T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/264
KARAR NO : 2024/300
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacının Halk Eğitim merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatı ve diğer alacaklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.C
Vekilleri : Av. M.T.T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M.Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Milli EğitimBakanlığına bağlı Zonguldak Fatih Halk EğitimMerkezinde 04/11/1986 - 07/06/2000 tarihleri arasında ve yine davalıkuruma bağlı Ankara Olgunlaşma Enstitüsünde 16/03/2003- 08/08/2022 tarihleri arasında usta öğretici olarak görevyaptığını, iş akdinin gerekçegösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 50 TL kıdemtazminatının iş akdinin feshedildiği tarihten itibaren, 25TL ihbar tazminatı, 50 TL eksik ödenen ücretalacağı/ücret farkı alacağı, 50 TLyıllık izin alacağı, 50 TL ilave tediye alacağı,25 TL ayrımcılık tazminatı alacağının davatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 48. İş Mahkemesi 30/01/2024 tarih veE.2022/75, K.2024/61 sayılı kararı ile, davanınHMK'nın 114/1 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caizolmaması nedeni ile dava şartı yokluğundan davanınusulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davacı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89.Maddesi uyarınca çalışmaktadır. Anılanhüküm uyarınca: Her derecedeki eğitim ve öğretimkurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul,kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlardaöğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halindeöğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlaraveyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir".
Milli EğitimMüdürlükleri nezdinde çalışan ustaöğreticiler hakkında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/9-786E., 2021/1518 K. Sayılı ve 30/11/2021 tarihli kararı, AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin16/01/2023 tarih 2021/2326 Esas2022/4776 sayılı kararı, Ankara Bölge AdliyeMahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 17/01/2023 tarih 2022/4421Esas 2022/4487sayılı kararları da somut olay ile örtüşmekteolupbu kararlardaadli yargı yolunun caiz olmadığı ve idaremahkemelerinin görevli olduğu vurgulanmıştır.
Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında olması iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğununkabulü gerekir. Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi,bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisiolarak nitelenemez.
Yukarıda açıklanangerekçeler doğrultusunda uyuşmazlığınçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolmadığı, statü hukukuna tabi bir çalışmasöz konusu olduğundan idari yargı mercilerindeçözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık olduğuanlaşılmakla yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine..."
3.Davacı vekili bu kez, toplam 1.000 TL kıdem/iş sonutazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, eksiködenen ücret alacağı/ücret farkı, ilave tediyealacağı ve ayrımcılık tazminatıalacaklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 9. İdare Mahkemesi 02/05/2024 tarih veE.2024/700 sayılı kararı ile, davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilenalacakların, İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
''...Olayda, davanın,davacının davalı bakanlık bünyesindeki HalkEğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalıştığıdöneme ilişkin, kıdem tazminatı, ücret farkı,yıllık izin, ilave tediye ve ayrımcılık tazminatıalacaklarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açıldığı,davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilenalacakların, İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin (İş Mahkemelerinin) görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin 05/02/2024 tarih ve E:2023/559, K:2024/45 sayılıkararı da bu yöndedir...''
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağıve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda,arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümünde düzenlenenhizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklarhariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiyeİş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlikmevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının Zonguldak Fatih Halk Eğitim Merkezi ile AnkaraOlgunlaşma Enstitüsünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle,kıdem/iş sonu tazminatı, ihbar tazminatı, yıllıkizin ücreti, eksik ödenen ücret alacağı/ücretfarkı, ilave tediye alacağı ve ayrımcılıktazminatı alacaklarının faizi ile birlikte, davalıdantahsili istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 48.İş Mahkemesinin 30/01/2024 tarih ve E.2022/75, K.2024/61sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 9. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 48. İş Mahkemesinin30/01/2024 tarih ve E.2022/75, K.2024/61 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN