T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/174
KARAR NO : 2024/270
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacının Ceza ve İnfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız verildiğini ileri sürdüğü hücre cezasının kesinleşmesi beklenmeden infaz edilmesi sebebiyle, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : N.B
Vasisi :U.B
Davalı : AdaletBakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vasisi, Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek GüvenlikliKapalı Ceza İnfaz Kurumunda müebbet hapis cezasına mahkum davacıhakkında, Disiplin Kurulu Başkanlığının06/10/2005 tarih ve 2005/92 sayılı kararı ile verilen 13gün hücreye koyma cezasını iptal eden İnfazHakimliği kararının kendisine tebliğ edilmediğini,idarenin Ağır Ceza Mahkemesi kararını beklemeksizinhücre hapsi cezasını infaz ettiğini, hücre cezasınedeniyle bir yıl açık görüşhaklarının engellendiğini, özgürlükhakkının keyfi olarak engellendiğini, kendisinin ve ailesininözel hayatının ihlal edildiğini belirterek, 10.000 TL maddive 75.000 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/02/2023 tarih ve E.2022/563, K.2023/110sayılı kararı ile, davanın mahkemeleriningörevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usuldenreddine, dosyanın talep halinde görevli Bolu Ağır CezaMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesi 10/04/2023 tarihve E.2023/221, K.2023/188 sayılı kararı ile,davacının tazminat istemine ilişkin davanın gereğinintakdirinin idari yargı görev alanında kaldığı vebu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceğigözetildiğinden mahkemelerinin görevsizliğine,dosyanın talep halinde görevli ve yetkili Bolu nöbetçiidare mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, karara karşıistinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge AdliyeMahkemesi 2. Ceza Dairesi 30/11/2023 tarih E.2023/786, K.2023/1519sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Tazminat istemineilişkin CMK'nın 141. maddesinde suç soruşturması vekovuşturması sırasında gerçekleşen korumatedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanunhükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerektazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekildesıralandığı, davacınınKocaeli 2 Nolu F TipiYüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumundahükümlü iken Disiplin Kurulu Başkanlığınca06/10/2005 tarihli ve 2005/92 Karar sayılı 13 gün hücreyekoyma cezası ile cezalandırıldığını, Kocaeli4. Asliye Ceza Mahkemesi (İnfaz Hakimliği)'nin 13/10/2005 tarih,2005/275 Esas ve 2005/275 Karar sayılı kararı ile hücreyekoyma cezasının onanmasına yer olmadığına dairkarar verildiği, Kocaeli 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 19/10/2005tarih ve 2005/1061 Müt. sayılı kararı ile KocaeliCumhuriyet Başsavcılığı'nın 17/10/2005 tarih ve2005/422 sayılı itirazının reddine karar verildiği, busebeple haksız yere düşünce, ifade ve iletişimözgürlüğünün engellendiğini ve hücrehapsiyle cezalandırıldığını, bir yıl boyuncaailesi ile açık görüş yapamadığındantazminat talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacının taleplerininmahkememiz görev alanına giren CMK 141 vd maddelerindeaçıklanmış olan güvenlik tedbirlerinin haksızuygulanması sebebiyle ilgili bir mağduriyet olmadığı,bahsettiği hususların cezaevi disiplin kuruluncagerçekleştirilen bir idari işlem olduğu ve mahkememizingörev alanına girmediği anlaşılmakla; davacınıntazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirininİdari Yargı görev alanında kaldığı ve bumahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceğigözetildiğinden mahkememizin görevsizliğine kararverilmiştir..."
4.Davacı vasisi, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Bolu İdare Mahkemesi 27/12/2023 tarihve E.2023/1705, K.2023/1777 sayılı kararı ile, davanın yetki yönündenreddine, dava dosyasının yetkili Kocaeli İdare Mahkemesinegönderilmesinekarar vermiştir. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi30/01/2024 tarihli E.2024/135, K.2024/73 sayılı kararı ile,davacı tarafından Mahkeme Başkanlığına hitabenyazılmış bir dilekçe olmadan sunulan davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
6.Davacı, bu kez Kocaeli 2. İdare Mahkemesine gönderdiğidilekçe ile 135.000 TL maddi ve manevi tazminat istemiyle, yine idariyargı yerinde dava açmıştır.
7. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 08/03/2024 tarih veE.2024/291 sayılı kararı ile, adli yargınıngörev alanına giren davada Mahkemelerinin görevliolmadığı sonucuna vararak, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın, UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Dosyanınincelenmesinden;
Davacı tarafından, Kocaeli2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz KurumuMüdürlüğü Disiplin KuruluBaşkanlığının 06.10.2005 tarih ve 2005/92 Kararsayılı kararı ile verilen 13 gün hücreye koymacezası ile cezalandırılmasına dair kararın kanunaaykırı olduğunu, 2005/92 sayılı karar ile verilen 13gün hücreye koyma cezası fiilininkarşılığı olmadığını, hukukisürecin kanunsuzca işlediğini, Hakimlik ve Ağır CezaMahkemelerinin de itirazını beklemeden kararlarınıverdiklerini, bunun alenen hak ihlali olduğunu, 2005/92 sayılı13 günlük hücre hapsinin iptal edildiği halde İdareninhücre hapsini infaz ederek ağır bir ihlal de bulunduğunu,13 günlük hücre cezası nedeniyle 1 yılaçık görüş haklarının paralel ceza olarakengellendiğini, kanunsuz işlemde bulunulduğunu, ağırbiçimde mağdur edildiğini, kendisinin ve ailesinin sosyalyaşamının, özel hayatının tahrip edildiğini,kendisini ve ziyaretçisi olan ailesini de mağdur eden 1 yılsüren ağır bir ihlalin söz konusu olduğunu beyanlaAnayasa'nın 40.maddesine göre zararın ortadankaldırılmasını ihlalleri ve manevi zararınıntelafisini, maddi ve manevi zararının giderilmesini talepettiğini beyanla 145.000,00-TL maddi - manevi tazminat talebindebulunulduğu,
-Bolu 1. Ağır CezaMahkemesinin 10.04.2023 tarih ve E:2023/221, K:2023/188 sayılıkararıyla, "Davacının taleplerinin mahkememiz görev alanınagiren CMK 141 vd maddelerinde açıklanmış olangüvenlik tedbirlerinin haksız uygulanması sebebiyle ilgili birmağduriyet olmadığı, bahsettiği hususlarıncezaevi disiplin kurulunca gerçekleştirilen bir idari işlemolduğu ve mahkememizin görev alanına girmediğianlaşılmakla; davacının tazminat istemine ilişkindavanın gereğinin takdirinin İdari Yargı görevalanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminatisteminde bulunabileceği" gerekçesiyle görevsizlikkararı verildiği,
-bu karara karşıyapılan istinaf başvurusunun Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2.Ceza Dairesinin 30.11.2023 tarih ve E:2023/786, K:2023/1519 sayılıkararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği,
-anılan karar sonrasındadavacının talebi üzerine Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesince(E:2023/221) dosyanın Bolu İdare Mahkemesine gönderildiği,Bolu İdare Mahkemesinin 27.12.2023 tarih ve E:2023/1705, K:2023/1777sayılı kararıyla da davanın yetki yönündenreddine karar verilerek dosyanın Mahkememize gönderildiğigörülmektedir.
Olayda;
Davacı iddiası,yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılıİnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 4. maddesinde yer alan"...Hükümlülerin cezalarının infazı ....Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplintedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğermevzuat hükümlerine aykırı olduğu... gibi işlemve faaliyetlere” ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin vekarara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlerebakmakla adli yargı yerinin görevli olduğubelirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevitazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağısonucuna varılmıştır.
Bu durumda;
Dosya kapsamı ve yukarıdayer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, açılan davanın anılanYasa hükmü uyarınca görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmış olup, Bolu 1. Ağır CezaMahkemesinin 10.04.2023 tarih ve E:2023/221, K:2023/188 sayılıdosyasında verilen ve bu karara karşı yapılan istinafbaşvurusunun Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin30.11.2023 tarih ve E:2023/786, K:2023/1519 sayılı kararıylaistinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek kesinleşengörevsizlik kararı da dikkate alındığında,olumsuz görev uyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesigerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
8.4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun “Amaç ve kapsam”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amacı, infazhâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esasve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikincifıkra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları vetutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındayapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinininfazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesigerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilendiğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.
(Mülgaüçüncü fıkra: 2/7/2018 – KHK/700/133md.)”
9.4675 sayılı Kanun'un “İnfazHâkimliklerinin Görevleri” başlıklı4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:
...
2. Hükümlülerincezalarının infazı, müşahadeye tâbitutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlemveya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve kararabağlamak.
3. Hükümlü vetutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak..."
10.4675 sayılı Kanun'un“İnfazhâkimliğine şikâyet ve usulü”başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları vetutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılanişlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısınınceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiğikararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veyafaaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün,herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz güniçinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabilir.
Şikâyet, dilekçeile doğrudan doğruya infaz hâkimliğineyapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığıveya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıylada yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışındayapılan başvurular hemen ve en geç üç güniçinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlüyapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir suretibaşvurana verilir.
Şikâyet yoluna, kendisiile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya daeşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahipçocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisiveya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet yolunabaşvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veyafaaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimigiderilmesi güç veya imkansız sonuçlarındoğması ve karar, işlem veya faaliyetinaçıkça hukuka aykırı olmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar,işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına kararverebilir."
11.4675 sayılı Kanun'un “İnfazHâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar”başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyetbaşvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesindensonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanıdışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşıya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsainfaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder;şikâyet başvurusu başka bir yargı merciiningörevi içerisinde ise o mercie gönderir.
Şikâyet başvurusuüzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosyaüzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerekgördüğünde karar vermeden önce şikâyetkonusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırmayapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infazkurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının dayazılı görüşünü alır. (Ekcümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşıyapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlüveya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğerdelilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir.Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmakve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veyaavukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimigerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklununsavunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkimi, incelemesonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerindegörürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptalineya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
İnfaz hâkimi, bu Kanundahüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme veişlemlerini yürütür ve kararını verir.
(Değişik beşincifıkra:14/4/2020-7242/6 md.) İnfaz hâkiminin kararlarınakarşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyetsavcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi güniçinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itirazyoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabiolduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.[7]
İtiraz, infaz hakimliğininyargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine(…)[8] yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bumahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili kararakatılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin RıdvanGÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, davacının hükümlü olarak bulunduğu Cezaİnfaz Kurumunda kendisine verilen hücre cezasının,kesinleşmeden infaz edilmesi nedeniyle, bir yıl açıkgörüş haklarının engellendiği ve ailesiylegörüşemediğinden bahisle, uğranılan zararıntazmini istemiyle açılmıştır.
15.Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yerverilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun4. maddesinde yer alan "...Hükümlülerincezalarının infazı .... Hükümlüve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplincezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu... gibi işlem ve faaliyetlere”ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve kararabağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlerebakmakla adli yargı yerinin görevli olduğubelirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevitazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı,ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangiyargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususundakarar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bubelirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisindeyapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
16.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bolu 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 10/04/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/188sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bolu 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 10/04/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/188sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN