T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/148
KARAR NO : 2024/152
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET:2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.b maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın; aracın trafikten men işleminin idari yargıda konu yapılması nedeniyle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü kapsamında değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ş. K.
Davalı : İstanbul Valiliği
Vekili : Av. M. D.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünceyapılan denetim sırasında davacının34 ... 834plakalı araç ile, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun Ek:2/3-(b) maddesindehüküm altına alınan, "alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyetkonusu dışında taşımacılık"yaptığından bahisle, 07/10/2022 tarih ve MB/00964128seri/sıra nolu trafik idari para cezası karar tutanağıdüzenlenerek, davacıya 3.674 TL idari para cezası verilmiş,ayrıca Araç Trafikten Men Tutanağı ile de araçtrafikten 30 gün süre ile men edilerek muhafaza altınaalınmıştır.
2.Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle 24/10/2022tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul Anadolu 3. Sulh Ceza Hakimliği17/02/2023 tarih [Mahkemece karar tarihi sehven 23/06/2020 olarakyazılmıştır] ve D.İş No:2022/8169sayılı kararı ile, itiraza bakma görevinin idariyargının görev alanına girdiği gerekçesiyle,hakimliklerinin görevsizliği nedeniyle reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Muterizin, 2918Sayılı K.T.K'un Ek 2/3. maddesi (31/5/2012-6321) "ilgilibelediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediyesınırları dahilinde ticari amaçlı yolcutaşıyan kişiye, araç sahibine, bağlıbulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularınabirinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç katolarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içindetekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.Ayrıca, araç her defasında altmış gün süreile trafikten men edilir" dolayısıyla düzenlenenAraç Trafikten Men Tutanağına ve para cezasına itirazettiği anlaşılmakla,
Yargıtay 7.Ceza Dairesinin03.07.2013 tarihli ve 2013/9112 esas, 2013/15692 karar sayılıilamında da işaret edildiği üzere Kabahatler Kanunu'nun27/8 maddesinde yeralan "İdari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararlarındaverilmiş olması halinde; İdari Yaptırım Kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebi ile birlikte İdari Yargı merciindegörülür "şeklindeki düzenleme ileUyuşmazlık Mahkemesinin 06/03/2006 tarihli ve 2006/7 Esas, 2006/27sayılı Kararının kıyasen uygulanması neticesindeitiraza bakma görevinin idari yargıya ait olduğuanlaşıldığından ..."
4.Davacı, aynı istemlebu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
A. İdari Yargıda
5. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 08/01/2024 tarihve E.2023/1077 sayılı kararı ile, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca iş bu davada görevli yargıkolunun belirlenmesi için dava dosyasının İstanbulAnadolu 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 2022/8169 D.İşsayılı dosya aslı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden, davacı tarafından; 34 ... 834 plakalıaraç ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nunEk:2/3-(a) maddesine aykırı taşımacılık yapıldığındanbahisle 3.674,00-TL idari para cezası kesilmesine dair 07.10.2022 tarih veMB/0964128 seri/sıra no sayılı işlemin iptali istenilmeklebirlikte, davacı tarafından aynı konuda İstanbul Anadolu 3.Sulh Ceza Hakimliği'nin2022/8169 D.İş sayılı dosyasıkapsamında dava açıldığı ve yapılanyargılama sonucu 17.02.2023 tarihli karar ile idari para cezasıverilmesine ilişkin tutanağın iptal edilip edilmemesininaracın trafikten men edilmesi işlemini doğrudanetkileyeceğinden uyuşmazlığın çözümühakkında idari yargının görevli olduğugerekçesi ile görev ret şeklinde hüküm tesisedilmesi üzerine mahkememiz nezdinde bakılan davaaçılmıştır.
2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un Yargı Mercilerinin Uyuşmazlık MahkemesineBaşvurmaları başlıklı 19. maddesinde; Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurabileceğive elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği,yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesinegöndereceği hüküm altınaalınmıştır.
Buna göre, dava konusu34 ...834 plakalı araç ile 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun Ek:2/3-(a) maddesine aykırıtaşımacılık yapıldığından bahisle3.674,00-TL idari para cezası kesilmesine dair 07.10.2022 tarih veMB/0964128 seri/sıra nolu idari para cezasının iptali istemiyledavacı tarafından İstanbul Anadolu 3. Sulh CezaHakimliğinde açılan davada, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevli olduğugerekçesiyle 17.02.2023gün ve 2022/8169 D.İşsayılı kararı ile davanın görev yönündenreddine karar verilmesi üzerine iş bu dava 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesi uyarıncaMahkememizde açıldığından...
...
Açıklanan nedenlerle ,Mahkememizingörevsizliğine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2918 sayılı Kanun'un “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgilibelediyeden;
a) Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırlarıdâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın(a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirasıidari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibarengeriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde,bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
7.5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genelkanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
8.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
9.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
10.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-bmaddeleri uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
14. KabahatlerKanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
15.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
16.Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görevalanına giren kararın da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
17.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı maddi olay nedeniyle ve aynıaraç ile ilgili olarak aracın trafikten men edilmesi kararı daverildiği ve bu kararın İstanbul 10. İdare Mahkemesinin28/02/2023 tarih ve E.2022/2367, K.2023/434 sayılı kararı ileiptal edildiği anlaşıldığından, idari para cezasınailişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur.
18.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi veaynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenensekizinci fıkrası hükmü bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.bmaddesi uyarınca verilen para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 5. İdare Mahkemesince yapılan 08/01/2024 tarih veE.2023/1077 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 08/01/2024 tarih ve E.2023/1077sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
06/05/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN