T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/293
KARAR NO : 2024/294
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacının Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.A
Vekilleri : Av. T. Ö
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M. S
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Milli Eğitim Bakanlığınabağlı İskilip Metin Alkan Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde 11/11/1996 - 11/08/2017 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, iş akdinin gerekçegösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 100 TL kıdemtazminatının, iş akdinin feshedildiği tarihten itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.İskilip Asliye Hukuk Mahkemesi (İş MahkemesiSıfatıyla) 09/03/2022 tarih ve E.2021/262, K.2022/83 sayılıkararı ile, davanın kabulüne karar vermiş, bu kararakarşı istinaf isteminde bulunulması üzerine Samsun BölgeAdliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 31/05/2023 tarih E.2022/1733, K.2023/1040sayılı kararı ile, uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyleeksikliklerin tamamlanması amacıyla dosyanın HMK'nın353/1-a-6. maddesi uyarınca dosyanın esasının incelenmedenkaldırılmasına, mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
3. İskilip Asliye Hukuk Mahkemesi (İşMahkemesi Sıfatıyla) 31/07/2023 tarih ve E.2023/182, K.2023/195sayılı kararı ile, davada idari yargınıngörevli olması nedeni ile HMK'nın 114/1-b, 115/2. maddeleriuyarınca dava şartı bulunmadığından, davanınusulden reddine karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesiüzerine; Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 28/12/2023tarih ve E.2023/2558, K.2023/2525 sayılı kararı ile istinafbaşvurusunun esastan reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmışöyledir:
"Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarak İlMilli Eğitim Müdürlüğü’nün istemi veValiliğin onayı ile görevlendirildiği, davacıya ücretlerinin657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmakla davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunmadığı, taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabii olduğununkabulü ile yukarıda bahsedilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu veSamsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2022/1706 Esas 2023/722Karar sayılı ilamı uyarınca yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davada idari yargının görevliolduğundan davanın dava şartı yokluğundan davanınusulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: (Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere)
1-Davada idari yargınıngörevli olması nedeni ile HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddelerigereğince dava şartı bulunmadığından davanınusulden REDDİNE..."
4.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Ankara 17. İdare Mahkemesi 15/05/2024 tarih veE.2024/208 sayılı kararı ile, dava konusuuyuşmazlığın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu, 2577 sayılı Kanun'un14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görevyönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
''...Olayda, MilliEğitim Bakanlığı'na bağlı eğitimkurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4.maddesi kapsamına alınmaksızın usta öğreticiolarak istihdam edilmiş olan kişilerin çalışmasürelerine ilişkin kıdem (iş sonu)tazminatlarının ödenmesi isteminden doğanuyuşmazlıklara ilişkin davalarda çıkarılanyargı yolu (görev) uyuşmazlıkları üzerineUyuşmazlık Mahkemesi tarafından, davacı ile idarearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu yönünde verilmiş olan kesin nitelikte çoksayıda kararın bulunduğu, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 1, 16, 21 ve 25. maddeleri gereği adli ve idariyargı mercileri arasında görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkiliolan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin süreklilik (yargısaliçtihat) arz eden bu kararlarının bakılan davada dadikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuathükümleri ile dava dosyası bir bütün halindedeğerlendirildiğinde; davacı ile davalı idare arasındageçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatı, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti ileilave tediye ücreti tazminatının İş Kanunu'ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, özel hukukhükümlerine tabi olan Milli Eğitim Bakanlığıaleyhine açılan bu davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunaulaşıldığından, İskilip Asliye HukukMahkemesi'nin 31/07/2023 tarihli E:2023/182, K:2023/195 sayılı davaşartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddineilişkin kararının kaldırılması içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Öte yandan, benzer biruyuşmazlıkta çıkarılan görevuyuşmazlığı üzerine, davanın adli yargımerciinin görevinde olduğuna dair Uyuşmazlık Mahkemesi'nin08/01/2024 günlü ve E:2023/649 K:2024/28 sayılı kararıda bu yöndedir...''
III. İLGİLİ HUKUK
6.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
7.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
9.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
10.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
13.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılandavalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
15.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
16.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı kararörneği ve kesinleşme şerhi ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adliyargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacının İskilip Metin Alkan Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle, kıdemtazminatının faizi ile birlikte, davalıdan tahsili istemiyleaçılmıştır.
20.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
21.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 17. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İskilip Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş MahkemesiSıfatıyla) 31/07/2023 tarih ve E.2023/182, K.2023/195sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 17. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, İskilip Asliye HukukMahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 31/07/2023 tarih veE.2023/182, K.2023/195 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN