T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/210
KARAR NO : 2024/305
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İ.H.Ö
Vekili : Av. G. A
Davalı : Ankara İl EmniyetMüdürlüğü (Gölbaşı İlçeEmniyet Müdürlüğü)
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, 29/04/2023 tarihinde Ankara ili, Gölbaşıilçesi, Haymana Bulvarında müvekkilinin sevk ve idaresindeki...TD ... plakalı aracın karıştığı maddihasarlı trafik kazası sonucunda, Ankara İl EmniyetMüdürlüğü Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce düzenlenen 29/04/2023 tarih ve 95290kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı Trafik Kazası TespitTutanağının, hukuka aykırı olduğunu ilerisürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gölbaşı (Ankara) Sulh CezaHakimliği 05/05/2023 tarih ve D.İş.No.2023/976 sayılıkararı ile, talebin görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine, Ankara1. Sulh Ceza Hakimliği 07/06/2023 tarih ve D.İş.No:2023/5438sayılı kararı ile, itirazın reddine kesin olarak kararvermiş bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Trafik kazası tespittutanağının, kazaya karışan taraflar arasındaçıkması muhtemel hukuki yahut cezaiuyuşmazlıkların çözümüne esas olacak,kazanın oluşumu ve olayla ilgili bilgiler içeren ve trafikzabıtasınca düzenlenecek bir belgelerden olduğu,
5235 sayılı Kanun m.10'daSulh Ceza Hakimliğinin görevlerinin sayıldığı, bukanun ve bu kanunun atıf yapmış olduğu ilgili diğerkanunlarda kaza tespit tutanağının iptalinin Hakimliğimizingörev alanına gireceği yönünde hükümbulunmadığı, kaldı ki 5326 sayılı Kanundasayılan idari yaptırım olarak kabulününmümkün olmadığı,
Kaza nedeniylesürücüler hakkında adli yargının görevalanına giren hususlarda uyuşmazlık başlatılmasıdurumunda ilgili merci tarafından keşif yapılmak suretiyle kusurdurumunun tespiti yoluna gidilebileceği, bu durumda alınacakilamların kusur durumuna ilişkin esaslı karar niteliğindeolduğu, kaldı ki merci tarafından verilen karara karşıkanun yolu incelemesinde kaza tespit tutanağına itirazlarınileri sürülebileceği, başvuranın kaza tespittutanağının kaldırılması ve yeniden tespitedilmesine ilişkin isteminin tespit davası açmak suretiylegerçekleştirilebileceği,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin2020/307 Esas, 2020/348 Karar sayılı ilamına göre idariişlem niteliği bulunmayan iş bu belgenin, adli yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıklarıngörümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecekolduğu,
Trafik kazası tespittutanağının idari işlem niteliğinde olduğu, busebeple maddi hasarlı kaza tespit tutanağının iptalineilişkin istemin Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesiolanağının bulunmadığı, idari işlemniteliğinde olan trafik kazası tespit tutanağınıniptaline ilişkin istemin idare mahkemesinin görevinde bulunduğu,
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin10/10/2013 tarih, 2013/17635-23320 E.-K., Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin2011/13761 Esas, 2012/14278 Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin2006/13872 Esas, 2007/1062 Karar ve Anayasa Mahkemesi'nin 20/06/2015 tarih,2013/5619 sayılı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. CezaDairesinin 2022/528 Esas, 2022/621 Karar sayılı ilamlarıdoğrultusunda Hakimliğimiz görev ve yetki alanındabulunmayan talebin reddine..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 21. İdare Mahkemesi 08/08/2023 tarih veE.2023/1235, K.2023/1065 sayılı kararı ile, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun83., 110. ve 114.; 2918sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılanKarayolları Trafik Yönetmeliği’nin154.ve156. maddelerineyer verdikten sonra, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinafisteminde bulunulmuş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdariDava Dairesi 28/12/2023 tarih ve E.2023/2118, K.2023/2066 sayılıkararı ile itirazın reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Olayda, yukarıda metniaktarılan hükümlerin birlikte incelenmesinden, maddihasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaliistemiyle açılan davanın, görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma vebilirkişilik” başlığınıtaşıyan 83. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluşnedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur.
Trafik zabıtasınıngörevli olmadığı veya bulunmadığıkarayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespittutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana gelen veyalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarındatarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suçoluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk CezaKanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yoluntrafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veyagenel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekildeişaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunutrafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğekapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usulkanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarındabilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkikmemurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ilediğer esaslar yönetmelikte gösterilir.”
6.2918 sayılı Kanun'un “Görevlive Yetkili Mahkeme” başlıklı 110. maddesişöyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14md.)
İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.”
7.2918 sayılı Kanun'un “Suçve ceza tutanakları” başlıklı 114. maddesişöyledir:
“(Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişik birincifıkra: 3/5/2006-5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçununbir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı cezauygulanır.
(Değişik fıkra:3/11/1988-3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgilitutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
(Mülga dördüncüfıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga beşinci fıkra:12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga altıncıfıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga yedi ve sekizinci fıkralar:3/11/1988 – 3493/48 md.)
Bu maddenin uygulanmasına aitusul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32md.) Trafik para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Kredikartı ile yapılan tahsilatın saymanlık hesaplarınaaktarılma süresi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar MaliyeBakanlığınca belirlenir”
8.2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılanKarayolları Trafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafik kazalarına elkonulmasında aşağıda gösterilen esas ve usulleruygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereğiyapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz vedelillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı”düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca (polis veyajandarma),
El konulur.
Trafik zabıtasınıngörev alanı dışında kalan yerler ile elkoyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı,örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenirve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
b) Trafik kazalarında yoluntrafiğe kapandığı hallerde;
Trafik zabıtası ve genelzabıta; iz ve delilleri bozmayacak şekilde belirleyipişaretledikten ve gerekli tespitleri yaptıktan sonra, karayolunutrafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğekapanmasına ölümlü veya ölümlesonuçlanabilecek şekilde yaralanmalı bir kazaya nedenolmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor vebaşka bir yoldan geçit verilemiyor ise; cumhuriyetsavcısının gecikeceğinin anlaşılmasıhalinde, gerekli işaretleme ve tespitler yapılarak durum birtutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğeaçılır.”
9.Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ilişkinişlemler” başlıklı 156. maddesişöyledir:
“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgiliolarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslaruygulanır.
a) Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak;kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışansürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veyazarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlarbelirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokidegösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veyayaralanma durumu işlenir.
Trafik Kazası TespitTutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmakve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıdadüzenlenir.
Trafik kazası tespittutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerinbir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarlapaylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespittutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendigereğince trafik zabıtası ve genel zabıtanıngörevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevlitarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlıkazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, Türk SilahlıKuvvetlerine ait araçların karıştığıtrafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler,tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadecekazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlalettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerindeölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz vedelillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğuanlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardanbirinin, birkaçının ya da tamamının olay yerindenayrılmış olması halinde de trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmişveya olay yerinden kaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genelkollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmeküzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleriilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmalarısuretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazlasayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarlasonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelikçerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafikkazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespitetmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerdenyararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistikformları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şubemüdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesiyapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğünegönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine, son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
12.Dava, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü TrafikDenetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen29/04/2023 tarih ve 95290 kaza sıra numaralı Maddi HasarlıTrafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
13.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
14.Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağı,kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olacak vetrafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlemniteliği taşımayan bu belgenin, adli yargı yerlerindeçözümlenecek uyuşmazlıklarıngörümü sırasında o mahkemelerce değerlendirileceknitelikte olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağınayönelik davanın idari yargı yerinde görülmesiolanağı bulunmamaktadır.
15.Bu durumda, davacı tarafından, trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
16.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Gölbaşı (Ankara) Sulh Ceza Hakimliğinin 05/05/2023 tarih veD.İş.No.2023/976 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna,
B.Gölbaşı (Ankara) Sulh Ceza Hakimliğinin 05/05/2023 tarih veD.İş.No:2023/976 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN