T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/8
KARAR NO : 2024/267
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacı şirkete 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile on gün süre ile otobüsün parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Turizm İnşaat Reklamİletişim
Sanayive Ticaret Anonim Şirketi
Vekili : Av. M.B.A
Davalı : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete aitolan ve Havalimanı-Şehir merkezi arasında kombinetaşımacılık yapan otobüslerin 05/04/2023 tarihindenitibaren şehir merkezine sokulmadığından bahisle, yolcutaşımacılığı hizmeti verilmesine engelolunduğunu, bu kapsamda 08/04/2023 tarihinde belediye zabıtasıtarafından durdurulan ... AG ...araçla ilgili tutanaktutulduğunu, A- 25666 sayılı tespit tutanağında "... AG ...plakalı araca ait UKOMEkararının ibraz edilmediği (UKOME'nin 14.02.2023 tarih ve2013/07 sayılı kararı ile 10 (on) yıllık süre iletoplu taşıma aracı çalıştırmasıkararının 04.04.2023 tarihinde sona erdiği)"belirtilerek Kabahatler Talimatnamesi'nin 26(a) maddesinin ihlaledildiğinin ifade edildiğini, konunun AnkaraBüyükşehir Belediye Encümenine havale edilmesiüzerine, Encümen tarafından 13/04/2023 tarih ve 696 nolu kararile müvekkiline 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun emre aykırıdavranış başlıklı 32. maddesine istinaden 1.295 TLidari para cezası uygulanmasına, ayrıca aracın 10 günsüre ile parka çekilerek faaliyetten men edilmesine kararverildiğini belirterek, hukuka aykırı olan söz konusu kararıniptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği 20/10/2023tarih ve D.İş No.2023/4420 sayılı kararı ile,başvurunun, başvuru konusu idari yaptırımkararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardanolmadığı ve idari yargı görevli olduğundangörev yönünden reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesiüzerine Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği 16/11/2023 tarih ve D.İş. No.2023/12429 sayılı kararla itirazıreddetmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Belediyeencümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idaripara cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dairhüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 NumaralıKanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesindebelirtilmiştir.
1608 sayılı Kanun'un 1.maddesinde: "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihazettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam vetalimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veyayapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesihükmüne göre İdarî para cezası ve yasaklananfaaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre deverilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun “Çeşitli Kabahatler” üstbaşlığı altında düzenlenen “Emreaykırı davranış” başlıklı 32.maddesinde: "(1) Yetkili makamlar tarafından adlî işlemlernedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genelsağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarakverilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirasıİdarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makamtarafından karar verilir. (2) Bu madde, ancak ilgili kanundaaçıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir. (3)1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncımaddesine diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeyeyapılmış sayılır." hükmüne yerverilmiştir.
Aynı Kanun’un 3.maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılıKanun'un 31. maddesinde: “ (1) Bu Kanunun; a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükünıbulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri,İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında uygulanır. ” düzenlemesi yeralmaktadır.
Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 19. maddesindeise: "(1) Diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b)İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafiktenveya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır” hükmüne,
“Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında:“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” hükmü yer almakta olup, sekizincifıkrasında ise; “İdari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararlarında verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görülür” düzenlemeleri dikkatealındığında, idari yargı yolunabaşvurulacağı belirtildiğinden söz konusu itirazhakkında idari yargının görevli olduğuanlaşılmış olup, Hakimliğimizingörevsizliğine ..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
4. Ankara 21. İdare Mahkemesi 13/12/2023 tarih veE.2023/2057 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda, Davacışirkete ait 06 AG 5553 sayılı araçta mevzuathükümlerine aykırı hareket edildiğinden (ÖzelToplu Taşıma AracıÇalıştırılmasına ilişkin UKOMEkararının denetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle) 1608sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 32.maddesine istinaden 1.295,00 TL idari paracezasıyla cezalandırılmaları ve aracın 10 günsüreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 13.04.2023 tarih ve696 sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca davacınınidari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın bumaddede öngörülen sürelere uygun olarak süresizdeğil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesindebelirtildiği üzere belirli bir süre içinon günfaaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ilearacın on gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5.5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümeningörev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesininbirinci fıkrasının (e) bendi şöyledir:
"Belediye encümeniningörev ve yetkileri şunlardır:
......
e) Kanunlardaöngörülen cezaları vermek.
......"
6.1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı CezaiyeHakkında 16 Nisan 1340 (1924) tarih ve 486 numaralı Kanun'unBazı Maddelerini MuaddilKanun’un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik:23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlereveya yapmayanlara belediye encümenince KabahatlerKanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî paracezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgilikişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümenikararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfındayapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişitarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzdeyirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediyetarafından yerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgilikanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerdeuygulanır.”
7. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
8.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
9.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
10.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür .”
B. Yargı Kararı
11.1608 sayılı Kanun'un mülga 5. maddesinde; “Ceza kararlarına tebliği tarihindenitibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayanyerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veyayazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıttutularak muterize imza ettirilir. İtirazda sebep gösterilmesi şarttır.Sebep gösterilmeyen itirazlar yapılmamış sayılır.Ticaret ve sanattan men kararıyla para cezasınıvermediğinden dolayı hapse değiştirmehükmünün infazı itirazın neticesine karar geribırakılır.” hükmü yer almakta iken,maddenin birinci fıkrasının Anayasayaaykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itirazyoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22/12/2006 tarih,E.2001/26, K.2006/119 sayılı karar ile, “… haklı nedenlerin ve kamu yararınınbulunması halinde idari işlemlere yönelik itirazlarıinceleme görevi yasa koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. Bu çerçevede, belediyelerce uygulanankimi idari yaptırımlara karşı, belediyeteşkilatının yaygınlığına paralel bir idariyargı teşkilatlanmasının söz konusu olmamasınedeniyle sulh ceza mahkemelerine başvuru olanağıtanımasının hak arama özgürlüğünükolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısasürede sonuç alınmasını olanaklıkıldığı ve sayılan hususların sözüedilen itirazları inceleme görevinin adli yargıyabırakılmasının haklı nedenini oluşturduğusonucuna varılmıştır….” demeksuretiyle kanun kuralının Anayasa’ya aykırıolmadığından bahisle iptal isteminin reddine kararvermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 1608 sayılıKanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari paracezasının ve aracın 10 gün süreyle faaliyettenmenedilerek parka çekilmesi kararının iptali istemiyleaçılmıştır.
15.Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
16.İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun’un 1.maddesi uyarınca davacının idari para cezası ilecezalandırılmasına ve aracın 10 gün süreyle parkaçekilerek faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararınbu haliyle 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
17.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezası ve aracın 10 gün süreylefaaliyetten menedilmesi kararına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 21. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ileAnkara 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/10/2023 tarih ve D.İşNo.2023/4420 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 21. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ileAnkara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 20/10/2023 tarih ve D.İşNo.2023/4420 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN