T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/17
KARAR NO : 2024/268
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacının davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkan yangında, taşınmazlarında bulunan 70 tane fıstık ağacı ve85 bağın zayi olduğu olayda, maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davanın, davanın açıldığı tarihte davalı konumunda kamu kuruluşu niteliği taşımayan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin (DEDAŞ) olması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M.Ş
Vekili :Av. M.K
Davalılar : 1-Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü
2-Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.(DEDAŞ)
Vekili :Av. H.M
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, Şanlıurfa ili, Halfeti ilçesi, ...Mahallesi, ... parsel ve ... parselinbitişiğinde bulunan tapu haricialan dahilindeki fıstık bahçesinin babasındanmüvekkiline devredildiğini, otuz yıldan fazla süredirmüvekkilinin zilyedinde ve mülkiyetinde bulunduğunu, müvekkilininHalfeti Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/7 D.İş sayılıdosyasında talep ettiği delil tespiti istemi neticesinde, bahsigeçen taşınmazının yakınında ...Mahallesinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulanelektrik santralinin bakım, idare ve denetiminden davalıŞanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğünün sorumlu olduğunuöğrendiğini, 02/06/2020tarihinde davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknikarıza sebebiyle çıkan yangında müvekkilinin sözkonusu taşınmazlarında bulunan 70 tane fıstıkağacı ve 85 bağın zayi olduğunu, bu durumun 08/06/2020tarihli Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi İtfaiyeDairesi Başkanlığı tarafından tutulan İtfaiyeRaporu ile sabit olduğunu, davalı kuruma ait elektrik santralindekurumun ihmali davranışı sebebiyle meydana gelen yangınneticesinde müvekkilinin mülkiyet hakkının telafisiimkansız bir şekilde zarara uğradığını,davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ve idareye yapılanbaşvurunun sonuçsuz kaldığını belirterek,müvekkilinin uğradığı zararın tazmini içintüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000, TLmaddi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiz ile birlikte ve50.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesi istemiyledavalılardan Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğüne karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2.Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin 27/04/2023 tarih ve E.2021/823sayılı ara kararı ile, davanın doğru hasım olanŞanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü ve Dicle Elektrik DağıtımA.Ş. husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Dicle ElektrikDağıtım A.Ş.'nin de hasım mevkiinealınmasına karar vermiştir.
3.Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilisüresi içinde verdiği savunma dilekçesinde,müvekkilinin özel hukuk tüzel kişisi olması sebebiyle,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğigörüşüyle, davanın görev yönündenreddini talep etmiştir.
4. Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi20/10/2023 tarih ve E.2021/823 sayılı kararı ile, davalıidarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Bakılan davanın,Şanlıurfa ili, Halfeti İlçesi ... Mahallesi ... parsel ve... parsel bitinde yer alan taşınmazda fıstık bahçesinin02/06/2020 tarihinde yaşana teknik arıza sebebiyle yanmasıolayı ile ilgili taşınmaz maliki davacı tarafındandavalı idareye ait elektrik santralinde meydana gelen yangınınnedeniyle fıstık bahçesindekiuğranıldığı öne sürülen zararlariçin 5.000,00-TL maddi ve 50.0000,00-TL manevi tazminat ödenmesiistemiyle açılmış olduğu belirtilen bu durumagöre, davacının uğradığı zararıntazmini istemine yönelik olan işbu davanın, 2577sayılı Kanun'un 2/1 -b, 12. ve 13. maddeleri uyarınca bir tamyargı davası olduğu ve buna bağlı olarak idariyargının görev alanı kapsamında olduğu sonucunavarılmaktadır..." gerekçesiyle d
5.Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilitarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyasının aslı ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
6.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğinceolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Türkiye ElektrikKurumu (TEK), elektrik sektöründeki yapının yenidendüzenlenmesi amacıyla 1970 yılındaçıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş;özelleştirme politikaları çerçevesinde, BakanlarKurulunun 12.08.1993 tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmış ve 1994 yılındatüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Bu şirketlerdaha sonra, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (KHK)ekli listede Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ileilgilendirilen ''Teşekkül' olarak gösterilmişlerdir. Dahasonra, elektrik dağıtım ve perakende satışsektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılabilmesiamacıyla dağıtım bölgeleri baz alınarak kamumülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Türkiye, dağıtımbölgeleri yeniden belirlenerek 21 dağıtım bölgesineayrılmış, şirketlerle TEDAŞ arasındaki hissedevri sözleşmeleri 31.08.2013 tarihi itibariyletamamlanmıştır.
TEDAŞ'ınözelleştirme kapsamı ve programına alınmasıneticesinde; Özelleştirme İdaresiBaşkanlığının (ÖİB) 31.01.2005 tarihli veB.02.1.ÖİB.0.10.07/00-991 sayılı yazısı ileDiyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnakillerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.ninkurulmasına karar verilmiş, 01.03.2005 tarihinde merkeziDiyarbakır'da olmak üzere; Dicle Elektrik DağıtımA.Ş. hizmete başlamıştır. Dicle Elektrik DağıtımA.Ş.nin ÖYK'nın 11.04.2011 tarihli ve 2011/27 sayılıkararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışınailişkin ÖİB ile ... Dağıtım TüketimMalları İnş. ve Tic. Ltd. Şti. - ... İnşaat veTic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu arasında 28.06.2013 tarihindeimzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Şirketözelleştirilerek... Enerji Yatırım Sanayi ve TicaretA.Ş.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirketin kamukurumu yani idare vasfı ortadan kalkmıştır.
Bilindiği gibi, Anayasanın125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlübulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi gereğince idari eylem veişlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Kamu hizmetinin, yöntemine vehukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekildeişletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka birnedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığınınyargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde“idari dava türleri” arasında sayılan“İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları” kapsamında, idari yargıyerlerince yapılacağı açıktır.
Amacı, elektrik enerjisinindağıtımı, perakende satışı ve perakendesatış hizmeti faaliyetlerini kârlılık ve verimlilikilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygunbiçimde yürütmek olan TEDAŞ’ın ve bunabağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerindenbiri olan DEDAŞ'ın yaptığı hizmetin kamu hizmetiniteliğinde olduğu açıktır.
Ancak, ÖYK'nınyukarıda belirtilen 2004/22 sayılı kararı ileözelleştirme kapsamına alınan ve 28.06.2013 tarihindeözelleşen DEDAŞ'ın, davanınaçıldığı tarihte Türk Ticaret Kanunuhükümlerine göre faaliyette bulunan bir özel hukuktüzel kişisi olduğu göz önündebulundurulduğunda, davacının fıstık bahçesininzarar görmesinde davalının kusurunun bulunupbulunmadığının, bu davalı yönündenborçlar hukukuna göre çözülmesi gerektiğikanaatine varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 29.04.2019 tarihli ve 2019/202 Esas, 2019/306 Karar, 27.02.2023tarihli ve 2022/617 E., 2023/159 K. sayılı kararlarında dabenzer hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, davacının fıstıkbahçesinin zarar görmesinden kaynaklanan davanın, davalıDEDAŞ yönünden özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir..."
7. UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısınında yazılı düşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8.Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiğiyolunda yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"..."Kamu kesiminde olsun,özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veyabulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüdedoğrudan doğruya katılan bütün özelörgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbi olmaklabirlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem veeylemler konusunda, kamu hukûku ilke ve kurallarına ve idâreyargısına tâbi tutulurlur." (Lütfi DURAN,İdâre Hukûku Ders Notları, s.344-345)
"Doğrudan doğruya vebir idâre gibi kamu hizmetini yürüten imtiyazlışirketin hizmetle ilgili eylemleri de, idârenin sorumluluğunayol açmaktadır. İdârenin işi bizzat yapmayıpimtiyazlı bir şirket veya şahsa ihale veya emanetusûlü ile gördürmesi, hizmetin kamu hizmetiniteliğini ve dâvâlı idârenin yakıngözetim ve denetim görevini ortadan kaldırmaz. Kamu hizmetininyap-işlet-devret sözleşmesi usûlü ile özel hukukkişilerine gördürülmesi halinde de, hizmeti üstlenenözel hukuk kişisinin eylemleri imtiyaz sahibi gibi kendisinebağlanan eylemler kabul edilmelidir. İdâreninsorumluluğunu doğurabilecek eylemler, idârenin gözetim vedenetimi kapsamındaki yükümlülüklerinin ihlâliniteliğindeki eylemlerdir. (Dr. Taner AYANOĞLU, UyuşmazlıkMahkemesi Kararlarına Göre İdârî EyleminTanımlanması, s.216, 217)
İdârîdâvâ türleri ve idârî yargı yetkisininsınırını düzenleyen 2577 sayılıİdârî Yargılama Usûlü Kanûnunun 2. maddesinde,"idârî eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar” tarafından tam yargıdâvâsı açılabileceği kuralabağlandığından, idârî eylem ve işlemlerdendolayı zarar gören kişiler tarafından açılacaktam yargı dâvâları idârî yargıda görülürve çözümlenir.
İdârî eylem, kamuhizmetine ilişkin olarak idâre hukûku kural ve gereklerinegöre yapılan olumlu veya olumsuz davranış ve fiillerdir.İdârî işlem ise, kamu hukûku kurallarınadayanılarak yapılan muamelelerdir.
İmtiyaz sözleşmelerive özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanûnîdüzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bâzı kamuhizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli birsüreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi veyap-işlet-devret modeli çerçevesinde bâzıyatırım ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altındaözel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesiüzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren özelhukuk kişilerine kamu gücü kullanarak idârîişlem tesis etme ve idârî eylemde bulunma yetkisiverilmiştir.
Elektrik dağıtımşirketleri; 4628 sayılı Kanûnun 2. maddesinin (4-c)işaretli bendi ve Elektrik Dağıtım SistemiYönetmeliği'nin 3/e ve 4. maddeleri uyarınca işletmehakkı devri yöntemiyle görevlendirildikleri bölgelerdeelektrik dağıtım hizmetinin kaliteli ve sürekliyapılabilmesi için gerekli altyapıyı inşa etmek vebu tesislerin bakımını yapmak zorunda olduklarından, kamuadına yaptıkları bu faaliyetler kapsamındaki fiilleri kamuhukûkuna tâbidir.
Bu itibarla, dâvâlıelektrik dağıtım şirketinin sorumluluğunda olanelektrik dağıtım hatlarında oluşan teknik arızanedeniyle çıkan yangından dolayıüçüncü kişilerin uğradığızararın tazmini istemiyle açılan dâvâyı; 2577sayılı İdârî Yargılama UsûlüKanunûnun 13. maddesi uyarınca tam yargı dâvâsıolarak nitelemek gerektiğinden, dâvânın görümve çözümünde idârî yargı merciigörevlidir.
SONUÇ : Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanûnun 13.maddesi uyarıncayapılan başvurunun reddi gerektiğidüşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptaldavaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar,yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardanDicle Elektrik Dağıtım A.Ş.vekilinin, anılan Kanun'un10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddedeöngörülen biçimde anılan davalıyönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının,Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
12. Dava, davacının davalı kuruma aitelektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkanyangında taşınmazlarında bulunan 70 tane fıstıkağacı ve85 bağın zayi olması nedeniyle, olayda kusurubulunduğunu ileri sürdüğü davalılardan maddi vemanevi tazminat istemi hakkındadır.
13. Özelleştirme İdaresiBaşkanlığının 31/01/2005 tarihli ve ...991sayılı yazısı ile, Diyarbakır, Şanlıurfa,Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle ElektrikDağıtım A.Ş.nin kurulmasına karar verilmiş,01/03/2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere; DicleElektrik Dağıtım A.Ş. hizmetebaşlamıştır. Dicle Elektrik DağıtımA.Ş.nin ÖYK'nın 11/04/2011 tarihli ve 2011/27 sayılıkararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışınailişkin ÖİB ile ... Dağıtım Tüketim Mallarıİnş. ve Tic. Ltd. Şti. - ... İnşaat ve Tic. A.Ş.Ortak Girişim Grubu arasında 28/06/2013 tarihinde imzalanan HisseSatış Sözleşmesi ile Şirketözelleştirilerek... Enerji Yatırım Sanayi ve TicaretA.Ş.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirketin devir tarihiitibariyle kamu kurumu yani idare olma vasfını kaybederek, özelşirket statüsüne dönüştüğüanlaşılmıştır. Dolayısıyla davalışirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında birtereddüt yoktur.
14.Buna göre, davanın açıldığı tarihtedavalı mevkiinde bulunan özel hukuk tüzel kişisi DicleElektrik Dağıtım A.Ş.’ne karşı, idariyargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davaaçılması olanaksız olduğundan; bu davalıyönünden uyuşmazlığın, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
15.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile davalılardan Dicle Elektrik DağıtımA.Ş.'nin görev itirazının reddine ilişkinŞanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 20/10/2023 tarih veE.2021/823 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiği sonucunavarılmıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalılardan Dicle Elektrik DağıtımA.Ş.'nin görev itirazının reddine ilişkinŞanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 20/10/2023 tarih veE.2021/823 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davadavacının davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşanteknik arıza sebebiyle çıkan yangındataşınmazlarında bulunan 70 tane fıstık ağacıve85 bağın zayi olması olayında uğranılan maddive manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
2577sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları İdarî dava türleriarasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamuhizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücükullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin veyürütülmesi zorunlu İdarî işlemlerekarşı açılacak davalarda İdarî yargı yerigörevli bulunmaktadır.
Elektrikenerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak “üretim’',“iletim’', “dağıtım" ve“ticaret” başlıkları altında toplamakmümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasınınalternatif maliyetleri çok yüksek olduğu içinbütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içindeyürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamutüzel kişiliğini haiz, İdarî ve maliözerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleriyerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzereEnerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.
Elektrikpiyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgilimevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasasıfaaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzelkişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptansatış, perakende satış, perakende satış hizmeti,ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olaraksıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi“iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğerfaaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özelhukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesinekatılabileceği öngörülmüştür. Elektrikpiyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özelayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisansalınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilenyaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı ResmîGazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.
Buitibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini vekamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içindeyürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kollukfaaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerinegetirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucunaulaşılmaktadır.
Öteyandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği,"dağıtım" faaliyeti açısından elealındığında, 6446 sayılı Kanun'un"Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9.maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarındabelirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasiteartırım yatırımlarını yapma, dağıtımsistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistemkullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı vebağlantı hizmeti sunma yükümlüğügetirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde"dağıtım" faaliyetini yerine getirecekişletmelerin uyması gereken yükümlülükleraçıkça düzenlenmiştir.
Elektrikdağıtım piyasasının en temel aktörüTürkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ); tüzelkişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi,faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ilesınırlı, elektrik dağıtımıyla,elektriğin tüketicilere perakende satışı vetüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadidevlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindekielektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanunöncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken,4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtımsektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtımlisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesiöngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde YüksekPlanlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarakyürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi)ile elektrik dağıtım ve üretim alanları içinözelleştirme girişimi başlatılaraközelleştirme uygulamalarına dağıtımsektöründen başlanacağı belirtilmiş; StratejiBelgesi'ndeki eylem planına uygun olarak ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıkararıyla TEDAŞ özelleştirme programınaalınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu YüksekPlanlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtımbölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarakTEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım veperakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtımşirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2.maddesinde yer verilen. "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yeralan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletmeve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydıile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyetgöstermek üzere kurulan elektrik dağıtımşirketleri arasında işletme hakkı devirsözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca.TEDAŞ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrikdağıtım şirketi arasında dağıtımvarlıklarının işletilmesine yönelik İdarî sözleşmeniteliğine sahip "İşletme Hakkı DevirSözleşmesi" imzalanmış ve ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılıkararıyla da; sermayesinin % 100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrikdağıtım bölgelerinde dağıtım lisansıile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sistemininişletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacakdağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olaraksatış yöntemi ile özelleştirilmesine kararverilmiştir.
Öteyandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. AnaStatüsünün 5. maddesinde, TEDAŞ'ın tüzelkişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir iktisadi devletteşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Dağıtımbölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletmeHakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "HisseSatış Modeli"ne göre yatırımcı,özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğubölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tekşirket olmaktadır. Ancak, yatırımcınınişletme hakkını devraldığı dağıtımtesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunluunsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir.Yatırımcı, dağıtım şirketinin hisselerininsahibi olarak TEDAŞ ile imzalanmış olan işletme hakkıdevir sözleşmesi çerçevesinde dağıtımvarlıklarının işletme hakkını elde etmektedir.Yani, "hisse satış modeli"nde. mevcut varlıklar ileözelleştirme sonrası yatırımcı tarafındangerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yenivarlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken,yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerinişletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurlarınişletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımlarıgerçekleştirme yükümlülüğünüüstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletmehakkı çerçevesinde vereceği hizmeti veüstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılıKanun ve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nm denetimialtında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtımşirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekelolarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevliolduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssızelektrik üretimine ilişkin bağlantıbaşvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında LisanssızElektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelikuyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesindedağıtım şirketlerine yapılacağıbelirtilmiştir. Yönetmeliğin "Bağlantı ve SistemKullanımına İlişkin Hükümler" başlıklıbölümünde, bağlantı esasları, bağlantıbaşvuru süreci, bağlantı başvurularınındeğerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantıve sistem kullanımı süreci, bu süreçtedağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, heraşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceğiayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Davalışirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğu ifadeedilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacaküstün ayrıcalıklara sahip olan,yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu iledenetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamuhizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetiniyürüten davalı şirketin yürüttüğühizmetin kamu hizmeti olduğu kuşkusuz olup; davacılarınmüşterek çocuklarının aydınlatma direğinetutunduğu sırada yüksek voltajlı bir elektrik ileçarpılması ve su kanalına düşmesi nedeniyleyaralanması ve bitkisel hayata girdiği olayın davalı idaretarafından görülen kamu hizmetinin yürütülmesisırasında doğması nedeniyle idarenin hizmet kusurunadayanılmış olması ve zarara neden olduğu iddia edileneylemin abone ilişkisi kapsamında da bulunmamasıkarşısında kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin yani hizmetkusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğunun bulunupbulunmadığının yargısal denetimini yapma ve doğanzarardan dolayı tazminat istemini karara bağlama görevinin idariyargı merciine ait olduğu açıktır.
Buitibarla, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idareninhizmet kusuruna dayalı olarak açılan tazminatdavasının çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararma katılmıyorum.
Üye
AhmetARSLAN