T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/278
KARAR NO : 2024/304
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: İcra ve iflas dairesi görevlilerinin kusuru nedeniyle zarara uğratıldığından bahisle, idare aleyhine açılan tazminat davasının, 2004 sayılıİcra İflas Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: 1- H.İ.Ş
2- ...Enerji Üretim San. veTic. A.Ş.
3- ...Televizyon Radyo Yayıncılık San.ve Tic.A.Ş
Davalı : A.G , Ş.B ve Z.Y 'infiilinden dolayı Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. O. Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılardan H.İ.Ş tarafından, borçlu olup icratakibi yapılacak dava dışı ...Elektrik Endüstri San.ve Tic. A.Ş.'nin adresinin 4. kat olmasına ve bu şirketin 2016yılı başında Almanya-Hamburg merkezinde faaliyetgösteren bir yabancı şirkete satılıp tümadreslerinin kapatılmasına rağmen, bu şirket ile herhangibir bağlantısı olmayan veicra görevlileri tarafındanhaciz yapılmak üzere davacılara ait bürolarınolduğu 3. kata izin alınmadan polis memuru davet edilmedendış kapı kırılmak suretiyle girildiğini,çelik kasaların kırıldığını vesilahının çelik kasadan alındığını;başkasına ait adreste haksız ve hukuksuz icra işlemibaşlatan kişiler hakkında işlem yapılmasıgerektiğini ileri sürerek, fazlaya dair talep hakkı saklıkalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevizararın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birliktetazmini için icra dairesinde görevli A.G , Ş.B ve Z.Y 'infiilinden dolayı Adalet Bakanlığı ile avukat, polis ve birkısım gerçek kişi olduğunu belirttiğidavalılar aleyhine adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. AdliYargıda
2.Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/11/2022 tarih ve E.2021/31sayılı duruşmada, Kocaeli icra dairesinde görevlipersonellerin eylemlerinden dolayı Adalet Bakanlığıaleyhine açılan tazminat davasının tefriki ile ayrıbir esasa kayıt edilmesine karar vermiştir.
3. Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/06/2023 tarih veE.2022/352, K.2023/186 sayılı kararı ile, idareninalmış olduğu bir karar sonucu zarargördüğünü ileri sürenin idari yargı yerindedava açması gerektiği gerekçesiyle, davanın 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, davaşartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Mahkememizce, 6100sayılı Yasa hükmü çerçevesinde usüliişlemlerin tamamlanmasına karar verilmiş olup mahkememiz davadosyasının incelenmesinde davacı tarafın, mevcut talebiniidarenin almış olduğu karara dayandırdığı,bu durumda idarenin almış olduğu bir karar sonucu zarargörenin idari yargıda dava açmasının gerektiğibu nedenle davanın HMK.nun 114/b maddesi gereğince yargı yolunedeni ile usulden reddi ileHMK.nun 114/h maddesi gereğincedeaçılan davada usul hukuku yönünden hukuki bir yararbulunmadığından HMK.nun 115/2 maddesi gereğince davaşartı noksanlığı nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermek gerekmiştir. .."
4. DavacıH.İ.Ş tarafından, bu kez aynı sebeplere dayanmak suretiylefazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, şimdilik10.000 TL tazminatın 14/01/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasalfaizi ile birlikte davalı idareden alınarak tarafınaödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 21/02/2024 tarih veE.2023/1834 sayılıkararı ile, İcra ve İflas Kanunu’nunuygulanmasına ilişkin olarak, icra dairesi görevlilerininişlemlerinden doğduğu öne sürülen zararıntazmini istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Uyuşmazlık konusuolayda; davacı tarafından, icra dairesi görevlilerinin kusurunadayanılarak zarara uğratıldığından bahisletazminat talep edilmiştir.
Hal böyle iken;İcra veİflas Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin olarak icra dairesigörevlilerinin işlemlerinden doğduğu önesürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanınanılan Yasa hükmü uyarınca adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda; dosya kapsamı veyukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde,İcra ve İflas Kanunu’nunuygulanmasına ilişkin olarak icra dairesi görevlilerininişlemlerinden doğduğu öne sürülen zararıntazmini istemiyle açılan davanın anılan Yasahükmü uyarınca görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmış olup, Kocaeli 4. Asliye HukukMahkemesinin 09.06.2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186 sayılıdosyasında verilen ve tarafların kararı istinaf etmemesiüzerine kesinleşen görevsizlik kararı da dikkatealındığında, olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesigerekmektedir.
Nitekim; benzer biruyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından verilen24.09.2018 tarih ve E:2018/556, K:2018/556 sayılı kararın da buyönde olduğu görülmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra Daireleri" başlıklı1. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik:2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargıçevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur.
Her icra dairesinde AdaletBakanlığı tarafından atanacak bir icramüdürü, yeteri kadar icra müdüryardımcısı, icra katibi ile adli yargı ilk derece mahkemesiadalet komisyonları tarafından görevlendirilecekmübaşir ve hizmetli bulunur.
(Ek üçüncüfıkra:24/11/2021-7343/1 md.) İş yoğunluğunun veyapersonel sayısının fazla olduğu icra dairelerinde dairenindüzenli, uyumlu ve verimli bir şekilde çalışmasınısağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı tarafındanicra müdür ve müdür yardımcılarıarasından, icra müdürünün yetkilerini haiz bir icrabaşmüdürü görevlendirilebilir. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, yönetmelikledüzenlenir.
..."
7. 2004 sayılı Kanun'un "Sorumluluk" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/6/1985-3222/1 md.)
İcra ve İflas Dairesigörevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancakidare aleyhine açılabilir. Devletin, zararın meydanagelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı saklıdır.Bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır"
8.2004 sayılı Kanun'un "Hacizyapan memurun yetkisi" başlıklı 80. maddesişöyledir:
"(Değişik:3/7/1940-3890/1 md.)
İcra memuru haczi kendiyapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birinedeyaptırabilir.
Borçlu hacizsırasında malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemenbulundurulması mümkün olmazsa haciz, gıyabındayapılır.
Talep vukuunda borçlu kilitliyerleri ve dolapları açmağa vesair eşyayıgöstermeğe mecburdur. Bu yerler icabında zorlaaçtırılır.
(Değişik: 18/2/1965-538/45md.) Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetlievrak, altın veya gümüş veya diğer kıymetlişeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunlarıvermekten kaçınırsa, borçlunun şahsınakarşı kuvvet istimal edilebilir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B.Esasın İncelenmesi
10.Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
11. Dava, icra ve iflasdairesi görevlilerinin kusuru nedeniyle zararauğratıldığından bahisle, idare aleyhineaçılan tazminat talebine ilişkindir.
12.İcra ve iflas hukuku, icra ve iflas takiplerinin usul hukukuniteliğindedir. Bu hukuk dalının amacı, bir yandan takipalacaklısının alacağına kavuşmasıiçin borçlu veya üçüncü kişilerinçıkarabilecekleri zorlukları ortadan kaldırmak,diğer yandan kötüniyetli takiplere karşı takipborçlusunun kendisini korumasını sağlayacak hukukiçareler bulmak, bu arada takipten etkilenen üçüncükişilerin menfaatlerini korumaktır. İcra iflas hukukunun enönemli kaynağı İcra ve İflas Kanunu olup, bu Kanunicra ve iflas takibinden, tahsile kadar uygulanması gereken usulhükümlerini düzenlemektedir.
13.Dava dosyasının incelenmesinden; Kocaeli İcraMüdürlüğü'nün 2020/23425 Esas sayılıdosyasında dava dışı borçlu ...ElektrikEndüstri San.ve Tic.A.Ş. aleyhine ilamsız icra takibibaşlatıldığı, alacaklı vekilince borçlununadresinde fiili haciz yapılması talebinde bulunulmasıüzerine, icra ve iflas görevlilerince alacaklı tarafındanbelirtilen adrese hacze gidildiği, adreste haciz işlemiyapıldığı; davacılardan H.İ.Ştarafından, borçlu olup icra yapılacak şirketin adresinin4. kat olmasına ve bu şirketin 2016 yılındayurtdışında faaliyet gösteren bir yabancı şirketesatılıp tüm adreslerinin kapatılmasına rağmen, buşirket ile herhangi bir bağlantısı olmayan ve icra görevlileritarafından haciz yapılmak üzere davacılara aitbüroların olduğu 3. kata izin alınmadan, polis memuru davetedilmeden, dış kapı kırılmak suretiyle girildiği,çelik kasaların kırıldığı vesilahının çelik kasadan alındığı;başkasına ait adreste haksız ve hukuksuz icra işlemibaşlatan kişiler hakkında işlem yapılmasıgerektiği ileri sürülerek,10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevizararın tazmini için icra dairesinde görevli personelbakımından Adalet Bakanlığı ve icra işleminedahil olan bir kısım davalılar aleyhine Kocaeli 4. Asliye HukukMahkemesinde dava açıldığı; mezkûr mahkemece02/11/2022 tarih ve E.2021/31 sayılı duruşmada, Kocaeli icradairesinde görevli personellerin eylemlerinden dolayı AdaletBakanlığı aleyhine açılan tazminatdavasının tefriki ile ayrı bir esasa kayıt edilmesine kararverildiği ve iş bu davada yargılamanın Adalet Bakanlığıaleyhine yapıldığı anlaşılmıştır.
14.Belirtilen tüm bu hususlara göre, İcra İflasKanunu’nun 5. maddesinde icra ve iflas dairesi görevlilerininkusurlarından doğan tazminat davalarının idare aleyhineaçılabileceği ve idarenin kusuru bulunan görevlilererücu hakkı olduğu düzenlenmiştir. Olaydadavacılardan H.İ.Ş tarafından, icra ve iflas dairesigörevlilerin kusuru nedeniyle zararauğratıldığından bahisle tazminat talep edildiğindenve uyuşmazlığın 2004 sayılı Kanun’unuygulanmasından kaynaklandığıanlaşıldığından, anılan Kanun'un amirhükmü uyarınca iş bu davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
15.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Kocaeli 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/06/2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kocaeli 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/06/2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN