T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/32
KARAR NO : 2024/178
KARAR TR : 06/05/2024
12
ÖZET: 4925 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 56/5. maddesindeki yükümlülüğün ihlal edildiğinden bahisle düzenlenen ihlal tespit tutanağının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesi kapsamında bir idari yaptırım türü olduğundan, her sefer için 50 uyarma cezası verilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A. B. Satış Hizmetleri ve Oto.İşletme A.Ş.
Vekilleri : Av. U. B. D., Av. B. Ö.,Av. E. Ö.
Davalı : Ulaştırma ve AltyapıBakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. O. S.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Ulaştırmave Altyapı Bakanlığı 4. BölgeMüdürlüğünce yapılan denetim sonucunda,davacı firmanın ücret tarifelerine uymadığıKarayolu Taşıma Yönetmeliğinin 56/5. maddesini ihlalettiğinden bahisle, 23/04/2023 tarih ve UAB-ELK-A ve 033475 sıra noluihlal tespit tutanağı tutularak, davacı adına 50 uyarma cezasıverildiği davacıya bildirilmiştir.
2.Davacı vekili, ihlal tespit tutanağının ve uyarmacezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Bursa 1. Sulh Ceza Hâkimliği 18/08/2023tarih ve D.İş No.2023/4137 sayılı kararı ile,muteriz hakkında doğrudan idari yargının görevalanına giren 50 Uyarma cezasına ilişkin kararın iptaliistemiyle açılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleitirazın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararitiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgi kısmışöyledir:
"...5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında yaptırımuygulanmasını öngördüğühaksızlığın anlaşılacağı; 3.maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genelhükümlerinin ise, İdari para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların, idari para cezası ve İdariyaptırımlardan ibaret olduğu; 27. maddesinde de; İdari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırımkararına karşı, kararın tebliği veya tefhimitarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh cezaHakimliğine başvurulabileceği; aynı maddenin sonfıkrasında, idarî yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi İleİlgili olarak İdarî yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarîyargı merciinde görüleceği kurulabağlanmıştır.
Ayrıca, UyuşmazlıkMahkemesinin 29/12/2014 tarih 2014/1156 Esas, 2014/1195 karar sayılıkararında ”İncelenen uyuşmazlıkla,öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenbiri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda dabu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak İdariyargının görev alanına giren kararın (aracıngeçici olarak trafikten men edilmesi) da verildiği ve birlikte davakonusu edildikleri anlaşıldığından; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynıKanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizincifıkra hükmü bir arada değerIendirildiğinde, muterizhakkında doğrudan idari yargının görev alanınagiren 50 Uyarma cezasına ilişkin kararın iptali istemiyleaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu sebeple kabahatler kanunu 28/1-bmaddesi gereğince Hakimliğimiz görevsiz olduğundanbaşvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde kararverilmiştir.
KARAR: GerekçesiYukarıda Açıklanacağı Üzere
1-5326 Sayılı KabahatlerKanununun 27., 28/1-b maddeleri uyarınca itirazı inceleme görevve yetkisinin Bursa İdare Mahkemesine ait olduğuanlaşıldığından itirazın GörevYönünden Usulden REDDİNE…"
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
5. Bursa 2. İdare Mahkemesi20/10/2023 tarih veE.2023/1494 sayılıkararı ile, 4925 sayılıKarayolu Taşıma Kanunu uyarınca çıkarılanKarayolu Taşıma Yönetmeliğinin 39 ve 72. maddelerikapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindekiişleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanağakarşı açılan davanın 5326 sayılı Kanun'un16. maddesi kapsamında olduğu, 4925 sayılı Kanun'da da butür yaptırımlara karşı görevli mahkemeningösterilmediği, bu durumda, 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı Kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari yaptırım niteliğindeki cezayadayanak teşkil edecek bir tutanağa karşı açılandavanın görüm ve çözümünün 5326sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
"... 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun; 3.maddesinde; (1) Bu Kanunun; a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarîpara cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında uygulanacağı; 16. maddesinde; (1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımların, idarî para cezaları ile idarîtedbirlerden ibaret olduğu, 27/1. maddesinde; idari yaptırımkararı ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği; 27/8.maddesinde; İdarî yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidarî yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörüleceği; hükme bağlanmıştır.
4925 sayılı Kanun’dave bu Kanun'a dayanılarak hazırlananYönetmeliktegörevliyargıyerihususunda hükümbulunmadığı,kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı,4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarıncaçıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin56/5.maddesi kapsamında uygulanan idari yaptırımniteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenentutanağa karşı açılan davanın 5326sayılı Kanun'un 16. maddesi kapsamında olduğu, 4925sayılı Kanun'da da bu tür yaptırımlara karşıgörevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda, 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleridikkate alınacağından, idari yaptırımniteliğindeki cezaya dayanak teşkil edecek bir tutanağakarşı açılan davanın görüm veçözümünün 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca adli yargı yerine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkinkarara karşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmış 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermek gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle;davanın adli yargının görev alanına girdiğisonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Bursa 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 2023/4137 D.işsayılı dosyası da UYAP ortamında temin edilmek suretiyledosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.4925 sayılı Karayolu TaşımaKanunu’nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
" Bu Kanun'un amacı;karayolu taşımalarını ülke ekonomisiningerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzenive güvenliği sağlamak, taşımacı, acente vetaşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarınıbelirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini,haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolutaşımalarının, diğer taşıma sistemleri ilebirlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini vemevcut imkânların daha yararlı bir şekildekullanılmasını sağlamaktır."
7. 4925 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" Bu Kanun kamuyaaçık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu veeşya taşımalarını, taşımacıları,taşıma acentelerini, taşıma işlerikomisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini,taşıma işlerinde çalışanlar iletaşımalarda yararlanılan her türlü taşıt,araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıylayapılan taşımalar, genel ve katma bütçelidairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamuiktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılantaşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma GenelKomutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı veEmniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşıtve bunların römorkları ile yapılan taşımalar,lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarlayapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbideğildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ileyüz kilometreye kadar olan şehirlerarasıtaşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafikkomisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgilivaliliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçitaşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecekyönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali,olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacakhükümler saklıdır."
8.4925 sayılı Kanun'un " Cezauygulaması" başlıklı 27. maddesişöyledir:
" (Değişik:25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamayaUlaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlıkpersoneli, trafik polisi ve zabıtası, trafik polisinin görevalanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarmapersoneli, sınır kapılarında görev yapangümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ilebunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtasıyetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma,geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideleruygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikledüzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, yönetmeliktedüzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idarimüeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
9.08/01/2018tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliğinin “Yetkibelgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikkapsamına giren taşımacılık, acentelik,taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleriorganizatörlüğü, nakliyat ambarıişletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistikişletmeciliği, dağıtım işletmeciliği,terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacakgerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygunolan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almalarızorunludur."
10.Yönetmeliğin “Taşımacılıkfaaliyetlerinde genel kural” başlıklı 8.maddesi şöyledir:
" (1)Taşımacılık faaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli,güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilecek, fert,toplum ve çevre sağlığı ile bunlarıngüvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamuyararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamındagerçekleştirilir.
11.Yönetmeliğin "Ücrettarifeleri" başlıklı 56. maddesinin birinci vebeşincifıkrası şöyledir:
"(1) Yolcu terminalleri iletarifeli yolcu (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529)taşımacılığı
faaliyetleri ücret tarifesinetabidir.
.....
(5) Yetki belgesi sahipleri, tespitedilmiş ücret tarifelerinin üzerinde ücret alamaz ve%30’dan fazla indirim uygulayamazlar. Ancak, tarifeli yolcutaşımacıları önceden Bakanlıktan izin almaksuretiyle yılda bir kez ve 4 ayı geçmemek üzere, sefereçıkardığı taşıtın toplam koltuksayısının %10’unu aşmayacak sayıdaki koltukiçin %30 indirim sınırlamasına tabi olmaksızınözel indirim uygulayabilirler. Bu fıkraya uymayan yetki belgesisahiplerine her tespit için 5 uyarma verilir. .."
12.Yönetmeliğin "İhlal veidari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(1)Kanundaöngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurlarıve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 ncı maddede belirtilengörevliler tarafından idari para cezası ve/veya ihlal tespitinedair tutanak düzenlenir.
(2)Tutanaklar, para cezasıgerektiren kusurlar için idari para cezası karartutanağı, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlaltespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3)Birden fazla kusurun bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı idari para cezasıkarar tutanağı düzenlenir.
(4)Birden fazla mevzuat ihlalininbir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespittutanağı düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak,bu fıkra kapsamında ayrı ayrı düzenlenmesi gerekenihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller vekarşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespittutanağı olarak düzenlenebilir.
(5)İdari para cezalarınailişkin diğer hususlarda (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığıncayayımlanan mevzuat esas alınır.
(6)Bu maddeye göredüzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir.Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar,Bakanlıkça düzenlenir."
13.Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı69. maddesi şöyledir:
"(1)(Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizincifıkrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariç olmaküzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrıayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesihalinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve busüreç ihlal giderilinceye kadar tekrarlanır.
(2) 40 ıncı maddeninyirminci fıkrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindekidiğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar,firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olması halinde, her yetkibelgesi için ayrı ayrı uygulanır.
(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40ıncı maddenin yirminci fıkrasının (a) bendindebelirlenen değişiklikleri, kısmen veya toplu olarak aynıTürkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlatarak yasal süresigeçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabuledilir.
(4) Yenileme işlemitamamlanmış yetki belgesi için, yenileme işlemindenönce gerçekleşmiş olan, ancak uyarma verilmemişihlallere ilişkin uyarma verilemez.
(5) Yetki belgesi sahiplerinin, buYönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldırabilmeleriiçin, uyarma başına (Değişikibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1’de belirtilenücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemelerişarttır. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonrauyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl birönceki yıla ilişkin olarak213 sayılı Kanunuyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında her takvimyılı başından geçerli olmaküzerearttırılır.
(6) Bakanlıkça, takvimyılı başından itibaren (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re’senyapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilendönem için, 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerini yerinegetirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer)veya TS ISO 39001standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin,kontrolü yapılan
yetki belgesi faaliyetleriiçin, varsa daha önce verilmiş ve henüzkaldırılmamış olan uyarmalarından, toplam 20 uyarmaiptal edilir. Bu fıkranın uygulanması sırasında, iptaledilebilecek toplam uyarma sayısının 20’den az olmasıhalinde, iptal edilecek uyarma sayısı, mevcut olan uyarmasayısı olarak değerlendirilir. Ancak, bu fıkraya görekaldırılmış olan uyarmaların, haksız yere iptaledildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, iptal edilen uyarmalaryeniden verilir.
(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) BuYönetmeliğin 40 ıncı maddesininüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesinin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerle ilgili,Bakanlıkça yapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesiningeçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara 1yıllık süre,
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesisırasında, 17 nci maddenin birinci fıkrasındaki süreyeeklenir. Ancak, bu fıkraya göre verilmiş sürelerinhaksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, verilensüreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17nci maddenin birinci fıkrasındaki sürelerdendüşülür.
(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40ıncı maddenin üçüncü, dördüncüve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529)fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarakU-ETDS’ye;
a) Yapılan sefere ilişkinbilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, seferbaşına (gidiş veya dönüş) 10 adedigeçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere,her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004)Taşıtta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesiveya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10uyarma,
ç) (Ek:RG-16/7/2023-32250)Yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde, yolcununbeyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varışnoktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususungerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadarbildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma,
yetki belgesi sahibine verilir.Ancak, bu maddeye göre yaptırım uygulanan firmanın, bukabahatinin sonradan suç unsuru teşkil ettiğinin tespitihalinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarma verilir."
14.Yönetmeliğin "Geçicidurdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70.maddesinin 3. fıkrası şöyledir:
"Yetki belgesi sahibine verilenve kaldırılmamış olan uyarmalarınsayısının 150 adede ulaşması ve bu hususuntebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarakuyarmaların sayısının 150 adedinin altınadüşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesininfaaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesikapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekliödemeyi yaparak uyarmaların sayısını 150 adedinaltına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerineizin verilir."
15.Yönetmeliğin "İdari paracezası ve diğer idari yaptırımların birlikteuygulanması"başlıklı 72. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen idari para cezaları, Kanunda ve buYönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibiidarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari paracezası uygulanır.
(3) Kanun veya buYönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecekkabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeligıyaben işlem tesis eder."
16.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
(Değişik :6/12/2006-5560/31 md.)
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında uygulanır.”
17.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”;
18.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”;
19.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrası şöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
20.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI veBilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
21.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ındavanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ındavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
22.Dava, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 56/5. maddesinemuhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında (50)uyarma cezası verilmesine ilişkin 23/04/2023 tarih ve UAB-ELK-A ve033475sıra numaralı ihlal tespit tutanağının ve 50uyarma cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
23.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesindesayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
24.5326 sayılı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanunile eklenen sekizinci fıkrasında, idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
25.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
26.Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararınhukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
27.İncelenen uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun ve buKanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu TaşımaYönetmeliği uyarınca süreli ya da süresizfaaliyetindurdurulmasına ilişkin bir idari yaptırımkararının bulunmadığı, aynı veya benzer fiillerintekrarı ve verilen uyarı cezası puanlarının belirlibir sayıya ulaşması halinde bu hususun yukarıda anılanYönetmeliğin 70. maddesinin üçüncüfıkrası düzenlemesi kapsamında yeni bir tartışmakonusu olabileceği, bu durumda salt 50 uyarma cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun’dayapılan değişikliklerle Kanun’un yenidendüzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun’da ve buKanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevliyargı yeri hususunda hükümbulunmadığı, kanunyoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
28.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun’un, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, uyarmacezasına ilişkin karara karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
29.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Bursa 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,Bursa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/08/2023 tarih ve D.İş.2023/4137 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,Bursa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/08/2023 tarih ve D.İş.2023/4137 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Ahmet ARSLAN’ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarıncaçıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırımniteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzeredüzenlenen tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın;İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde; diğer genelhükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde,kabahatler karşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuya geçirilmesive ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğuöngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8.fıkrasında ise, İdarî yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında, aynıkişi ile ilgili olarak İdarî yargının görevalanına giren kararların da verilmiş olması halinde;İdarî yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının bu işlemin iptaliistemiyle birlikte İdarî yargı yerlerindegörüleceği hükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen,bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içindeyargısal denetime tabi tutulan idari işlemleroluşturmaktadır.
İdariişlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuranirade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idariişlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmişolması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğüidari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.
İdarimakamların, idari faaliyetin görülmesi sırasındakullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesindenbağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerinerağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkileryaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğitanıdığından, kamu gücününkullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idariyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık,davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69. maddesiuyarınca uyarma cezası verilmesine yönelik olarak tutulan ihlaltespit tutanaklarından kaynaklanmakta olup; karayolu taşımamevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğünyerine getirilmesinin sağlanması için, davalı idarecekamu gücüne dayalı olarak, tek yanlı irade beyanı iletesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılandavanın, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerine yönelik bir niteliğibulunmamaktadır.
Bunagöre idari yaptırım uyuşmazlığındankaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesisahiplerine yüklediği yükümlülüğünyerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tekyanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemdendoğan uyuşmazlığın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirmektedir.
Açıklanannedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarıncadavanın görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevli olduğundan adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararınakatılmıyoruz.
Üye Üye
Nilgün TAŞ AhmetARSLAN