T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/244
KARAR NO : 2024/293
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : G.T
Vekili : Av. A. Ö
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. N.T
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma bağlı KonakHalk Eğitim Merkezinde 02/09/1985 - 11/09/2023 tarihleri arasındausta öğretici olarak görev yaptığını,11/09/2023 tarihinde müvekkilinin işine son verildiğini, ancakhak kazandığı kıdem tazminatı, ihbar tazminatı,ilave tediye ikramiyesi, hafta tatili ücreti, UBGT ücreti veyıllık izin ücretinin ödenmediğini ileri sürerek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik1.000 TL kıdem tazminatı, 250 TL ihbar tazminatı, 350 TL ilavetediye ikramiyesi, 250 TL hafta tatili ücreti, 250 TL UBGT ücreti ve250 TL yıllık izin ücreti olmak üzere toplam 2.350 TL'ninfaiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İzmir 15. İş Mahkemesi 26/12/2023tarih ve E.2023/323, K.2023/385 sayılı kararı ile,davaya bakma görevinin idari yargı mercilerine ait olduğugerekçesiyle HMK'nın 114/1 ve 115. maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, istinaf yolunabaşvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesi 24/01/2024 tarih ve E.2024/208, K.2024/170 sayılıkararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak kararvermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"...Somut olayda, Konak veKarabağlar Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerineyazılan yazı cevaplarından, davacınındavalıya bağlı Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 89.maddesine tabi olarak birim saat ücretikarşılığında çalıştığıanlaşılmaktadır. Bunun yanında 657 sayılıKanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarakhazırlanan Esaslarda, ders görevi alacaklarıntaşıması gereken nitelikler, göreve alınma,çalışma koşulları ile yapılacak ödemelerönceden düzenlenmiş, idareye göreve alma vesonlandırma gibi konularda üstün yetkiler verilmiştir.
Yukarıda yapılanaçıklamalardan da anlaşıldığı üzeretaraflar arasında bir iş sözleşmesininvarlığından bahsetmek mümkün olmadığı,davacı ile Bakanlığa bağlı Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü arasındaki ilişkinin idareceyapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, görevealınma, çalışma koşulları ile ödenecekücretin statü hukuku içinde düzenlendiği sabittir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2019/9-786 Esas 2021/1518 Kararsayılı içtihadı da bu doğrultudadır.Ayrıca, Sosyal Güvenlik Hukuku açısından primlerinSosyal Güvenlik Kurumu’na ödenmesi, davacınınözel hukuk kapsamında sözleşme ile çalıştığınıgöstermez (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 30.11.2021 tarih,2019/9-786 esas, 2021/1518 karar sayılı kararı; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 16.06.2020 tarih, 2016/19230 esas, 2020/6243 kararsayılı kararı). Bu nedenlerle davacının ustaöğretici görevi ile Halk Eğitim Merkezindekiçalışmasının iş sözleşmesinedayanmadığı, usta öğreticinin 4857 sayılı Kanunkapsamında işçi sayılmadığıaçık olup, bu hukuki olguya göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup, Mahkememizce yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermekgerekmiştir..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İzmir 4. İdare Mahkemesi 12/03/2024 tarihve E.2023/331, K.2024/440 sayılı kararı ile,davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleriuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının davalı bakanlıkbünyesindeki Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, işsonu/kıdem tazminatı, ilave tediye ikramiyesi alacağı,yıllık izin ücret alacağı, UBGT alacağı ileihbar tazminatının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 25.09.2023 tarih ve E.2023/465, K.2023/600 sayılıkararı da bu yöndedir.
Öte yandan, iş buuyuşmazlığın ilk önce İzmir 15. İşMahkemesinin E.2023/323 sayılı dosyasında dava konusuedildiği, anılan Mahkemece yapılan inceleme neticesinde26.12.2023 tarih ve K.2023/385 sayılı kararı ileuyuşmazlığın idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davaşartı yokluğu nedeniyle usulden davanın reddine kararverilmiş ve söz konusu kararın istinaf incelemesindengeçerek kesinleştiği dikkate alındığında,olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi vegörevli yargı merciinin belirlenmesi için, davanıntaraflarınca, iş bu kararın kesinleşmesinden sonra songörevsizlik kararını veren yargı mercii olan Mahkememizebaşvurularak, dava dosyasının, adli yargı yerine ait davadosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesinin istenebileceğini vurgulamak gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönündenreddine..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan08/07/2024tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacı vekilininistemi üzerine mahkemece UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı kurum bünyesindeki Konak HalkEğitim Merkezinde 02/09/1985 - 11/09/2023 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ilave tediyeikramiyesi, hafta tatili ücreti, UBGT ücreti ve yıllık izinücretinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İzmir 15. İş Mahkemesinin 26/12/2023 tarih ve E.2023/323,K.2023/385 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 15. İş Mahkemesinin 26/12/2023 tarih ve E.2023/323,K.2023/385 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN