T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/281
KARAR NO : 2024/260
KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Gerçek kişiye karşı açılan ve yapılan yersiz ödemenin işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkin davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. G.Y
Davalı : O.E.K
Vekili : Av. D.Z
I. DAVA KONUSU OLAY
1.DavacıBakanlık vekili, Ümraniye 29 Nolu Aile SağlığıMerkezi 34.37.185 Nolu Aile Hekimliği Biriminde aile hekimi olarakgörev yapan O.E.K'in, 30/06/2022 tarihinde 1 (bir) gün izinsizgöreve gitmediğinin tespit edildiğini, davalınınanılan dönem maaş ödemesi ve AileSağlığı Merkezi gider ödeneğinin yenidenhesaplandığını, 548,09 TL fazla ve yersiz ödeme yapıldığınıntespit edildiğini, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkinUsul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca; toplamdaoluşan 548,09 TL mali zararın Müdürlük Oluru ile “Kamu Zararı” olarakdeğerlendirildiğini, fazla ödemelerinyapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilebirlikte O.E.K'den rızaen tahsili için “Alacak Takip Dosyası”açıldığını ve ilgiliye tebliğedildiğini, alacağın rızaen ödenmesi hususundadavalıya 02/06/2023 tarihinde tebligatyapıldığını, ancak rızaen tahsilat sağlanamadığından29/08/2023 tarihinde İstanbul Anadolu 17. İcraMüdürlüğünün E.2023/28590 sayılıdosyası ile icra takibi başlatıldığını,davalı vekili tarafından 11/09/2023 tarihli dilekçe ile icratakibine yapılan itiraz neticesinde İstanbul Anadolu 17. İcraMüdürlüğünün 12/09/2023 tarihli kararı iletakibin durdurulmasına karar verildiğini, icra takibine itirazınhaksız ve mesnetsiz olduğununu, bu sebeple davalınınitirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine%20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatınahükmedilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul Anadolu 32. Asliye Hukuk Mahkemesi12/10/2023 tarih ve E.2023/681, K.2023/614 sayılı kararıile, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, HMK'nın114/1-b maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyleusulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf istemindebulunulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18.Hukuk Dairesi 13/12/2023 tarih ve E.2023/3003, K.2023/2299 sayılıkararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir.Kararının ilgili kısmışöyledir:
"...Tüm dosya kapsamıincelenmiş olup SONUÇ OLARAK; Davacı kurum tarafındandavalı aleyhine mahkememize açılan işbu davayayönelik olarak öncelikleİstanbul Anadolu 17. İcraMüdürlüğü'nün 2023/28590 Esas sayılıtakip dosyasının tetkiki neticesinde davacı kurumtarafından davalı aleyhine 30.06.2022 tarihinde 1 (bir) günizinsiz göreve gitmemesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz maaşiadesinin tahsili amacıyla takip başlatıldığıanlaşılmış olmakla bu hususta Danıştayİçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 gün veE:1968/8, K:1973/14 sayılı İçtihadı gözetilerekve benzer mahiyetteki T.C Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/06/2018 tarih,2017/120 Esas - 2018/410 Karar sayılı ilamı da dikkat-i nazaraalındığında taraflar arasındaki somutuyuşmazlığın çözümü noktasındaİdare Hukukunun ilkeleri doğrultusunda İdari Yargınıngörevli olduğu zira aynı mahiyette davacı kurum tarafındandava dışı 3.kişi aleyhine İstanbul 30.Asliye HukukMahkemesinde açılan davada mahkemenin 2022/7 Esas - 2022/22 Kararsayılı dosyasında davanın yargı yolunun caizolmaması nedeniyle HMK 114/1-b maddesi uyarınca dava şartıyokluğu nedeniyle usulden reddine yönelik olarak 21/09/2022 tarihindeverilen kararın davacı kurum tarafından istinaf edilmesiüzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi'nin2023/1325 Esas - 2023/1099 Karar sayılı 11/05/2023 tarihlikararı ile davacı kurumun istinaf başvurusunun esastan reddinekarar verildiğianlaşılmış olmakla işbu noktadamahkememizce de yargı yolu caiz olmadığından bahisledavanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur..."
3.Davacı Sağlık Bakanlığı vekili aynı istemlebu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 15/05/2024 tarih ve E.2024/800sayılı kararı ile, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün adli yargımerciilerinin görev alanına girdiği sonucunavarıldığından, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinilk görevsizlik kararını veren İstanbul Anadolu 32. AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2023/681 sayılı dosyası da temin edilerek,işbu dosya ile birlikte bekletilmeksizin Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...İdari davalardan olaniptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Birbaşka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptalya da tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğerdava koşullarının yanı sıra, davanın idarealeyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargıyerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesinehukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın, ortadaidarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslaragöre re’sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş birişlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenlertarafından idare aleyhine açılmış 2577sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biriolmayıp; davacı idare tarafından, davalı tarafa fazla veyersiz olarak yapıldığı ileri sürülenödemelerin davacı idareye iadesi ve icra takibinin devamınakarar verilmesi istemleriyle, gerçek kişi aleyhineaçılan dava olması karşısında, idariyargının görevine giren bir dava bulunduğundan sözedilemeyeceğinden, idarenin, alacak istemiyle gerçek kişialeyhine açtığı davanın, özel hukukhükümleri çerçevesinde görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.657 sayılı Kanun'un "Disiplincezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil vehaller" başlıklı 125. maddesi ilgilikısmı şöyledir:
“(Değişik: 12/5/1982- 2670/31 md.)
Devlet memurlarına verilecekdisiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiilve haller şunlardır:
...
C - Aylıktan kesme : Memurun,brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesintiyapılmasıdır.
Aylıktan kesme cezasınıgerektiren fiil ve haller şunlardır:
...
b) Özürsüz olarak birveya iki gün göreve gelmemek,
..."
6.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden DoğanBorç İlişkileri" üstbaşlıklı Üçüncü Ayırımın "A. Koşulları / I. Genel olarak" başlıklı77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebepolmaksızın, bir başkasınınmalvarlığından veya emeğinden zenginleşen, buzenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.
Bu yükümlülük,özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veyagerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanmasıdurumunda doğmuş olur."
7.6098 sayılı Kanun'un "B. Gerivermenin kapsamı I. Zenginleşeninyükümlülüğü"başlıklı 79. maddesi şöyledir:
"Sebepsiz zenginleşen,zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elindençıkmış olduğunu ispat ettiği kısmındışında kalanı geri vermekleyükümlüdür.
Zenginleşen, zenginleşmeyiiyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veyaelden çıkarırken ileride geri vermek zorundakalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamınıgeri vermekle yükümlüdür."
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdariYargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018-KHK-703/185md."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, Mahkemece idari yargı dosyası ekindeadli yargı dosya aslı ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
10.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
11.Dava,davacı Sağlık Bakanlığı vekili tarafından,Aile Hekimliği Biriminde aile hekimi olarak görev yapandavalının 1 (bir) gün izinsiz işe gitmediğinin tespitedildiğinden bahisle, ilgili dönem maaş ödemesi ve AileSağlığı Merkezi gider ödeneği yenidenhesaplanması neticesinde fazla ve yersiz ödemeyapıldığı tespit edilen 548,09 TL'nin ödemeninyapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek faizi ilebirlikte davalı gerçek kişiden tahsili istemiyleaçılmıştır.
12.Olayda, dava konusu alacak iddiasının sebepsiz zenginleşmedenkaynaklandığı, ortada iptal talebine konu bir idari işleminbulunmadığı, yine idari eylem veya işlemden kaynaklıbir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkın doğrudanbozulmasının söz konusu olmadığı,dolayısıyla idari yargı yerinde açılmasınıgerektirir bir dava türünün mevcut olmadığıgörülmektedir.
13.Diğer taraftan, idari yargıda husumet kamu düzenindendir vekendisine karşı dava açılan taraf, yani davalımutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda davalı her zamanidaredir. Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilendavalının gerçek kişi olduğu, idareye husumetyöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığıaçıktır.
14.Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, idariişlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan vegerçek kişiye karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
15.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 13. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİstanbul Anadolu 32. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/10/2023 tarih veE.2023/681, K.2023/614 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 13. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜileİstanbul Anadolu 32. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/10/2023 tarih veE.2023/681, K.2023/614 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN