiştir.
Bu durumda; 5326 sayılıKanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanun'un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemeninbelirlenmesinde anılan Kanun hükümleri dikkatealınacağından, 2918 sayılı Kanun uyarınca davacıhakkındaidari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemekarşı açılan işbu davanın görüm veçözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleriuyarınca adli yargı yeri görevlidir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçların tescil edildikleriamacın dışında kullanılması:” başlıklıEk 2. maddesi şöyledir:
“(Ek:17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b)Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c)Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a)(a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b)(b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c)(c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.”
6. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1)Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
7.5326 sayılı Kanun'un"Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
8.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
10.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
11.Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendi uyarıncaverilen idari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
12.Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafındansadeceidari para cezasının iptali talebinde bulunulduğu, aracıntrafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptalinin talepedilmediği, bu talebe ilişkin ayrıca bir dava daaçılmadığı tespit edilmiştir.
13.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ileeklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görüleceği kurala bağlanmış, bumaddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
14.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır. Bir başkadeyişle, idari yargının görev alanına giren biryaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusuedilmiş olması halinde idari yargının bu davaya veaynı maddi olaya ilişkin idari para cezası kararınakarşı açılan veya açılacak davaya dabakacağı kuşkusuzdur.
15.Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren idariyaptırım kararının da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararınhukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, § 22-23).
16.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılıKanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun’un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu salt idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileBakırköy 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 22/11/2023 tarih veD.İş No.2023/7805 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 12. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bakırköy 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 22/11/2023 tarih veD.İş No.2023/7805 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN