T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/125
KARAR NO : 2024/272
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkı payı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Ener. Yat. Ür. ve Tic. A.Ş
Vekili : Av. T. K
Davalı : Türkiye Elektrik İletimA.Ş. (TEİAŞ)
Vekili : Av. D. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacıvekili, davalı TEİAŞ ile imzalanan anlaşmahükümlerine aykırı olarak tahakkuk ettirilen 1.085,078,58TL ve 16.872,292,25 TL RES katkı payı faturalarının,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ileşimdilik, fazladan ödenen 20.000 TL'lik kısmının,ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde,davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargıyolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/01/2024 tarih veE.2023/747 sayılı kararı ile, davada mahkemeleriningörevli olduğu gerekçesiyle, davalının yargıyoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.
4.Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebiyle başvurulması üzerinedilekçe, dava dosyası ile birlikte DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin DanıştayBaşsavcılığı Talebi
5.Danıştay Başsavcısı, RES katkı payıbedelinin tazmini için açılan davada, yargısaldenetimin, idari yargı yerince yapılması gerektiğigörüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek, dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...İdarîişlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmakamacıyla yapılan tek yanlı ve icrâî iradeaçıklamaları olarak tanımlandığında,'iradenin açıklanması' yönünden, bu iradenin sahibidurumunda olan 'İdarî makam' kavramı önemkazanmaktadır. Bu hususta, yalnızca işlemi yapan merciyegöre belirlenen organik ölçüt tek başınayeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlemolmadığı gibi, bütün idarî işlemlerin kamutüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusudeğildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi vegücüyle donatılmış olmalarınakarşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmalarıve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzelkişisiolup da kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerinegetirirlerken kamu makamı gibi hareket ettiklerinden, işlemleri idarehukuku kurallarına tâbidir.
Yasama organı tarafındanözel faaliyetler için söz konusu olmayacak birayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tâbitutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesitarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabuledilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunanayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıylatesis edilen, hukukdüzeninde değişiklik yapan, başka biranlatımla, kişilerin hukukî durumlarındadeğişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesizorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, buişlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini içintam yargı davası da açılabilir.
Elektrik piyasası faaliyetleri,4628 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ve ikincil düzenlemelerde ayrıntılı olarak kuralabağlanmış olup, 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (j)bendinde; bu Kanunun uygulanmasında, ikili anlaşmanın,gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukukhükümlerine tâbi olarak elektrik enerjisi ve/veya kapasiteninalınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayınatâbi olmayan ticarî anlaşlamaları ifade edeceğibelirtilmiş, 4. maddesinde ise, elektrik piyasası faaliyetleri,üretim, iletim, dağıtım, toptan veya perakendesatışı, ithalat ve ihracatı ile piyasa işletimifaaliyetleri olarak sayılmıştır.
Kanun'da elektrik enerjisi 'iletim'faaliyetinin münhasıran Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketi tarafından yürütülebileceğibelirtilmiştir. Elektrik piyasasındaki diğer faaliyetlerinyürütülmesine ise, kamu tüzel kişilerininyanında, özel hukuk tüzel kişilerinin dekatılması mümkün olup, elektrik piyasasıfaaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerinisağlamaya yönelik olarak uyum içindeyürütülmesi gerekmektedir.
TEİAŞ'nin ekonomininkurallarına uygun olarak faaliyette bulunmak üzere kurulansermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip birkamu kuruluşu olduğu, elektrik iletim tesislerini işletmegörevinin, elektrik enerjisi iletim faaliyetleri kapsamındaTEİAŞ'ne ait olduğu, anılan şirketin iletim faaliyetidışında herhangi bir faaliyetle iştigal edemeyeceği,buhizmetin, özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veyatüzel kişilere yaptırılmasının mümkünbulunmadığı mevzuattan anlaşılmaktadır.
Belirtilen hususların birliktedeğerlendirilmesinden, elektrik iletim hizmetinin tekel niteliğindebir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetin kanunî tekel olanTEİAŞ tarafından gerçekleştirildiği; elektrikdağıtım hizmetinin ise, bölgesel tekel niteliğinde birkamu hizmeti olduğu ve lisanslı dağıtımşirketleri tarafından yerine getirildiği; iletim kamu hizmetininelektrik dağıtım şirketleri açısındanzorunlu unsur niteliğinde olduğu ve bu hizmetin TEİAŞ iledağıtım şirketleri arasında akdedilen sistemkullanım ve bağlantı anlaşmaları ile gerçekleştirildiği;bu anlaşmaların kamu hizmetinin ifası amacıyla, kamutüzel kişiliğini haiz bulunan ve kanunî tekel olanTEİAŞ ileyürüttüğü faaliyetaçısından iletim sistemi zorunlu unsur olandağıtım şirketleri arasında akdedildiği;diğer taraftan, RES katkı payı anlaşmasının ise,EPDK onayına tâbi olması, anlaşma metninin Yönetmelikekinde yer alması ve anlaşma metninin taraflarcadeğiştirilmesinin mümkün olmaması nedeniyleticarî anlaşma olmadığı sonucunaulaşılmaktadır.
Doktrinde ve yargıkararlarında, idarî sözleşme, taraflarından en azbirisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşme olaraktanımlanmakta olup, bir kamu hizmetinin kurulması ve/veyaişletilmesi için yapılan idarî sözleşmeler,gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmetiyapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanıması,gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı biçimdeyürütülmesini sağlamak için denetim ve gözetimyetkisine sahip olması yönlerinden özel hukuksözleşmelerinden ayrılmaktadır.
RES katkı payıanlaşması, teklif mektubu ve taahhütname, 'RüzgârEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin' ekinde yer almakta olup; davacı şirketaçısından, dava konusu faaliyetininyürütülebilmesi açısından buanlaşmanın imzalanması zorunludur. Anlaşma maddelerinde neTEİAŞ'ın ne de davacı şirketin değişiklikyapma imkânı bulunmadığından, anlaşma özelhukuku aşan bir rejime tâbidir.
Başka bir anlatımla, 6646sayılıKanun'un 3. maddesinin (j) bendinde; 'ikili anlaşma' EPDKonayına tâbi olmayan 'ticarî anlaşma' olaraktanımlandığından, ticarî anlaşmanın aksineEPDK onayına tâbi olan ve Yönetmelikte düzenlenenesaslı unsurları üzerinde tarafların müzakereedemedikleri RES katkı payı anlaşmasının, elektriküreten şirketler bakımından imzalanmasındankaçınılamayacak zorunlu unsur niteliğinde olması vesözleşme serbestisinin söz konusu olmamasınedeniyleözel hukuk hükümlerine tâbi ticarîanlaşma olmayıp kamu hukukuna tâbi idarîsözleşme olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava konusu RES katkı payıbedeli, mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim TesisiKurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarıncaimzalanan idarî sözleşmeye dayanılarak tahakkukettirildiğinden, RES katkı payı bedellerinin tazmini içinaçılan davada yargısal denetimin, idarî yargıyerince yapılması gerekmektedir.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 05/04/2021 tarih ve E:2021/166, K:2021/226 sayılıkararı da bu görüşü destekler niteliktedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca,2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılıKanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddigerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinde; davalı TEİAŞ tarafından açılanihale sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşması'naaykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payıbedeli faturası kapsamında fazladan ödenen kısmıniadesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın hangiyargı yolunda çözülmesi gerektiği buanlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuksözleşmesi niteliğinde olup olmadığına görebelirlenecektir.
Bilindiği gibi, idarisözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak,kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararıamacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hakve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik vefesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir.Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettiklerisözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
Uyuşmazlığa konu RESKatkı Payı Anlaşması'nın incelenmesinden; 5. maddede;'Bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasındandolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.' hükmününgetirildiği, 6. maddede yer alan; '... RES katkı payınınödenmemesi halinde 6183 sayılı ... Kanunun 51 inci maddesinegöre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faiziuygulanacaktır.' hükmüyle, 7. maddede yer alan;'...lisansın iptal edilmesi veya lisansın mücbir sebepler ya dagerekçeleri EPDK tarafından uygun bulunan hallerdışında herhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde, Şirkettarafından sunulmuş olan teminat mektubu TEİAŞtarafından irat kaydedilecektir.' hükmünün, idareninüstün yetkilerle donatılmış olduğuna karineteşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davalıTEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsızolarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'atanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflıdeğiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tektaraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden sözetmek mümkün değildir. Anlaşmada taraflarınkarşılıklı yükümlülüklerininbulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki ihalesürecine ilişkin olmadığı ve anlaşmahükümleri çerçevesinde özel hukuksözleşmesi niteliğindeki RES Katkı PayıAnlaşması'nda düzenlenen RES katkı payı bedelindenkaynaklandığı anlaşıldığından,davanın çözümünde adli yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin,20.06.2022 tarihli ve 2022/258 E., 2022/408 K. sayılı kararındada aynı hususlar vurgulanmıştır.
Bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddinekarar verilmesi gerekmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir :
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir :
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
10. 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu'nun "Üretim faaliyeti"başlıklı 7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veyagüneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisikurulması için yapılan önlisansbaşvurularının değerlendirilmesi aşağıdabelirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisininkurulacağı sahanın maliki tarafından başvuruyapılması durumunda, aynı saha için yapılandiğer başvurular dikkate alınmaz.
b) Başvurularda kaynakbazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veyasahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardına uygun belirli süreli ölçüm verisibulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler vedeğerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ilebunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen veKurum tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesikapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri açısındanölçüm verisi aranmaz.
c) TEİAŞ veya ilgilidağıtım şirketi tarafından, kullanılacakteknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkatealınarak uygun bağlantı görüşü verilenbaşvurular değerlendirmeye alınır.
ç) Değerlendirmedeaynı bağlantı noktasına ve/veya aynıbağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazlabaşvurunun bulunması hâlinde başvurular arasındanilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemekiçin TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanunkapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceğisürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmaküzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yeralan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklifedilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlikhâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul veesaslar TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgârve güneş enerjisi lisans başvurularının teknikdeğerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
11.5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ElektrikEnerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkinKanun'un "Yenilenebilir Enerji KaynakAlanlarının Belirlenmesi, Korunması, Kullanılması ileYenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi"ana başlıklı İkinciBölümünün, "Kaynakalanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması"başlıklı4. maddesinin ikinci fıkrasışöyledir:
"Elektrik enerjisiüretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarınınilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarakbelirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bualanları kullanacak tüzel kişilerde aranacakkoşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgilidağıtım şirketi tarafından bağlantı vesistem kullanımı hakkında görüş verilmesi vekapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma,yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması,yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlindeteminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanımşartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usulve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafındanTürk lirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklifedilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerjikaynak alanı için yarışma şartlarındabelirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamındauygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatınyarışma şartlarında belirlenecek süreiçerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışmaşartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir. Bu maddekapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans velisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDKtarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
12.22/09/2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "Amaç"ve "Kapsam" başlıklı1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmanın veyarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine DayalıElektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
2- Bu Yönetmelik 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışmasonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacaktüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
13.Aynı Yönetmeliğin "RESkatkı payı anlaşması"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDKtarafından uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasındaEPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek-3’te yeralan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RESKatkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubununTEİAŞ’a sunulması zorunludur. RES Katkı PayıAnlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirkettarafından kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
14.13/05/2017 tarih ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgar veya Güneş EnerjisineDayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan ÖnlisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "RESkatkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklıgeçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzelkişilerin imzaladıkları RES Katkı PayıAnlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisiüretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES KatkıPayı tutarını, o yılın 31 Ocak günü saat17.00’a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminatmektubunun karşılık gelen kısmının iratkaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğinimüteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilenkısmı tamamlanır. İşbu yükümlülüğünyerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması veBağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
15.Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ileteşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül)tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk vesorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K., vebu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özelhukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
16.Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarakönüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşmeaşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarınidari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih veE.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145;20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarih veE.2019/859, K.2020/162 sayılıkararlarında olduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, taraflararasında imzalanan RES katkı payı anlaşması hükümlerineaykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen1.085,078,58 TLve 16.872,292,25 TL RES katkı payı faturalarının, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik,fazladan ödenen 20,000 TL'lik kısmının ödemetarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
20.Olayda davacı şirket tarafından, yukarıda anılanYönetmelik hükümlerine göre açılanyarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı PayıAnlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddiaedilen RES katkı payı bedeli faturasından dolayı, fazladanödenen miktarın iadesi istemiyle davaaçıldığı görüldüğünden,uyuşmazlığın çözümünün buanlaşmanın hukuki durumuna bağlı olduğu,anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuksözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göregörevli yargı yolunun belirleneceği açıktır.
21.İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiyedayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamuyararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareyeüstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan niteliktesözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanındaakdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
22.Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden 5. maddede, "bu anlaşmanın hükümlerininuygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmüile 6. maddede düzenlenen "RESkatkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılıKanun'un 51 inci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında gecikmefaizi uygulanacağı" ve yine 7. maddededüzenlenen"lisansın iptali veya mücbirsebepler ya da EPDK tarafından uygun bulunan haller dışındaherhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAŞtarafından irat kaydedilmesi" hükümlerinin,idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğunakarine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
23.Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsündenbağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonraTEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, başka birdeyişle sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya feshetme gibi üstün birkamu gücünü kullanma yetkisine sahip olduğundan sözetmek mümkün değildir. Anlaşmada taraflarınkarşılıklı yükümlülüklerininbulunduğu ve bununla bağlı oldukları; uyuşmazlığın,anlaşma öncesindeki yarışma ihale sürecineilişkin olmadığı, taraflar arasında anlaşmayapıldıktan sonra, özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olan ve sözleşme hükümleriçerçevesinde tahakkuk ettirilen RES katkı payıbedelinden kaynaklı olduğu anlaşıldığından,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddigerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
08/07/2024tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşmahükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk edildiğiiddia edilen RES Katkı Payı bedelinin iadesi talebiyleaçılmıştır.
Birkamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulanmal veya hizmet temini sırasında, idaredekanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslarauyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır.
İdarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
DavalıTEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahipolan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan,sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafından üstlenilenkamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürütendavalı TEİAŞ ile davacı şirket arasındayukarıda alıntılanan Yönetmeliğe dayanılarakdüzenlenen katkı payı anlaşması, bir idarisözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelikkapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımısırasında kamu gücüne dayalı, re’sen ve tekyanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturası bedelininfazla hesaplandığına ilişkin davanın görümve çözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmaktadır.
Buhususlar gözönünde bulundurularak, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile adliyargı yerince verilen görev itirazının reddi(görevlilik) kararının kaldırılmasıgerektiği görüşüyle, aksi yöndekiçoğunluk kararına katılmıyorum.
Üye
Ahmet ARSLAN