T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/120
KARAR NO : 2024/182
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men işleminin idari yargıda konu yapılması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü kapsamında değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R. K.
Vekili : Av. E. A. K.
Davalı : Ankara Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Ankara Bölge Trafik Denetleme Şube MüdürlüğüTrafik Düzenleme ve Denetleme Büro Amirliğince yapılandenetim sırasında, 06 ... 307 plaka sayılı aracınilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 12/11/2022tarih ve MB seri 03315150 sıra nolu trafik idari para cezası karartutanağı düzenlenerek, 2918 sayılıKarayollarıTrafik Kanunu’nun EK-2/3-a maddesi uyarınca 9.125 TL idari paracezası verilmiş, ayrıca araç trafikten mentutanağı ile de araç 60 gün trafikten men edilerekmuhafaza altına alınmıştır.
2.Davacı vekili idari para cezasının iptali istemiyle, araçsahibi B. Metal Makina İnşaat İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.ise trafikten men tutanağının iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 8. İdare Mahkemesi 21/12/2022 tarih veE.2022/2604, K.2022/3047 sayılı kararı ile,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden, davacıtarafından, 06 ... 307 plaka nolu araç ile belediyeden gerekli izinleralınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığındanbahisle 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 12/11/2022tarih ve 03315150 sayılı işlemin iptaline karar verilmesiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun ek- 2. maddesine istinaden motorluaraç sürücüsüne para cezası verilmesineilişkin idari yaptırım uygulanmasındankaynaklandığı, 2918 sayılı Kanunda yargı yolunugösterenbir düzenlemeye yer verilmediğinden, 5326sayılı Kabahatler Kanununun 27.maddesinin sekizincifıkrasının bu dava açısındanuygulanamayacağı ve aynı maddenin birinci fıkrasıhükmü uyarınca davanıngörüm ve çözümünün adli yargınıngörev alanına girdiği sonucuna varılmıştır."
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
5. Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliği 04/08/2023tarih ve D.İş No:2023/1078 sayılı kararıile, UyuşmazlıkMahkemesinin konu ile ilgili kararını emsal göstererek, idaripara cezası ve aracın trafikten men kararına itirazıincelemenin, idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine karar vermiş,karara itiraz edilmesi üzerine, Ankara Batı 1. Sulh CezaHakimliği 08/09/2023 tarih ve D.İş No:2023/6705 sayılıkararı ile davacı vekilinin itirazının reddine veuyuşmazlığın çözümlenmesi içindosyanın Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine miktar itibariyle kesin olarak kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; Uyuşmazlık Mahkemesinin2021/427 Esas 2021/393 Sayılı 05/07/2021 tarihli kararıniçeriği, ayrıca Yargıtay 19. Ceza Dairesinin emsalnitelikteki 2018/651 Esas 2019/7094 Karar sayılı ilamı ile2015/99 Esas, 2015/742 Karar sayılı ilamlarıkarşısında 2918 Sayılı Karayolları TrafikKanununun Ek-2/3-A Maddesi uyarınca verilen para cezasınailişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılandavanın, 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. Maddesi veaynı Kanun'un 27. Maddesinin Sekizinci fıkrası hükmübir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
İncelenenuyuşmazlıkta öngörülen trafik para cezasının5326 Sayılı Kanunun 16. Maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 SayılıKarayolları Trafik Kanunu'nda bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak; idari paracezasına konu işlem kapsamına istinaden ilgili araca trafiktenmen edilmesi kararı da verildiğianlaşıldığından idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasının daidari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur. 2918Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda Ek-2/3-A maddesini ihlaletmekten Her ne kadar Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğinde davaaçılmışsa da, 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun3. Maddesi ve aynı Kanun'un 27. Maddesinin Sekizinci fıkrasıhükmü bir arada değerlendirildiğinde düzenlenen paracezalarına karşı açılacak davalarınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu hususu göz önüne alındığındagörevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekildehüküm kurmak gerekmiştir.
KARAR: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-5326 sayılı Kanunun 27.Maddesinin 8. fıkrası uyarınca "idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görülür." hükmü nedeniyle iş buitirazın Sulh Ceza Hakimliğimizin görev alanınagirmediğinden YARGI YOLU UYUŞMAZLIĞI nedeniyleGÖREVSİZLİĞİNE..."
6.Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince, 16/01/2024 tarih ve 2023/1078sayılı üst yazısı ile, görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargıdava dosyasıyla idari davaya ilişkin bilgi ve belgelerin birörneği re'sen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uymazorunluluğu" başlıklı 47. maddesinin ilgilikısımları şöyledir:
"Karayollarındanfaydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme vedenetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetliveya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarıve işaretlerine,
b) Trafikışıklarına,
c) Trafik işaretlevhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veyagösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği vedüzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğerkural,yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
Uymak zorundadırlar.
(Değişik:18/10/2018-7148/20md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin durişaretlerine, ışıklı trafik işaretlerindenkırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayansürücüler 235 Türk lirası, bu maddede yazılıdiğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayansürücüler, 108 Türk lirası para cezası ilecezalandırılırlar."
8.2918 sayılı Kanun'un “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araçsahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.(Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgilibelediyeden;
a) Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırları dâhilindeyolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendineuymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirasıidari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibarengeriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde,bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafiktenmenedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
9.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
10.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
11.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerineuygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
12.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; dosya üzerinde2247 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzeretarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargıyerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adliyargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
14.2247 sayılı Kanun'un14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi,ancak davanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir.”hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince degörevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesihalinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak,hukuk alanında doğmuş bulunan buuyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilecektir.
15.Kanun'un 19. maddesindeki “Adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.)Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir...” hükmüne göre ise,adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha öncegörevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunubelirten gerekçeli bir karar ile doğrudan UyuşmazlıkMahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvuru kararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesihususunu da içermesi gerekir.
16.Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görevuyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme oranla daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. madde iledaha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonradavayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
17.Olayda, adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra,itiraz üzerine Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hakimliğincedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi yolunda kararverildiği, bunun üzerine Kahramankazan Sulh Ceza Mahkemesince, yenibir karar almadan, önceki esas numarası üzerinden vekararın kesinleşmesinden sonra, bir üst yazıyla Mahkememizere'sen başvuru yapıldığıanlaşılmıştır.
18.Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'daöngörülen yönteme uymamakta ise de, davanıntaraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek,adli yargı yerince re’sen yapılan başvurunun 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekUyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygunolacağından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
20.Dava, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-amaddesi uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
21.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında;idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
22.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
23.Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
24.Dosya ve UYAP üzerinde yapılan incelenme neticesinde, aynı maddiolay nedeniyle ve aynı araç ile ilgili olarak verilen aracıntrafikten men edilmesi kararına karşı, araç malikitarafından idari yargı yerinde davaaçıldığı, Ankara 8. İdare Mahkemesinin15/03/2023 tarih ve E.2022/2603, K.2023/619 sayılı kararı iledavanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
25.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı maddi olay nedeniyle ve aynıaraç ile ilgili olarak aracın trafikten men edilmesi kararı daverildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından,idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur.
26.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi veaynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenensekizinci fıkrası hükmü bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.amaddesi uyarınca verilen para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince yapılan başvurununkabulü ile Ankara 8. İdare Mahkemesinin 21/12/2022 tarih veE.2022/2604, K.2022/3047 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile Ankara 8. İdare Mahkemesinin 21/12/2022 tarih veE.2022/2604, K.2022/3047 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN