T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/209
KARAR NO : 2024/289
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklananparasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : N.B
Vekili : Av. M.T.T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. Ş.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Nallıhan Halk Eğitim Merkezinde25/10/2011 tarihinden itibaren usta öğretici olarak görevyaptığını, iş akdinin gerekçegösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere, 200 TL kıdem tazminatı,200 TL ihbar tazminatı, 200 TL eksik ödenen ücret, 200 TL yıllıkizin, 200 TL ilave tediye ve 100 TL ayrımcılık tazminatıalacaklarının faizi ile birlikte, davalıdan tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 21. İş Mahkemesi 20/02/2024 tarih veE.2023/602, K.2024/90 sayılıkararı ile, davada idari yargı mahkemelerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve115/2. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Davacının MilliEğitim Bakanlığı'na bağlı çeşitliHalk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarakçalıştığı, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabii olduğu, kuruma prim ödemesiyapılmasının davacının iş sözleşmesiile çalıştığı anlamınıtaşımayacağı, uyuşmazlığınçözüm yerinin adli yargının görev alanınagirmediği, uyuşmazlığın çözüm yerininidari yargı olduğu kabul edilerek (emsal nitelikteki YargıtayHukuk Genel Kurulu'nun 2015/9-736 esas, 2017/25 karar sayılıilamı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2022/2354 esas, 2022/3396 kararsayılı ilamı) yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledavanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygungörülmüştür..."
3.Davacı vekili bu kez aynı sebebe dayanarak, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere, 500 TL kıdem tazminatı,100 TL ihbar tazminatı, 150 TL eksik ödenen ücret, 100 TLyıllık izin, 100 TL ilave tediye ve 50 TL ayrımcılıktazminatı alacaklarının faizi ile birlikte, davalıdantahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 12. İdare Mahkemesi 05/04/2024 tarih veE.2024/530 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasındaki ilişkinin İş Kanunu'ndankaynaklanan bir iş ilişkisi olduğu, talep edilen tazminatınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; Nallıhan Halk Eğitim Merkezi'nde 25.10.2011-31.05.2023 tarihleri arasında usta öğretici olarakçalışmakta iken 31.05.2023 tarihinde iş akdisonlandırılan davacının, fazlaya ilişkin hertürlü dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydı ileödenmeyen kıdem/iş sonu tazminatı, ihbar tazminatı,yıllık izin ücreti, eksik ödenen ücretalacağı/ücret farkı, ilave tediye alacağı veayrımcılık tazminatı alacaklarınızın adliyargıda açılan 22.12.2023 dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ilebirliktetahsili istemiyle görülmekte olandavanın ilk olarak Ankara 21. İş Mahkemesindeaçıldığı, adı geçen Mahkemece verilen28.02.2024 tarih ve E:2023/602, K:2024/90 sayılı kararı ileuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine kararverildiği, anılan karara karşı tarafların istinafkanun yoluna başvurmaması sebebiyle görevsizlikkararının 22.03.2024 tarihinde kesinleşmesi üzerine debakılan davanınMahkememizin E:2024/530 sayılı esasınakaydedildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuathükümleri birlikte incelendiğinde, usta öğreticiolandavacınınidare ile arasında hizmet sözleşmesikurulduğu, iş akdinin feshedilmesi üzerineİş Kanunukapsamında bulunan alacaklarından kıdem/iş sonutazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, eksiködenen ücret alacağı/ücret farkı, ilave tediyealacağı ve ayrımcılık tazminatıalacaklarınızın gibi) kaynaklananuyuşmazlıkların, 5521 sayılı Kanun hükümleriuyarınca iş mahkemeleri tarafındançözümlenebileceği sonucunaulaşılmıştır.
Buna göre, davacınınİş Kanunu kapsamında kalan parasal haklardan kaynaklanan işbu uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı alanında görev yapaniş mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 10.07.2023 tarihli E:2023/349 K:2023/526 sayılı kararıda bu yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığıncalüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargıçevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı AdlîYargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye MahkemelerininKuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerinegöre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veya toplu işsözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, davacının Nallıhan Halk Eğitim Merkezinde ustaöğretici olarak çalışmakta iken, iş akdiningerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere, kıdemtazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, eksiködenen ücret alacağı, ilave tediye alacağı ve ayrımcılıktazminatı alacağının faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara21. İş Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2023/602, K.2024/90sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Ankara 12. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 21.İş Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2023/602, K.2024/90sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN