T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/18
KARAR NO : 2024/164
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: Davacının ... Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin emeklilik nedeniyle feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B. B.
Vekili : Av. H. Ş. Y.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M. Y.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 01/11/1989-29/04/2019 tarihleriarasında ... Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarakgörev yaptığını, 29/04/2019 tarihinde emekliliğehak kazanarak işten ayrıldığını ancak,davalı kurumun iş akdini fesih sebebini kod-22 olarakgösterdiğinden hak kazandığı kıdemtazminatının ödenmediğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları ile ıslah hakları saklı kalmak üzereşimdilik 1.000 TL kıdem tazminatının 29/04/2019 tarihindenitibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ilebirlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 3. İş Mahkemesi 30/05/2023 tarihve E.2021/60, K.2023/165 sayılı kararı ile, davadaidari yargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle,6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararınınilgili kısmı şöyledir:
"...Somut olaydadavacının, Davalı ... ve ... Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde usta öğreticiolarak 01/11/1989 tarihinde işe girdiği ve 29/04/2019 tarihine kadararalıksız olarak görev yaptığı sabittir. Davacıders ücreti karşılığı usta öğreticiolarak Valilik onayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ...Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca Maliye Bakanlığıncabelirlenen ücretler üzerinden ödendiği dikkatealındığında, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmış olmasınında davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Konuya ilişkin Yargıtay Hukuk GenelKurulu'nun 18/02/2017 tarih ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K. sayılıkararı da bu yöndedir. Aynı ve benzer şekilde;Yargıtay 9. HD'nin 13/10/2022 gün ve 2022/8928 Esas, 2022/12290 Kararsayılı kararı ile Sakarya BAM 10. HD'nin 01/02/2023 gün ve2022/2472 Esas, 2023/147 Karar sayılı Kararı, Sakarya BAM 12.HD'nin 06/10/2022 gün ve 2022/1089 Esas, 2022/1609 Karar sayılıkararı ve Gaziantep BAM 9 HD'nin 18/05/2021 gün ve 2019/1170 Esas,2021/622 Karar sayılı kararı )
Açıklanan nedenlerle;Adli Yargı olarak açılan eldeki bu davada Mahkememizingörevsiz olduğu anlaşılmış, yine görev kamudüzenine ilişkin olup, yargılamanın heraşamasında resen dikkate alınacağından, 6100sayılı yasanın 114/1.b hükmü gereğincedavanın yargı yolu itibarı ile caiz olmadığıgörülerek, davanın dava şartı yokluğundanaynı yasanın 115/2 hükmü gereğince usulden reddine kararvermek gerekmiştir..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Zonguldak İdare Mahkemesi 18/12/2023 tarih veE.2023/1427 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, buhizmet ilişkisine dayanılarak talep edilen tazminatalacağının, 4857 sayılı İş Kanunu'ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Davadosyasının incelenmesinden; davacının, ... Halk EğitimMerkezi Müdürlüğünde 01/11/1989 ile 29/04/2019tarihleri arasında usta öğretici olarak fiilençalıştığı, iş akdinin davalıtarafından 29/04/2019 tarihinde herhangi bir gerekçegösterilmeksizin feshedildiği,kendisine hak kazandığıkıdem tazminatının hiç bir suretle ödenmediği,davacı adına hak ettiği kıdem tazminatınındavalı idarece kendisine ödenmesi adına dava şartı olarakara buluculuğa başvurulduğu, ancak söz konusu başvuruuzlaşamama şeklinde sonuçlandığı,bilirkişi raporu sonrası taleplerin artırılmak ve fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 ₺kıdem tazminatının iş akdinin herhangi bir gerekçegösterilmeksizin son verildiği 29/04/2019 tarihinden itibaren yasalfaizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Zonguldak 3.İş Mahkemesi'nin E:2021/60 sayılı dosyasında davaaçıldığı, anılan Mahkemenin 30.05.2023 tarih,E:2021/60, K:2023/165 sayılı kararıyla, uyuşmazlığınçözümünde idari yargı görevli olduğundanbahisle, "davanın"dava şartı yokluğu nedeniyle"usulden reddine" karar verilerek kararın kesinleşmesiüzerine bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacınıngeçmiş yıllarda belirli süreli dönemlerle idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat vealacakların İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesininbenzer uyuşmazlıklardaki yerleşmiş içtihatları kapsamındauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan; benzer biruyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17.04.2023 tarih,E:2023/243, K:2023/332 sayılı dosyasında, " HalkEğitim Merkezinde usta öğretici olarakçalışırken iş akdi feshedilen davacının,İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarınınödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiğine"hükmedilmiştir…"
III. İLGİLİ HUKUK
5.17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun,01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106.maddesi ile yürürlükten kaldırılan2. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerindeveya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "Geçişhükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ , davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının ... Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde usta öğretici olarak fiilençalıştığı günkarşılığı fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile 1.000 TL kıdem tazminatının işakdinin sona erdiği tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurunun kabulü ile, Zonguldak 3.İş Mahkemesinin 30/05/2023 tarih ve E.2021/60, K.2023/165sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Zonguldak İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak3. İş Mahkemesinin 30/05/2023 tarih ve E.2021/60, K.2023/165sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN