T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/236
KARAR NO : 2024/297
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Türk vatandaşlığını kazanma sürecinde evlenen davacının, düzenlenen kimlik belgesinde bekar olarak geçen medeni durumunun evli olarak düzeltilmesiistemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE yerinde görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M.F
Vekili : Av. M.V
Davalı : İçişleriBakanlığı - Mezitli İlçe NüfusMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Suriye vatandaşı olduğunu,2017 yılında istisnai yoldan TürkVatandaşlığı kazanılması başvurusuyaptığı sırada bekar olduğunu, işlemler devamederken 04/07/2019 tarihinde geçici koruma altında olan N.M ileMezitli Belediyesi Evlendirme Memurluğu önünde evlendiğini,eşinin evlenme üzerine müvekkilin soyadınıaldığını, N.F olarak kimlik belgesine kaydedildiğini,müvekkilin 24/07/2019 tarihinde istisnai vatandaşlığa hakkazandığını ancak, nüfusmüdürlüğü tarafından düzenlenen Türkkimliğinde kendisinin bekar olduğununyazıldığını, müvekkilinin evli olmasınarağmen nüfus kayıtlarında halen bekar olarakgöründüğünü, bu hususta Mezitli NüfusMüdürlüğüne başvuru yapılmasınarağmen medeni halinin düzeltilmediğini ifade ederek;müvekkilinin nüfus kaydının medeni halikısmının bekar yerine evli olarak düzeltilmesi istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/12/2022 tarih veE.2022/275K.2022/422 sayılı kararı ile,davacının medeni hal değişikliği istemiyle nüfusidaresine gerekli başvuruyu yaptığı, ancak başvurununhenüz sonuçlanmadığı, bu itibarla davacıtarafından idari yargı mercileri önünde davaaçılması gerekirken, adli yargıda davaaçıldığıgerekçesiyle davanın yargıyolu (dava şartı) nedeniyle reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Tüm dosyaüzerinde yapılan inceleme neticesinde; davacının 24/07/2019tarihinde Türk Vatandaşlığınıkazandığı, Mezitli BelediyeBaşkanlığı'nın 19/10/2022 tarihli müzekkerecevabı ekinde bulunan evlenme kütüğüne göre04/07/2019 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti resmi makamlarıönünde dava dışı N.M ile evlilik akdigerçekleştirdiği, Mezitli İlçe NüfusMüdürlüğü'nün 26/10/2022 tarihli müzekkerecevabından davacının anılan evliliğinin nüfuskaydına işlenmesi için ilgili NüfusMüdürlüğüne başvurduğu ve NüfusMüdürlüğünce dilekçesi ve evliliğine esasdayanak belgelerin 21/11/2019 gün ve 3499 sayılı yazı ileMersin İl Nüfus ve VatandaşlıkMüdürlüğü'ne bildirildiği, davacınındavasının nüfus kaydında bekar olarak görülenmedeni durumunun evli olarak düzeltilmesine ilişkin olduğu, bukapsamda yapılan incelemede davacının dava dışıN.M ile Türkiye Cumhuriyeti Resmi Makamları önünde resmişartlara uygun olarak evlilik akdini gerçekleştirdiğindebir şüphenin bulunmadığı, bu doğrultudayaptığı başvurunun ilgili nüfus idaresineyapıldığı ancak henüz sonuçlanmadığıgörülmektedir. O halde davacının davalı idareyegerekli başvuruyu yaptığı ve başvurusununyukarıda bahsi geçtiği üzere Türkiye CumhuriyetiResmi Makamları önünde resmi şartlara uygun olarak evlilikakdini gerçekleştirdiği halde olumlu ya da olumsuz olaraksonuçlandırılmadığına göre davacıtarafından idari yargı mercileri önünde davaaçılması gerekirken mahkememizde davaaçıldığı anlaşılmakla davanınyargı yolu dava şartları nedeniyle reddine ilişkinaşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın dava şartıyokluğundan REDDİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4.Mersin 2. İdare Mahkemesi 07/03/2023 tarih ve E.2023/295, K.2023/302sayılı kararı ile, davanın görev yönündenreddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, AdanaBölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 14/07/2023 tarih veE.2023/844, K.2023/1566 sayılı kararı ile, kararınkaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzeredosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak kararvermiştir.
5. Mersin 2. İdare Mahkemesi 13/09/2023 tarih veE.2023/1289 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir :
"...Dosyanınincelenmesinden; 2017 yılında TürkVatandaşlığına başvuran davacı tarafındanbaşvuru esnasında medeni halinin bekar olduğu ancakvatandaşlık işlemlerinin devamı sırasında04.07.2019 tarihinde evlendiği, 24.07.2019 tarihinde TürkVatandaşlığını kazandığı, nüfuskaydında bekar olarak yazılı olan medeni halinin evli olarakdüzeltilmesi istemiyle Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde davaaçtığı, anılan Mahkemece 20/12/2022 tarih E:2022/275K:2022/422 sayılı kararıyla uyuşmazlığınidarenin görev alanına girdiğinden nedeniyle usulden reddinekarar verildiği bunun üzerine davacı tarafından TürkVatandaşlığına başvurusu sırasındanüfus kayıtlarına "bekar" olarak tescil edilen medenihalinin, başvuru öncesi tarihte evli olduğunu gösterendayanak belgelere uygun olarak "evli" olarak düzeltilmesiistemiyle 09/01/2023 tarihinde Mezitli İlçe NüfusMüdürlüğü'ne başvurulduğu, söz konusubaşvurunun zımnen reddedilmesi üzerine iptali istemiylegörülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadarAsliye Hukuk Mahkemesince evliliğinin nüfus kayıtlarınatescili işlemi idari iş niteliğinde bulunduğu şeklindedeğerlendirilmiş ise de yukarıda yer verilen mevzuathükümleri birlikte değerlendirildiğinde davacınınTürk Vatandaşı olduğu ve dava konusuuyuşmazlığın; Türkiyedeki nüfuskütüğüne evlilik durumumun düzeltilmesine yöneliktalep olduğu, bu talebin esasında davacının, nüfuskayıtlarındaki kişisel ve aile bilgilerine yönelikdeğişiklik isteminden kaynaklandığı, nüfuskütüğüne yönelik kayıt düzeltme ve yenilemedavalarının da yukarıda anılan 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca sonucu itibariyledoğrudan nüfus kaydında etki doğuracak işlerden olduğu,görüm ve çözümünün adli yargımercilerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Mahkememizinuyuşmazlığa bakmakla görevli olmaması ve görevliyargı yerinin adli yargı mahkemeleri olması yanında Mersin2. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığı, anılanMahkemece 20/12/2022 tarih E:2022/275 K:2022/422 görevsizlik kararıüzerine (kararın 13.03.2024 tarihinde kesinleştiği)uyuşmazlığa karşı Mahkememizde davaaçıldığı anlaşıldığından,hangi Mahkemenin görevli olduğunun belirtilmesi içinyukarıda belirtilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca Mahkememizce Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2022/275sayılı dosyası ile iş bu dava dosyasınıngerekçeli kararımızla birlikte UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, uyuşmazlığınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadarertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrası şöyledir:
"(Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar."
7. 4721sayılı Türk Medeni Kanunu'nun IV"Düzeltme" üst başlığıaltında "1.Genel olarak"alt başlıklı 39. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararıolmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydındadüzeltme yapılamaz."
8. 5490sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Aile kütüklerinde bulunması gerekenkişisel bilgiler " başlıklı 7. maddesişöyledir .
"(1) Her mahalle veya köyiçin ayrı aile kütüğü tutulur. Ailekütüklerinde aşağıdaki bilgiler bulunur:
a) Türkiye Cumhuriyeti kimliknumarası.
b) Kayıtlı bulunduğuil, ilçe, köy veya mahalle adı ile cilt, aile ve bireysıra numarası.
c) Kişinin adı vesoyadı, cinsiyeti, baba ve ana adı ile soyadları, evlikadınların önceki soyadları.
ç) Doğum yeri ilegün, ay ve yıl olarak doğum tarihi ve kütüğekayıt tarihi.
d) Evlenme, boşanma,soybağının kurulması veya reddi, ölüm,vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibikişisel durumda meydana gelen değişiklik veya yetkili makamlarcayapılan düzeltmeler.
e) Dini.
f) Medenî hali.
g) Yerleşim yeri adresi.
ğ) Fotoğrafı.
h) (Ek: 14/1/2016-6661/9 md.)Biyometrik verisi.
ı) (Ek: 19/10/2017-7039/3md.)Velayete ve vesayete ilişkin bilgileri.
(Değişik son cümle:19/10/2017-7039/3 md.) (a), (g), (ğ), (h) ve (ı) bentlerindebelirtilen kayıtlar sadece elektronik ortamda tutulur.
(2) Türkiye'de ailekütüğü bulunmayan ve yabancı ülkelerde oturanvatandaşlar Bakanlığın göstereceği bir nüfusmüdürlüğünde açılacak aile kütüğünekaydedilir.
9.5490 sayılı Kanun'un"Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35.maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkemehükmü olmadıkça nüfus kütüklerininhiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgilerideğiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların ailekütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalarnüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltilir.
(2) Aile kütüklerindekidin bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılıbeyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boşbırakılır veya silinir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ileyapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdakiusûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarınailişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyenşahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceğilüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşimyeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesindeaçılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfusmüdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuruile görülür ve karara bağlanır.
b) (Değişik:19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlindeaynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimdenistenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfusmüdürlüğü bu kişininçocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayançocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydıniptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karineteşkil eder.
(2) Kişilerinbaşkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkinbaşvurular Bakanlıkça incelenipsonuçlandırılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin RıdvanGÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıylayapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava,Türk vatandaşlığını kazanan davacının,Türkiye nüfus kayıtlarında bekarolarak geçen medenihalinin evli olarak düzeltilmesi istemine ilişkindir.
14.Dava dosyalarının incelenmesinden, 2017 yılında TürkVatandaşlığına başvuran davacı tarafından,başvuru esnasında medeni halinin bekar olduğu ancak,vatandaşlık işlemlerinin devamı sırasında04/07/2019 tarihinde evlendiği, 24/07/2019 tarihinde TürkVatandaşlığını kazandığıdolayısıyla, nüfus kaydında bekar olarak yazılıolan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemiyle adli ve idari yargıyerlerinde davaların açıldığıanlaşılmıştır.
15.Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39. maddesinde, mahkemekararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbirkaydında düzeltme yapılamayacağının hükmebağlandığı; 5490 sayılı Kanun'un 35. maddesinde,kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfuskütüklerinin hiçbir kaydınındüzeltilemeyeceği, 36. maddesinde, nüfus kayıtlarınailişkin düzeltme davalarının asliye hukuk mahkemesindeaçılacağı kurallarına yer verildiği; nüfusdavalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda,nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştanitibaren hatalı olduğu iddiasına dayalı davaların "kayıt düzeltme"davası olarak kabulü ile söz konusu hataların hükmenadli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği;bakılan uyuşmazlığın da, Nüfus HizmetleriKanunu'nda açıklanan kaydın düzeltilmesi kapsamındadeğerlendirilebileceği açıktır.
16.Bu durumda davacının işbu davadaki isteminin medeni halindeğiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yerverilen 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca davaya konuuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Mersin 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/12/2022 tarih veE.2022/275, K.2022/422 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Mersin2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile; Mersin 2. AsliyeHukuk Mahkemesinin 20/12/2022 tarih ve E.2022/275, K.2022/422sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN