T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/251
KARAR NO : 2024/278
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta iken re'sen malulen emekliye ayrılan davacının, malulen emekliliğinin onaylanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce davacının 5434 sayılı Kanun'a tabi bir hizmetin bulunmadığı gözetilerek, aynı Kanun'un 101. maddesi hükmü kapsamında ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
KA R A R
Davacı : N.Y
Vekili : Av. S.K
Davalı : İçişleri Bakanlığı(Jandarma Genel Komutanlığı)
Vekilleri : Av. S.Z.E., Av. G.B.Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Erzurum İl JandarmaKomutanlığında muvazzaf astsubay olarak görev yapmaktaiken, malulen emekliliğinin onaylanmasına ilişkin davalıidarenin 22/02/2022 tarih ve 8521219 sayılı işleminin tesisedildiğini; hakkında düzenlenen ilk sağlık kuruluraporunda jandarmada görev yapabileceğinin belirtildiğini,davalı idare tarafından yazılan talimatla ikinci kez rapordüzenlendiğini, bu nedenle bu raporun esas alınmasınınhukuka aykırı olduğunu, Yönetmeliğin kendihastalığına ilişkin kısmıyla ilgiliDanıştayca yürütmenin durdurulması kararıverildiğini iddia ederek, işlemin iptali ile işlem nedeniyleyoksun kaldığı özlük haklarının yasalfaiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Erzurum 2. İdare Mahkemesi 27/02/2023 tarih veE.2022/609, K.2023/286 sayılı kararı ile, davada adliyargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesiuyarınca, davanın görev yönünden reddine karar vermiş,bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ErzurumBölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/06/2023 tarihve E.2023/1510, K.2023/1262 sayılı kararı ile esastanreddedilmiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; Erzurum İl Jandarma Komutanlığındamuvazzaf astsubay olarak görev yapmaktaolan davacının,hakkında düzenlenen ve idarî anlamda kesinleşensağlık kurulu raporuna istinaden Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Sağlık Kurulu kararıyla 5510sayılı Kanun'un 25'inci maddesi uyarınca malul olduğunakarar verilmiş, bu karara ve davacının talebine istinaden bahsigeçen Kanun uyarınca malulen emekliye sevk edilmesiyönündeki dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılandava açılmıştır.
Dava konusu olayda; davacıyaait hizmet belgesinin incelenmesinden, davacının 5510sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihtenönce 5434 sayılı Kanun'a tâbiçalışmasının bulunmadığı, 5510sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında kamu görevine ilkdefa 2012 yılında başladığıgörülmektedir.
Bu durumda; davacınınmalulen emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemin 5510sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığıanlaşıldığından, işbu davanın görümve çözümünün adlî yargınıngörev alanına girdiği sonucuna varılmaktadır..."
3.Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargıyerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Ankara 62. İş Mahkemesi 01/02/2024 tarih veE.2023/243, K.2024/11 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması gerekçesiyle, davanın usulden reddinekarar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 01.10.2008tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür.
Dava dilekçesi, cevapdilekçesi, kurum yazı cevapları ve tüm dosya kapsamıbir bütün halinde değerlendirildiğinde, 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunun 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayanhallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görüleceğiancak davacı tarafça dava dilekçesinde ve 31/01/2024 tarihlidilekçesinde İçişleri Bakanlığı JandarmaGenel Komutanlığının 82181076-903.06.01-8521219sayılı emeklilik/istifa işlemleri konulu işleminin iptalinitalep ettiği, iş bu işleminin 5510 sayılı Kanunuygulanmasından kaynaklanmadığıanlaşıldığından davacının davasınınyargı yolunun caiz olmaması nedeni ile reddine kararverilmiş..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı,sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasıbakımından kişileri güvence altına almak; busigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak hakları, buhaklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanmayöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genelsağlık sigortasının işleyişi ile ilgiliusûl ve esasları düzenlemektir."
6.5510 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalarile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri,işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını, bu Kanununuygulanması bakımından gerçek kişiler ile hertürlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini vetüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşlarıkapsar."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
...
20) Kurum Sağlık Kurulu:Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularınınsağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhisve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle,çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanmagücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma halini,vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücükaybını ve malûllük derecelerini belirlemeye yetkilihekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları,
...
ifade eder."
8.5510 sayılı Kanun'un "Malûlsayılma" başlıklı 25. maddesinin ilgilibirinci fıkrası şöyledir:
"(Değişik:17/4/2008-5754/13. md.)
Sigortalının veyaişverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlıkhizmeti sunucularının sağlık kurullarıncausûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağıtıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddeninbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındakisigortalılar için çalışma gücününveya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslektekazanma gücünün en az %60'ını, (c) bendikapsamındaki sigortalılar için çalışmagücünün en az %60’ını veya vazifeleriniyapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiğiKurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûlsayılır."
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.5510 sayılı Kanun'un "5434sayılı Kanuna ilişkin geçişhükümleri" başlıklı geçici 4.maddesinin ilgili fıkraları şöyledir:
"(Değişik:17/4/2008-5754/68.md.)
Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harpmalûllüğü zammı, diğer ödemeler veyardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 incimaddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunlayürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartlarıhaiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devamolunur. Ancak, 5 ilâ 10 yıl arasında fiili hizmet süresiolan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığıalmakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haizoldukları müddetçe devam edilir.
Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önceiştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklarile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebindebulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunlayürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlemyapılır.
5434 sayılı Kanunagöre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (c) bendine tabi olarak çalışmayabaşlayanlardan vazife malûllüğü kapsamınagirenler hakkında, bu Kanunun 47 nci maddesinin birincifıkrasına göre işlem yapılır. (Ek cümle:4/7/2012-6353/85 md.) 5434 sayılı Kanunun mülga hükümlerinegöre vazife malullüğü aylığıbağlananlardan malullüklerinin sürekli olduğuna KurumSağlık Kurulunca karar verilen iştirakçiler yineaynı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ileözel kanunlarındaki yaş hadlerini doldurduğu tarihe kadaryeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.
..."
B. Yargı Kararı
11. 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen, AnayasaMahkemesinin 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında,özetle;5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ileeklenen geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesindenönce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar vediğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlikmevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylemniteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargınıngörevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılıkgörülmemiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine, son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, 2012 yılında askerlik mesleğine intibak ederek muvazzafastsubay olarak görev yapmakta olan davacının, SosyalGüvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca düzenlenen raporagöre malullüğünün tespit edilmesi üzerineitirazla sevk edildiği hakem hastane sağlık kurulunca daaynı yönde düzenlenen rapor sonucunda davalı idaretarafından tesis edilen malulen emekliliğinin onaylanmasıişleminin iptali ve özlük haklarının ödenmesiistemiyle açılmıştır.
15.5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleriyürürlükten kaldırılmış, kamu tüzelkişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın,bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ilebirlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzelkişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.
16.5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u,1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve DiğerBağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar KurumuKanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri SosyalSigortalar Kanun'u, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına veHesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanun'ukapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklardışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleriyönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonragöreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalısigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurlarıve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretleçalışanlar, tarım işlerinde ücretleçalışanlar, kendi hesabına çalışanlar vetarımda kendi hesabına çalışanları kapsayanbeş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak veyükümlülükler yönünden tek bir sosyalgüvenlik sistemi altında toplanmıştır.
17. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanunhükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazaraalındığında, davacının 2012 yılındaaskerlik mesleğine intibak ettiği ve dolayısıyla 2008yılında yürürlüğe giren 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce 5434sayılı Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadığı,uyuşmazlığın davacıya 5510sayılı Kanun'un 25. maddesi kapsamında "adi malul" sayılıpsayılmayacağına ilişkin olduğu, davalı idarecetesis edilen malulen emekliliğe ayırma işleminin de "bağlı işlem"olup işleme dayanak yasal mevzuatın yine 5510 sayılıKanun'un aynı maddesi olduğu görülmekle, 5510sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenlemekarşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 62. İş Mahkemesinin 01/02/2024 tarih ve E.2023/243, K.2024/11sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 62. İş Mahkemesinin 01/02/2024 tarih ve E.2023/243, K.2024/11sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN