T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/98
KARAR NO : 2024/149
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararın gerekçeli olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F. H. F.
Vekili : Av. D. F.
Davalı : Ankara TicaretOdası Başkanlığı
Vekili : Av. C. K.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Ankara Ticaret Odasında genelsekreter yardımcısı olarak görev yapmakta iken, maliişler müdürlüğü veznelerindeki nakit ve kredikartı işlemleri ile ilgili olarak birinci kısmıbitirilmiş, ikinci kısmı halen devam eden soruşturma ile2017 ve 2018 yıllarına ilişkin satın alma işlemlerineyönelik olarak yürütülen incelemeninsağlıklı olarak gerçekleştirilmesigerektiğinden bahisle, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun12/02/2019 tarih ve 15/587-002 sayılı kararı uyarıncadanışman kadrosuna atandığını ifade ederek,buatanmaişlemininiptali ile müvekkilinin yoksunkaldığı parasal haklarının,görevdeğişikliğinin yapıldığı tarihten itibarenyasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, idariyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 18. İdare Mahkemesi 24/06/2019 tarih veE.2019/731, K.2019/1426 sayılı kararı ile, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddinekarar vermiş, bu karara karşı istinaf istemindebulunulmuştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari DavaDairesi 17/12/2020 tarih ve E.2020/1109, K.2020/1492 sayılıkararı ile, istinaf isteminin kesin olarak reddine karar vermiştir.Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Ankara Bölge İdareMahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 04/02/2021 tarih ve E.2020/1109,K.2020/1492, Temyiz No:2021/21 sayılı kararı ile, dairelerinceverilen kararın kesin nitelikte olduğu sonucunavarıldığından davacının temyiz isteminin reddinekarar vermiş, bu karar da davacı vekilince temyiz edilmiştir.Danıştay 8. Dairesi 08/11/2022 tarih ve E.2021/2363, K.2022/6330sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesikararının onanmasına karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmışöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinden, Ankara Ticaret Odası'nda genel sekreteryardımcısı olarak görev yapmakta iken danışman kadrosuna atanan davacı tarafından, Ankara TicaretOdası Yönetim Kurulunun 12/02/2019 tarih ve 15/587-002sayılı kararı gereğince, mali işlermüdürlüğü veznelerindeki nakit işlemleri ve kredikartı işlemleri ile ilgili olarak birinci kısmıbitirilmiş, ikinci kısmı halen devam eden soruşturma ile2017 ve 2018 yıllarına ilişkin satın alma işlemlerineyönelik olarak yürütülen incelemeninsağlıklı olarak gerçekleştirilmesi amacıyladanışman kadrosuna atanması işleminin iptali istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bakılan davada,davacının Ankara Ticaret Odası’nda 4857 sayılıİş Kanunu'na tâbi sözleşmeli personel olarakgörev yaptığı ve uyuşmazlığın OdaYönetim Kurulu Kararı ile danışman kadrosuna atanmaişlemiolduğuanlaşıldığından, yukarıdayer verilen Yasal düzenlemeler uyarınca davanın görümve çözümünde İş Mahkemesi (AdliYargı)'nın görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin(Hukuk Bölümü) 26/03/2018 tarih ve Esas no: 2017/789, Karar no:2018/135 sayılı kararı da bu yöndedir..."
3.Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Ankara 21. İş Mahkemesinin 2023/210sayılı esasına kayıtlı dosyada 15/02/2024 celsetarihli duruşmasında; "Davacıvekilinden soruldu; beyan dilekçemizi tekrar ederiz, Ankara 4.İş Mahkemesi'nin başvurusu üzerine UyuşmazlıkMahkemesinden İdari Yargının görevli olduğukararının çıkması dışında,Mahkemenizce görevsizlik kararı verilerek aynı süreçyeniden başlayacağından yargı yerinin belirlenmesibakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesini talep ediyoruz, dedi.
Davalı vekilinden soruldu; usul ve esasa ilişkinitirazlarımızı tekrar ederiz, Uyuşmazlık Mahkemesinedosyanın tekrar gönderilmesine gerek yoktur, UyuşmazlıkMahkemesince 6 ay içerisinde karar verilmektedir ve son 2 aykalmıştır, dosyanın gönderilmesi süreciuzatacaktır, dedi.
G.D:
1-Davacı vekilinin talebinin kabulü ile davayabakmakla görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımındandosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesince verilecek kararının sonucununbeklenilmesine,
Bu nedenle duruşmanın 14/05/2024 günüsaat 10:00 bırakılmasına karar verildi."şeklindeduruşma tutanağı düzenlenmiştir.
5.Ankara 21. İş Mahkemesi 19/02/2024 tarih ve E.2023/210sayılı üst yazı ile, adli yargıve idari yargıdosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.Anayasa'nın "D.Duruşmaların açık ve kararların gerekçeliolması" başlıklı141.maddesininüçüncü fıkrasışöyledir:
“Bütünmahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarakyazılır."
7.2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un "Yargı merciilerinin uyuşmazlıkmahkemesine başvurmaları" başlıklı 19.maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
8.2247 sayılı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddeder."
9.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hükmün kapsamı"başlıklı 297. maddesi şöyledir:
"(1)Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir ve buibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:
a) Hükmü veren mahkeme ilehâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad vesoyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitlisıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatlaverildiğini.
b) Tarafların ve davayakatılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimliknumarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ileadreslerini.
c) Tarafların iddia vesavunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıklarıhususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanandelilleri, delillerin tartışılması vedeğerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardançıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri.
ç) Hüküm sonucu,yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayankısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini.
d) Hükmün verildiğitarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibininimzalarını.
e) Gerekçeli kararınyazıldığı tarihi.
(2) Hükmün sonuçkısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin,taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflarayüklenen borç ve tanınan hakların, sıranumarası altında; açık, şüphe ve tereddütuyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."
10.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar"başlıklı24.maddesinin (e) bendişöyledir:
" Kararlarda:
...
e) Kararındayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi vehüküm:tazminat davalarında hükmedilen tazminatınmiktarı,
...
Belirtilir..."
B. Yargı Kararları
11.Danıştay 8. Dairesinin 19/10/2021 tarihli ve E.2019/1164, K.2021/4647sayılı kararının ilgili kısımlarışöyledir:
"Öte yandan, AnayasaMahkemesinin bireysel başvuru kararlarında da değinildiğiüzere; Anayasa'nın 36. maddesinin 1. fıkrasında herkesinadil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak bumaddede gerekçeli karar hakkından açıkçasöz edilmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesine "adilyargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede,Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle degüvence altına alınan adil yargılama hakkınınmadde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. NitekimAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin 1.fıkrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkınınkapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhilolduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'ninbirçok kararında vurgulanmıştır.Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenenadil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkıgüvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.(Anayasa Mahkemesi, Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p.75)
Bu bağlamda, AİHMiçtihatlarına göre, genel olarak her bir kararaçık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli birkararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekildeolmalıdır. (AİHM, Seryavin ve Diğerleri/Ukrayna, p.57-61).
Mahkeme kararlarının,hüküm fıkrası ve hükmün dayandığıgerekçe ile bir bütünolduğu, gerekçesiz kararverilmesinin mümkün olmadığı açıkolduğuna göre, gerekçeninhem temyiz incelemesini yapacak merciaçısından hem de kararı uygulayacak olan idareaçısından yeterli açıklıkta olmasıgerekmektedir.
Yargılama hukukunda, yargı(hüküm), uyuşmazlığı çözmeklegörevli ve yetkili yargı yerinin yargılama sürecininsonunda ulaştığı 'sonuç'tur. Gerekçe, yargıcınçözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığauygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında,yorumlanmasında ve tüm ayrıntılarıyla ortaya konulupnitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğuyöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle,yargılamanın nesnelliği ile varılan yargınındoğruluğu konusunda davanın taraflarına güven,üst yargı yerine de denetleme olanağı verenaçıklamadır."
12. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin21/12/2021 tarihli ve E.2021/14691, K.2021/12738sayılıkararının ilgili kısımları şöyledir:
"Belirtmek gerekir ki; T.C.Anayasa'sının 138 ve 141/3 maddeleri gereğince bütünmahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarakyazılması gerekir. 1086 sayılı Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmününkapsamının ne şekilde olması gerektiğiniaçıklamıştır. Bir mahkeme hükmünde,tarafların iddia ve savunmalarının özetinin,anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların,çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin,tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabitgörülen vakıalarla, bunlardan çıkarılansonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddütuyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesigereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçebölümüdür. Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespitetmiş olduğu maddi vakıalar ile hükümfıkrası arasında bir köprü görevi yapar.Gerekçe bölümünde hükmündayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim,tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukukiniteliğini kendiliğinden (re’sen) araştırıpbularak hükmünü dayandırdığı hukukkurallarını ve bunun nedenlerini gerekçedeaçıklar.
Hakim, gerekçe sayesindeverdiği hükmün doğru olup olmadığını,yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygunolup olmadığını ancak gerekçe sayesindedenetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olupolmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, nekadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları tatminedemez. (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul HukukuDers Kitabı 6100 sayılı HMK’ye göre Yeniden Yazılmış,22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Gerekçenin önemi Anayasalolarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup, gerekçeve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
17.Yukarıda mevzuat kısmında belirtildiği üzere,yargı yerlerince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesikapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine yapılacakbaşvurularda, davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varması halinde,gerekçeli bir karar ile başvurusunu yapması ve kararındaelindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin ertelemesigerektiği açıkçadüzenlenmiştir.
18.Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargı yerince verilengerekçeli görevsizlik kararından sonra, adli yargı yerinetaşınan davada İş Mahkemesince, davada görevsizlikkararı veren merciin görevli olduğuna yönelikgerekçeli bir karar verilmediği, dördüncü celsedetutulan duruşma tutanağı ile dosyalarınUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğigörülmüştür.
19.Bu durumda, İş Mahkemesince yapılan başvurununyukarıda açıklanan kararların gerekçeliolması gerektiğine ilişkin Anayasa ve Kanunhükümlerine, yüksek mahkeme içtihatlarına, somutuyuşmazlık kapsamında ise 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine aykırı olduğu sonucunavarılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararıngerekçeli olması"koşulunu taşımayan Ankara 21. İş Mahkemesinin15/02/2024 tarih ve E.2023/210 sayılı başvurusunun, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulutaşımayan Ankara 21. İş Mahkemesinin 15/02/2024 tarih veE.2023/210 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesiuyarınca REDDİNE,
06/05/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN