T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/257
KARAR NO : 2024/263
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklananparasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M.Y
Vekili : Av. M.T.T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. R.E.G
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı HalkEğitim Merkezlerinde Mart 1997- Haziran 2023 tarihleri arasında ustaöğretici olarak çalıştığını,kadrolu öğretmenlerin çalışma takvimine uygun olarakplanlanan haftanın 5 günü 09:00-16:00 saatleri arasındagünlük ortalama 6 saat üzerinden ve ücret ödemesi defiilen çalıştıkları ek ders saat ücretinegöre bordrolaştırılarak ödendiğini,başlangıçtan itibaren belirsiz süreli olarak kabuledilmesi gereken hizmet akdi sözkonusu olduğunu, işsözleşmesinin süreli olmasından dolayı belirsizsüreli iş sözleşmesi ileçalıştırılan emsal işçiye görefarklı işleme tabi tutultuğunu, bu hususun 4857 sayılıİş Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkilettiğini, çalışma dönemlerinin her birinindavalı işveren tarafından feshedildiğini belirterek, 200 TLkıdem tazminatı, 200 TL ihbar tazminatı, 200 TL eksiködenen ücret, 200 TL yıllık izin, 200 TL ilave tediye ve100 TL ayrımcılık tazminatının faizleri ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 21. İş Mahkemesi 20/02/2024 tarih veE.2023/605, K.2024/93 sayılı kararı ile, 6100sayılı Kanun’un 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, dava şartınoksanlığından davanın reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmışöyledir:
"...Davacının MilliEğitim Bakanlığı'na bağlı çeşitliHalk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarakçalıştığı, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabii olduğu, Kuruma prim ödemesiyapılmasının davacının iş sözleşmesiile çalıştığı anlamınıtaşımayacağı, uyuşmazlığın çözümyerinin Adli Yargının görev alanına girmediği,uyuşmazlığın çözüm yerinin İdariYargı olduğu kabul edilerek (emsal nitelikteki Yargıtay HukukGenel Kurulu'nun 2015/9-736 esas, 2017/25 karar sayılı ilamı,Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2022/2354 esas, 2022/3396 kararsayılı ilamı) yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledavanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygungörülmüştür..."
3.Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmaküzere, 500 TL kıdem/iş sonu tazminatı, 100 TL İhbartazminatı, 150 TL eksik ödenen ücret /ücret farkı, 100TL yıllık izin, 100 TL ilave tediye, 50 TL ayrımcılıktazminatı alacağı olmak üzere toplam 1.000 TLalacağının adli yargıda açılan dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 9. İdareMahkemesi 01/04/2024 tarih ve E.2024/519 sayılı kararı ile,davacı ile davalı idare arasında geçici bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, Uyuşmazlık Mahkemesinin benzeruyuşmazlıklardaki yerleşmiş içtihatlarıkapsamında uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda, davanın,davacının davalı bakanlık bünyesindeki HalkEğitim Merkezinde usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı, ücret farkı, yıllık izin, ilave tediye veayrımcılık tazminatı alacaklarının faiziylebirlikte ödenmesi istemiyleaçıldığı,davacının, idareyle arasındabir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen alacakların,İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin (İşMahkemelerinin) görevli olduğu sonucunavarılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işverenveya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkinbilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşmedurumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bunedenle adli yargı dosyasının istenilmediği vesonuçta usule ilişkin başka bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı Bakanlığa bağlı HalkEğitim Merkezlerinde usta öğretici olarakçalıştığı, kadrolu öğretmenlerinçalışma takvimine uygun olarak planlanan haftanın 5günü 09:00-16:00 saatleri arasında günlük ortalama 6saat üzerinden ve ücret ödemesi de fiilençalıştıkları ek ders saat ücretine görebordrolaştırılarak ödendiği, başlangıçtanitibaren belirsiz süreli olarak kabul edilmesi gereken hizmet akdisözkonusu olduğu, iş sözleşmesinin süreliolmasından dolayı belirsiz süreli iş sözleşmesiile çalıştırılan emsal işçiye görefarklı işleme tabi tutulduğu, bu hususun 4857 sayılıİş Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkilettiğini, çalışma dönemlerinin her birinindavalı işveren tarafından haksız olarak feshedildiğiiş akdinin gerekçe gösterilmeksizin feshedilmesi nedeniylefazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, kıdemtazminatı, ihbar tazminatı, eksik ödenen ücret,yıllık izin, ilave tediye ve ayrımcılık tazminatıalacaklarının yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 21.İş Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2023/605, K.2024/93sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Ankara 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 21.İş Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2023/605, K.2024/93sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN