T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/202
KARAR NO : 2024/188
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 3. maddesinin 11. fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M. D.
Vekili : Av. U. C. M.
Davalı : Bursa Valiliği
Vekili : Av. F. E.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilihakkında Bursa Valiliğiİl Milli Eğitim Müdürlüğünün 19/10/2023tarihli ve ...87591682 sayılı kararı ile "M. Eğitim Koçluğu ve EtütMerkezi" adı altında kurum açma izni veçalışma ruhsatı olmadan izinsizeğitim veöğretim faaliyeti yapıldığının tespitedildiğinden bahisle, 5580 sayılı Özel ÖğretimKurumları Kanunu’nun 3. maddesinin on birinci fıkrasıuyarınca 268.290 TL tutarında idari para cezasıdüzenlendiğini belirterek, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bursa3. Sulh Ceza Hâkimliği 28/12/2023 tarih ve D.İş. 2023/7285sayılı kararı ile, başvuruya konu idari yaptırımkararının hukuka uygun olması nedeniyle başvurunun reddinekarar vermiş, bu karara itiraz edilmiştir.
3. Bursa 4. Sulh Ceza Hâkimliği 12/02/2024tarih ve D.İş. 2024/253 sayılı kararı ile,başvuranın itirazının kabülüne, Bursa 3. SulhCeza Hâkimliğinin 28/12/2023 tarih ve D.İş. 2023/7285sayılı kararının kaldırılmasına, 5326sayılı Kanun'un 27. maddesinin 8. fıkrası uyarıncahakimliklerinin görevsizliğine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"Toplanan delillere,başvurudilekçesinde ileri sürülen nedenlere ve tümdosya kapsamına göre; muterizin itiraz dilekçesi ve ekleri ilekararına itiraz edilen kurumun cevabi yazısı ve ekleriincelendiğinde, her ne kadar Bursa 3. Sulh Ceza Hakimliğikararında muterizin başvurusunun reddine karar verilmiş olsa dadosya incelendiğinde muteriz kuruma yönelik olarak5580Sayılı Kanun'un madde 3/11. Fıkrası uyarıncahakimliğimizin görev alanına giren idari para cezasıyanında idari yargı mercilerinin görev alanına girenmuteriz kurumun sürekli kapatılması kararının daverilmiş olması nedeniyle Kabahatler Kanunu ilgili maddesi gereğincebaşvuruya karşı görevli merci idari yargı mahkemeleriolduğu için Bursa 3. Sulh Ceza Hakimliği 28/12/2023 tarih ve 2023/7285D.iş sayılı kararın KALDIRILMASINA, hakimliğimizinGÖREVSİZLİĞİNE dair aşağıdakişekilde karar vermek gerekmiştir."
4.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Bursa 3. İdare Mahkemesi 28/03/2024 tarih veE.2024/437 sayılı kararı ile, açılandavanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına vedavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden;M. Eğitim Koçluğu ve Etüt Merkezi adlıkuruluşun izinsiz faaliyet gösterdiğinden bahisle 5580sayılı Yasanın 3/11 maddesi uyarınca 268.290,00-TL idaripara cezası ile tecziyesine ilişkin Bursa Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğünün 19/10/2023 tarih ve87591682 sayılı işleminin iptali istemiyle açılandavada Bursa 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/12/2023 günlü ve2023/7285 D.İş sayılı kararını kaldıranBursa 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 12/02/2024 günlü ve 2024/253D.İş sayılı kararıyla uyuşmazlığıçözme görev ve yetkisinin idari yargıya aitolduğundan bahisle kesin olarak görevsizlik kararı verilmesiüzerine, 08/03/2024 tarihinde bakılanaçıldığı anlaşılmaktadır.
Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, bu Kanununidari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer Kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, salt idari para cezalarına karşıaçılan davaların görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu Uyuşmazlık Mahkemesinin konuyla alakalıkararları ile sabittir.
Bakılan davada, dava konusuidari para cezasının gerekçesini oluşturan olaykapsamında aynı kurum ile ilgili olarak işyerininkapatılmasına da karar verildiği anlaşılmakta ise de;ilgili kapatma kararının idari para cezası ile birlikteişbu dosya kapsamında ya da ondan ayrı şekilde idariyargı yerinde dava konusu edilmediğianlaşıldığından, 5580 sayılı Yasanın3/11 maddesi uyarınca kesilen idari para cezasına ilişkinuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
6.08/02/2007tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu’nun “Amaç vekapsam” başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“ BuKanunun amacı,Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuktüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göreyönetilen tüzel kişiler tarafından açılacaközel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi,kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması,kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumlarıneğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ileyabancılar tarafından açılmış bulunan özelöğretim kurumlarının; eğitim-öğretim,yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasınailişkin usûl ve esasları düzenlemektir.
Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyetiuyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileriveya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzelkişilerce açılan özel öğretim kurumlarıile yabancılar tarafından açılmış bulunanözel öğretim kurumlarını kapsar.”
7.5580 sayılı Kanun'un “Kurumaçma izni” başlıklı 3. maddesinin 11.fıkrası şöyledir:
“(Ek fıkra:2/12/2016-6764/61 md.) Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretimfaaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ileiş yeri açma ve çalışma ruhsatıdüzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgariücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu yerlervaliliklerce kapatılır. Bu fıkranın uygulanmasınailişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”
8.Milli Eğitim Bakanlığı Özel ÖğretimKurumları Yönetmeliğinin''Kurum açma'' başlıklı 5. maddesinin 4.fıkrası şöyledir :
''(Ek:RG-2/8/2013-28726)(Değişik:RG-19/2/2020-31044) Kanunun 3 üncü maddesinin onbirinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleritarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerlerikuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idaripara cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliyetebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve MaliyeBakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıcabu yerler valilikçe kapatılır. İdari para cezasıverilen bu kişilerin kurum açmak üzere başvurmalarıhâlinde, verilen bu para cezasının ödendiğinin veya21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanuna göre tecil edilmiş ve/veyataksitlendirilmiş ya da özel kanunlara göreyapılandırılmış olup taksitlendirildiğininbelgelendirilmesinden sonra başvurusu işleme alınır.''
9.30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır.”
10.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
11.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
12.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
15.Dava, 5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu’nun 3. maddesinin 11. fıkrası uyarınca verilenidari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
16.Dosyanın incelenmesinden, özel öğretim kursu kurucusu olandavacı hakkında izinsiz eğitim faaliyetinde bulunulduğundanbahisle Bursa Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 19/10/2023 tarihli ve ...87591682sayılı işlemi ile, 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinin 11. fıkrasıuyarınca 268.290 TL idari para cezası verilmesine ve söz konusukursun kapatılmasına karar verildiği, davacı vekilitarafından idari para cezası verilmesinin hukuka aykırıolduğu belirtilerek idari para cezasının iptali istemiyle davaaçıldığı kursun kapatılmasına ilişkinişlemin dava konusu edilmediği anlaşılmaktadır.
17.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
18.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılıKanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun’un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Bursa 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,Bursa 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 12/02/2024 tarih ve D.İş.2024/253 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bursa 4.Sulh Ceza Hâkimliğinin 12/02/2024 tarih ve D.İş. 2024/253sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN