T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/259
KARAR NO : 2024/285
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasının uygulanmasını gerektiren suçtan dolayı, Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna sevk edilen davacının, bu maddenin uygulanmasının kaldırılması ile Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğününnakil işlemi ve dayanağı olan işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : T.Ö
Vekili : Av. A.A
Davalı : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Marmara Kapalı Ceza İnfazKurumunda tutuklu iken, güvenlik ve sair sebepler gerekçegösterilerek Ereğli (Konya) Yüksek Güvenlikli KapalıCeza İnfaz Kurumuna istemi dışında sevk edildiğini,müvekkili hakkında Konya (Ereğli) Ceza İnfaz KurumuMüdürlüğü İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığının 17/08/2023 tarih ve 2023/2958sayılı kararıyla, tehlikeli tutuklu olduğundan bahisletelefonla görüşme hakkınınkısıtlandığını, kararın usul ve Kanun'aaykırı olduğunu belirterek, işlemin iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ereğlli (Konya) İnfaz Hakimliği31/10/2023 tarih ve E.2023/5351, K.2023/5905 sayılı kararı ile, tutuklumüdafiinin telefon kararına yönelik itirazınınreddine, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının kaldırılmasına yönelikşikayetinin 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun6/1. maddesi gereğince Hakimliğin görevli ve yetkiliolmaması nedeniyle reddine, karar vermiştir. Karara karşıdavacı vekili telefon talebine yönelik kısımyönünden itirazda bulunmuş, Ereğli (Konya) AğırCeza Mahkemesinin 23/11/2023 tarih ve D.İş.No: 2023/2058sayılı kararı ile, itirazın reddine karar verilmiş vekesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Konuya ilişkin mevzuathükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, tutuklu vehüküm özlülerin yerleştirileceği ceza infazkurumlarını belirleme görevinin Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne aitbulunduğu; bu bağlamda farklı gerekçeli nakiltaleplerinin de aynı birim tarafından değerlendirildiği;idarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idariişlem veya eylem olarak yürüttüğü; Bakanlıkişleminin iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünün 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının(a) bendi hükmü uyarınca idari yargı yerinin görevalanına girdiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle,tutuklu müdafıinin bulunduğu ceza infaz kurumundan 5275sayılı kanunun 9/3 maddesi uyarınca Ereğli YüksekGüvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkinAdalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri GenelMüdürlüğünün kararınınkaldırılması hususunun Hakimliğimizin görevalanına girmediği, itirazın değerlendirilmesi veçözümünün idari yargı yerinin görevinegirdiği anlaşılmakla, şikayetinin reddine dairaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
1- Tutuklu müdafiiAv. Ahmet AVŞAR'ın telefon kararına yönelikitirazının REDDİNE,
2- Tutuklumüdafıinin 5275 Sayılı Kanunun 9/3 maddesi uyarıncatutuklu hakkında verilen kararın kaldırılmasınayönelik şikayetinin 4675 sayılı İnfaz HakimliğiKanunu'nun 6/1. maddesi uyarınca Hakimliğimizin görevli veyetkili olmaması nedeniyle REDDİNE, 5275 sayılı CMK'nun3vd. maddeleri gereğince HakimliğimizinGÖREVSİZLİĞİNE,..."
3. Davacıvekili, 06/11/2023 tarihinde Ereğlli (Konya) İnfaz Hakimliğineverdiği dilekçe ile, karar kesinleştikten sonradosyasının görevli olan Ankara Nöbetçi İdareMahkemesine gönderilmesini talep etmiş, Mahkemece 11/12/2023tarihinde bu talep karşılanmış, dosya Ankara İdareMahkemesi Başkanlığı (Tevzi Bürosu) kayıtlarına27/12/2023 tarihinde girmiştir. Davacı vekili, 08/01/2024 tarihlidilekçesiyle; müvekkilinin Marmara Kapalı Ceza İnfazKurumunda tutukluiken; Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılı kararı ile, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin3. fıkrası kapsamında değerlendirilerek Ereğli (Konya)Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna nakline dair işlemtesis edildiğini belirterek, idari işlemin iptalini talepetmiştir.
B. İdari Yargıda
4.Ankara 11. İdare Mahkemesi 16/01/2024 tarih ve E.2023/2354, K.2024/58sayılı kararı ile, davacının 5275 sayılıKanun'un 9. maddesinin 3. fıkrası kapsamında tehlikeli tutukluolarak belirlenmesine ilişkin işlem ile başka bir infaz kurumunanakledilmesine ilişkin işlemlerin farklı hukuki statüdeişlemler oldukları, nakil işleminin idari yargınıngörev alanında olduğu, tehlikeli hükümlü olarakbelirlenmesi işlemine karşı yapılacak şikayetlerinİnfaz Hakimliğince incelenebileceği, hangi işlemin davakonusu edildiğinin anlaşılamadığıgerekçesiyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3.maddesine uygun olmadığı anlaşılmakla; aynıKanun'un 15/1-d maddesi gereği dava dilekçesinin reddine, kararvermiştir.
5.Davacı vekili, 15/02/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile,08/01/2024 tarihli dilekçesinde belirttiği hususlarla, AdaletBakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı işleminin iptalini talepetmiştir.
6.Ankara 11. İdare Mahkemesi 11/03/2024 tarih ve E.2024/299, K.2024/412sayılı kararı ile,davacının AdaletBakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılıişlemiyle,tehlikeli hükümlü olarakbelirlenmesine ilişkin kısım yönünden ayrı birdava, Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklineilişkin kısım yönünden ayrı bir davaaçılması gerektiği gerekçesiyle, davadilekçesinin 2577 sayılıKanun'un 3. maddesine uygunolmadığı anlaşılmakla, aynı Kanun'un 15/1-dmaddesi gereği dava dilekçesinin reddine, karar vermiştir.
7.Davacı vekili, 01/04/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile AdaletBakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılı yazısı ile, müvekkilinintehlikelihükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işlemininiptalini talep etmiştir.
8. Ankara 11. İdare Mahkemesi 16/04/2024 tarih ve E.2024/612 sayılı kararı ile, davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dava dosyasının incelenmesinden; MarmaraKapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak barınmakta olan davacıT.Övekili Av. Ahmet Avşar tarafından, AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün 04.08.2023 tarih ve 107326sayılı kararının 5275 sayılı Kanunun 9/3 maddesiuyarınca ''tehlikeli tutuklu'' olarak belirlenmesine ilişkinkısmı yönünden iptali istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanunun "Yüksek güvenliklikapalı ceza infaz kurumları" başlıklı 9.maddesinde; ''(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infazkurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerinesahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikîengellerle donatılmış, oda ve koridor kapılarısürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiğihâllerde aynı oda dışındaki hükümlülerarasında ve dış çevre ile temasların geçerliolduğu sıkı güvenlik rejimine tâbihükümlülerin bir veya üç kişilik odalardabarındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireyselveya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır. (2)Ağırlaştırılmış müebbet hapiscezasına mahkûm olanlar ile süresinebakılmaksızın, suç işlemek amacıylaörgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyetiçerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a)İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b)Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c)Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan(madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan(madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311,312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlardainfaz edilir. (3) Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâldebulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmalarıgerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen vedisiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç veusûllerine ısrarla karşı koyanlar bu kurumlaragönderilirler. (4) Birinci fıkrada tanımı yapılankurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersizolması hâlinde, diğer kapalı ceza infazkurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerikullanılır. (5) Müebbet hapis cezasınahükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullusalıverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapiscezasına hükümlülerden toplam cezalarınınüçte birini, üçüncü fıkrada belirtilenhükümlülerden geriye kalan toplam cezalarınınüçte birini bu kurumlarda geçirerek iyi hâl gösterenlerin,tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infaz kurumlarınagönderilmelerine karar verilebilir." hükmüne yerverilmiştir.
4675 sayılı İnfaz HâkimliğiKanunu’nun “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri”başlıklı 4. maddesinde; "İnfaz hâkimlikleriningörevleri şunlardır: 1. Hükümlü vetutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmaları,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri,temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsalsağlıklarının korunması amacıyla muayene vetedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak. 2. Hükümlülerin cezalarınıninfazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açıkcezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlereilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplintedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğermevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 4. Cezainfaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetkialanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleriile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkındakarar vermek. 5. Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıyapılan şikâyetleri incelemek. 6. Ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımıve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecekkararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafındanverilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak. 7. Kanunlarlaverilen diğer görevleri yapmak. Kanunlarda başka bir yargımerciine bırakılan konulara ilişkin hükümlersaklıdır.” kuralına, “İnfazhâkimliğine şikâyet ve usulü”başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları vetutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılanişlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuathükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bukarar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihtenitibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihtenitibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infazhâkimliğine başvurulabileceği kuralına ve“İnfaz Hâkimliğince Şikâyet ÜzerineVerilen Kararlar” başlıklı 6. maddesininüçüncü fıkrasında; “İnfazhâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezsereddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya dafaaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir”kuralına ve son fıkrasında “İtiraz, infazhakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağırceza mahkemesine yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamandabu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili kararakatılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 5275 sayılı Kanunun 9.maddesinin 3. fıkrasında yer verilen düzenlemenin,açıkça 4675 sayılı Kanunun 4. maddesinin 3.fıkrasında belirtildiği üzere, tutuklu ve hükümlühakkında tesis edilen disiplin tedbirlerinden biri olduğu, bu haliyletutuklu olarak ceza infaz kurumunda barınmakta olan davacıhakkında 5275 sayılı Kanunun 9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanması işleminin iptali istemiyleaçılan davanın adli yargı yerinde (infazhakimliğinde) çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
9.Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fıkrasışöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
10.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılaniptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
11.5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun'un "Yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" başlıklı9. maddesinin 3. fıkrası şöyledir:
(3) Eylem ve tutumlarınedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetimaltında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ilebulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veyaiyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarlakarşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.
12.5275 sayılı Kanun'un"Tutuklama kararının yerine getirildiği kurumlar"başlıklı 111. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, iç vedış güvenlik görevlisi bulunan, firara karşıteknik, mekanik, elektronik veya fizikî engelleri olan, 34 üncümaddede sayılan hâller dışında oda ve koridorkapıları sürekli olarak kapalı tutulan ve yasalzorunluluklar ayrık, dışarıyla irtibat ve haberleşmeolanağı bulunmayan normal güvenlik esasına dayalıtutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerdediğer kapalı ceza infaz kurumlarının bu amacaayrılmış bölümlerinde tutulurlar.
(2) Eylem vedavranışları ile 9 uncu madde kapsamına giren tutuklular,yüksek güvenlikli tutukevlerinde veya buna olanakbulunmadığı hâllerde yüksek güvenliklikapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılanbölümlerinde barındırılırlar.
(3) Kadın, çocuk vegençlik tutukevleri müstakil olarak kurulabilir. Tutuklular,tutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığıhâllerde kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklularaayrılan bölümlerinde, büyükler, kadınlar,gençler, çocuklar olmak üzere ve suç türleri degözetilerek ayrı yerlerde barındırılırlar."
13.5275 sayılı Kanun'un"Tutukluların barındırılması"başlıklı 113. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, maddîolanaklar elverdiğince suç türlerine vetaşıdıkları güvenlik riskine göre ayrıodalarda barındırılırlar. Aralarında husumetbulunanlar ile iştirak hâlinde suç işlemiş olanlaraynı odalarda barındırılmazlar ve birbirleri ile temasetmelerini engelleyecek tedbirler alınır."
14.5275 sayılı Kanun'un "Tutuklularınhakları" başlıklı 114. maddesişöyledir:
"(1) Tutuklulardançalışmaları istenebilir; ancak, buna mecbur tutulamazlar.Tutuklular istediklerinde idare, barındırıldıklarıodalarda çalışmalarına izin verebilir. Odadaçalışma imkânı yoksa, tutukluların işyerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirdekendileri hakkında çalışmakta olanhükümlülere ait rejim uygulanır.
(2) Soruşturma vekovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki geneldüzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancaksoruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmaevresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanınselameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünüyasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir.
(3) Tutuklularınyazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri,soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmaevresinde hâkim veya mahkemesince kısıtlanabilir.
(4) Tutuklu, savunmasıiçin istediği müdafii seçmek ve görevlendirmekhakkına sahiptir. Her dereceden kurum görevlileri bu husustatutukluya tavsiyelerde bulunamaz.
(5) Tutuklunun müdafii ile olanhaberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas vegörüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz vekısıtlamalar konulamaz.
(6) Özel kanunda yer alanhükümler saklıdır. "
15.5275 sayılı Kanun'un"Kısıtlayıcı önlemler"başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâldebulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanınamacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeyedüşüren veya suçun tekrarına olanak verecekdavranışlarda bulunan tutuklulara soruşturma evresindeCumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veyamahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına,sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi vekaldığı odanın kamera ile izlenmesi.
b) Belirli süre iledışarıyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulününve telefon görüşmelerinin kısıtlanması.
c) Gerekiyorsa kendisine veyabaşkalarına zarar vermesini önleyici biçimdehazırlanmış özel bir odadabarındırılması ve kaldığı odanın kameraile izlenmesi.
d) Saldırganlıkgöstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veyahareketlerinin engellenmesi.
e) Yüksek güvenlikli birkuruma nakledilmesi."
16.5275 sayılı Kanun'un"Tutukluların yükümlülükleri"başlıklı 116. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"(1) Bu Kanunun; yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, hapiscezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi,kuruma alınma ve kayıt işlemleri, hükümlüler ileyakınları ve ilgililerin bilgilendirilmesi, cezayı çekme,güvenlik ve iyileştirme programına vesağlığın korunması kurallarına uyma, bina veeşyaların korunması, kapılarınaçılmaması ve temasın önlenmesi, oda veeklentilerinde bulundurulabilecek kişisel eşyalar, arama, disiplincezalarının niteliği ve uygulanma koşulları,kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücretkarşılığı çalışılan iştenyoksun bırakma, haberleşme veya iletişimaraçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama,ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma, hücreye koyma,çocuk hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplintedbirleri ve cezaları, disiplin soruşturması, disiplin cezasınıgerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazıve kaldırılması, yönetim tarafından alınabilecektedbirler, zorlayıcı araçların kullanılması, ödüllendirme,şikâyet ve itiraz, nakiller, disiplin nedeniyle nakil, zorunlunedenlerle nakil, hastalık nedeniyle nakil, nakillerde alınacaktedbirler, avukat ve noterle görüşme hakkı,kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifadeözgürlüğü, kütüphaneden yararlanma, süreliveya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı, telefonlahaberleşme hakkı, radyo, televizyon yayınları ile internetolanaklarından yararlanma hakkı, mektup, faks ve telgraflarıalma ve gönderme hakkı, bu Kanunda sayılan günlerdedışarıdan gönderilen hediyeyi kabul etme hakkı, din vevicdan özgürlüğü, muayene ve tedavi istekleri,hükümlülerin beslenmesi, iyileştirmeprogramlarının belirlenmesi, hükümlülerinsayısı ve uygulanacak güvenlik tedbirleri, eğitimprogramları, öğretimden yararlanma, muayene ve tedavileri,sağlık denetimi, hastaneye sevk, infazı engelleyecekhastalık hâli, kendilerine verilen yiyecek ve içeceklerireddetmeleri, ziyaret, yabancı hükümlüleri ziyaret, ziyaretve görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğitimi,kütüphane ve kurslardan yararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 65 ilâ 76 ve 78 ila 88inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutuklulukhâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklularhakkında da uygulanabilir.
17.1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi HakkındaKanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Lüzumu takdirindemahpusların bir hapishaneden diğerine nakilleri Adliye Vekaletininmüsaadesiyle caiz olabilir."
18.29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Ceza İnfaz KurumlarınınYönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Yönetmeliğin"Hapis cezalarının infaz edileceği kurumlar" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"(1) Hapis cezaları, 5275sayılı Kanunun 8 ilâ 15 inci maddelerinde türlerisayılan ve nitelikleri belirtilen ceza infaz kurumlarında infazolunur.
(2) Kurumların, hangi türolarak kullanılacağı ihtiyaca göre Bakanlıktarafından belirlenir.
(3) Kurumlar, Bakanlıkçaihtiyaç bulunan yerlerde ayrı ayrı veya bir arada kurulabilir.Bir arada kurulma durumunda, müdür ve personeli ayrı veyaaynı olabilir. Ancak çocuk eğitimevleri, müdür vepersoneli ayrı olacak şekilde diğer kurumlardan ayrıyerlerde kurulur.
(4) Eylem ve tutumlarınedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetimaltında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ilebulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veyaiyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarlakarşı koyanlar, idare ve gözlem kurulunun kararı veBakanlık onayı ile yüksek güvenlikli kapalı ceza infazkurumlarına gönderilirler. Yüksek güvenlikli kurumlardakalmakta olup kanun hükümlerine göre etkin pişmanlıkhükümlerinden yararlanan hükümlüler, cezasüresine bakılmaksızın, Bakanlık onayı ilediğer kurumlarda barındırılabilir.
(5) 5275 sayılı Kanunun 9uncu maddesi kapsamındaki gençlerin cezaları, gençlikkapalı kurumlarının güvenlikli bölümlerindeyerine getirilir. Bu hükümlüler, kendilerine özgükurumun bulunmadığı hâllerde yüksek güvenliklikapalı kurumların kendilerine ayrılan bölümlerineyerleştirilir."
19.Yönetmeliğin ''Tutuklamakararının yerine getirildiği kurumlar''başlıklı135. maddesi şöyledir:
'' (1) Tutukluluk kararları,5275 sayılı Kanunun 111 inci maddesinde belirtilen kurumlarda yerinegetirilir. Ceza infaz kurumlarının personel, görev, yetki vesorumlulukları, kurulların oluşumu ve çalışmasıile iç güvenlik hususlarıyla ilgili düzenlemelertutukevlerinde de uygulanır.
(2) Tutuklular,hükümlülerden ayrı binalardabarındırılır. Tutuklular, bağımsız bir binaayrılması mümkün olmadığı takdirde,kurumlarda, hükümlülerle bağlantısı olmayacakşekilde kendilerine ayrılan bölümlerde kalır.Açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde tutuklubarındırılmaz.
(3) Ceza infaz kurumlarındanhangilerinin tutuklulara tahsis edileceği Bakanlıkçabelirlenir.''
20.10/07/2018 tarihli ve 30774 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü" başlıklı 43.maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi şöyledir:
"Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün görev ve yetkilerişunlardır:
...
h) Hükümlü vetutukluların sevk ve nakil işlemlerini yürütmek."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
21. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği, her ne kadar; adli yargı yerinde ''İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığının telefon kararı işlemininiptali'' istemiyle açılan davada ''İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığının işlemine yönelik itirazınreddine'' karar verildiği,''Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğü işleminin iptali istemiyönünden; 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının kaldırılmasına yönelikşikayetinin İnfaz Hakimliği görevindeolmamasınedeniyle reddine'' dair görevsizlik kararı verilmişolduğu,idari yargı yerinde açılan davada ise;''Adalet Bakanlığı Ceza TevkifevleriGenel Müdürlüğü işleminin iptalinin'' talepedildiği, idare mahkemesince dilekçenin reddine dair verilen kararsonrası daaynı taleple dava dilekçesinin yenilendiği,davacı vekilinin 01/04/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile, ''Adalet Bakanlığı Ceza TevkifevleriGenel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve13838/107326 sayılı yazısı ile tehlikelihükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işlemininiptalinin'' talep edildiğiuyuşmazlığın heriki yargı yerince ''AdaletBakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 5275 sayılı Kanun'un 9.maddesinin 3. Fıkrasının davacı hakkındauygulanmasına ilişkin işleminin iptali'' yönünden oluştuğu ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
22.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
23.Dava, adli yargı yerinde; '' İdareve Gözlem Kurulu Başkanlığının telefonkararı işleminin iptali'', idari yargı yerinde ise;davacı hakkında, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanmasını gerektiren suçtandolayı Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunanakline ilişkin ''Adalet BakanlığıCeza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023tarih ve 13838/107326 sayılı işleminin iptali''istemiyleaçılmış olup, İdare Mahkemesince verilendilekçe ret kararı sonrası ''davacıhakkında 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanmasına ilişkin'' işleminiptali talep edilmiştir.
24.Dosyanın incelenmesinden, davacının Marmara KapalıCeza İnfaz Kurumunda tutukluolduğu, tutuklu hakkındaMarmaraKapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüİdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının04/08/2023 tarih ve 2023//781 numaralı kararıyla, 5275sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasınınuygulanmasını gerektiren suçtan dolayı (Kamuoyundaİstanbul Esenyurt ilçesinde 2 kişinin öldürüldüğütekel bayii saldırısı faili olduğundan)konumuna uygunKapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklinin uygun olacağıdeğerlendirilerek kararın Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünün onayınasunulduğu, kararın Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğütarafından değerlendirildiği ve 04/08/2023 tarih ve 107326sayılı yazı ile 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrası uyarınca naklinin uygungörüldüğü ve Ereğli (Konya) YüksekGüvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklininsağlandığı,tutuklu hakkında Konya (Ereğli) Cezaİnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve GözlemKurulu Başkanlığının 17/08/2023 tarih ve 2023/2958sayılı kararıyla; tehlikeli tutuklu olduğundan bahisletelefonla görüşme hakkınınkısıtlandığı, tutuklu müdafiince bu kararakarşı İnfaz Hakimliğine şikayet başvurusundabulunulduğu, şikayet konusu işlem hakkında itirazın reddinekarar verildiği ancak,şikayete konu işlem dışında5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasınıntutuklu hakkında uygulanmasına veYüksek GüvenlikliKapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkin işlemin deşikayete konu edildiği değerlendirilerek İnfazHakimliğince Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün işlemi yönündengörevsizlik kararı verildiği ve kesinleştiği,dosyanın talep üzerine İdare Mahkemesine gönderildiği,davacı vekilince Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılı işleminin iptalinin talep edildiği,İdareMahkemesince; davacının Adalet Bakanlığı CezaTevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarihve 13838/107326 sayılıişlemiyle,tehlikeli hükümlüolarak belirlenmesine ilişkin kısım yönünden ayrıbir dava, Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunanakline ilişkin kısım yönünden görevlioldukları kabul edilerek ayrı bir dava açılmasıgerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddine kararverildiği, davacı vekilinin 01/04/2024 tarihli yenilemedilekçesi ile; Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılı yazısı ile, müvekkilinintehlikelihükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işlemininiptalinitalep ettiği, İdare Mahkemesince de bu konuda yapılacakdeğerlendirmenin İnfaz Hakimliğinin görevindebulunduğu gerekçesiyle Mahkememize 2247 sayılı Kanun'un19. maddesi uyarınca başvuruda bulunulduğuanlaşılmıştır.
25.Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteincelendiğinde, 5275 sayılı Kanun'da,hükümlülerin ve şartların oluşması durumundatutukluların yüksek güvenlikli kapalı ceza infazkurumlarında kalma koşulları ve nakilleri ile ilgili düzenlemelerinyer aldığı, yetkili kurum olarak Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğününbelirlendiği, böylece tutuklu ve hükümlülerinyerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirlemegörevinin adıgeçen Genel Müdürlüğe aitbulunduğu, davalı idarenin bu görevini bir yargı faaliyetiolarak değil idari işlem veya eylem olarak yürüttüğü;öte yandan,4675 sayılı Kanun doğrultusunda, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklularhakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarlaverilen diğer görevleri yerine getirmek üzere; kurulan infazhakimliklerinin, dava konusu uyuşmazlıkta yetkisibulunmamaktadır. Kaldı ki, Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 107326sayılı nakil işlemi ile gerçekleştirilen ve buişlemin dayanağı olan dava konusu 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3.fıkrasının uygulanmasına ilişkin işlemin iptalitalebinin de bağlı işlem mahiyetindeki nakil işlemi ile birlikte değerlendirilmesigerekir.
26.Bu durumda, kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış olan davalı kurumca tesis edilen idariişleme karşı açılan davanın da, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-amaddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davalarıkapsamında bulunduğu anlaşıldığından,davacı tarafından açılan bu davanın idari yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
27.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 11. İdare Mahkemesinin 16/04/2024 tarih ve E.2024/612sayılı başvurusunun reddine, karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 11. İdare Mahkemesinin 16/04/2024 tarih ve E.2024/612sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN