T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016/595
KARAR NO : 2017/22
KARAR TR : 20.02.2017
ÖZET: Davalı idareye ait taşınmazın kiracısı durumunda bulunan davacının kira sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmediğinden bahisle kira sözleşmesinin feshine ve yatırmış olduğu kesin teminatın irat olarak kaydedilmesine yönelik olarak tesis edilen Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Encümeninin kararının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :A.E. Vekili :Av. F.K. Davalı : KahramanmaraşBüyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. N.Ş.K. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Kahramanmaraş İli, Dulkadiroğluİlçesi, 599 ada 16 no'lu parselde bulunan davalı idareye aittaşınmazın kiracısı durumunda bulunanmüvekkilinin kira sözleşmesinin hükümlerini yerinegetirmediğinden bahisle kira sözleşmesinin feshine veyatırmış olduğu kesin teminatın irat olarakkaydedilmesine yönelik olarak tesis edilen KahramanmaraşBüyükşehir Belediyesi Encümeninin 19.01.2016 tarih ve2016/40 sayılı kararının iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır. Davalı idare vekili,davanın idari sözleşme niteliği bulunmayan, ihalelerinkesinleşmesinden ve sözleşmeningerçekleştirilmesinden sonraki aşamada davacı ileakdedilen sözleşmenin uygulama aşamasına ilişkinolarak çıkan bir borç-alacak ilişkisi niteliğindeolması karşısında, idari işlem ya da idarisözleşme niteliği bulunmayan söz konusu kirasözleşmesinin, özel hukuk hükümleri kapsamındadeğerlendirilerek, görevli yargı yerinin adli yargıolması hususu gözönüne alınarak davanıngörev yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir. KAHRAMANMARAŞ İDAREMAHKEMESİ :10.3.2016 gün ve E:2016/139 sayı ile, konusu işlemde olduğugibi kira sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlıkların görüm ve çözümüadli yargı yerlerinin görev alanına girmekte ise de, adliyargı yerlerinde kira sözleşmesinin feshi ve/veya tahliyedavası açılmaksızın, davalı idarelerin tektaraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettikleri kirasözleşmesinin feshi ve yenilenmemesine yönelik işlemlerekarşı açılan davanın, görüm veçözüm yerinin idari yargı yerleri olduğu sonucunaulaşıldığı gerekçesiyle davalı idareningörev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı idarevekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: İhale aşaması tamamlandıktan sonra,sözleşme koşullarının yerine getirilmesisırasında yaşanan sorundan kaynaklanan davanın, taraflararasında düzenlenen kira sözleşmesi ve olayda uygulama yeribulunan Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınaraközel hukuk hükümlerine göre çözülmesigerektiği; açıklanan nedenlerle, davalı idare iledavacı arasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunuhükümlerine göre yapılan ihale sonucunda düzenlenen veBorçlar Kanununun 299. maddesinde ifadesini bulan kiracı-kiralayanilişkisini kuran kira sözleşmesi ve eki şartnamehükümlerinin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Kanunun 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Kira sözleşmesinin uygulanmasındankaynaklanan uyuşmazlıkların görüm veçözümü adli yargı yerlerinin görev alanınagirmekte ise de; adli yargı yerlerinde fesih ve tahliye davasıaçılmaksızın, davalı idarelerin tek taraflı vekamu gücünü kullanarak tesis ettikleri kira sözleşmesininiptaline veya feshine yönelik işlemlere karşınaçılan davanın, görüm ve çözümyerinin idari yargı yerleri olduğunun kuşkusuz olduğu;olayda belediyenin, tarafların eşitliği esasına dayalıbir yetki değil; kamusal bir yetkiyi kullandığıaçık olup; dava konusu uyuşmazlıkta idariyargının görevli olduğu sonucunaulaşıldığı, bu nedenle 2247 sayılıYasanın 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddinekarar verilmesi gerektiği yönünde düşüncevermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 20.02.2017günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı ŞahinbeyBelediye Başkanlığı vekilinin anılanYasa’nın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygunolarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi vedahi 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'nca 10.maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Kahramanmaraş İli, Dulkadiroğlu İlçesi, 599 ada 16no'lu parselde bulunan davalı idareye ait taşınmazınkiracısı durumunda bulunan müvekkilinin kirasözleşmesinin hükümlerini yerine getirmediğindenbahisle kira sözleşmesinin feshine ve yatırmışolduğu kesin teminatın irat olarak kaydedilmesine yönelik olaraktesis edilen Kahramanmaraş Büyükşehir BelediyesiEncümeninin 19.01.2016 tarih ve 2016/40 sayılıkararının iptali istemiyle açılmıştır. 2886 sayılıYasa'nın 1. maddesinin birinci fıkrasında, genelbütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin,özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım,kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşımaişlerinin, bu Yasa'da yazılı hükümlere göreyürütüleceği belirtilmiş; aynı Yasa'nın 4.maddesinde, İhale: bu Yasa'da yazılı usul ve şartlarla,işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerindebırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerinonayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemlerşeklinde tanımlanmış ve "İhaleninsözleşmeye bağlanması"başlığını taşıyan 53. maddeden önce yeralan hükümlerde, ihale aşaması düzenlenmiştir. Yasa'nın1. maddesinde sayılan işlerle ilgili olarak yapılacakihalelerde, idarede kanunilik ilkesi gereğince, idareninçeşitli usul kurallarına uyması zorunlu olup, bu Yasakapsamına giren bir işin veya ihtiyacın belirlenmesi, ihaleyönteminin tespiti, ihale ilanı ve ihale kararıalınması sürecinden geçilmesi gerekmektedir.Tümüyle idarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tekyanlı olarak tesis ettiği ihale işlemleri hakkındakiyargısal denetimin, idare hukuku ilkelerine göre idari yargıyerlerince yapılacağı tartışmasızdır. Ancak,ihalenin kesinleşmesinden sonraki işlemlerin hangi hukuki rejime tabiolacağının tespiti için: yapılansözleşmenin konusu ile içerdiği hüküm vekoşulların niteliğinin incelenmesi gerekmektedir. DavalıBüyükşehir Belediye Başkanlığı iledavacı şirket arasında imzalanan KahramanmaraşBüyükşehir Belediyesi KesimhanesininRuhsatlandırılması, İşletilmesi, Kesim,Taşıma Üç Yıl Sonunda Ücret Talep EtmedenKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesine Devriyle AlakalıÖzel Teknik Şartname ile, 1- “İşbu teknikşartname İlimiz Merkez Dulkadiroğlu İlçesi,Yenişehir Mahallesi 599 ada, 6 no’lu parselde kayıtlıbulunan Kesimhanenin teknik şartnamesi olup yüklenici 2 ay içerisindeaşağıda belirtilen şartlar çerçevesindemevcut kesimhanenin ruhsatını kendi üzerine alarakçalıştıracaktır. Ancak yapılacakinşaatın yetişmemesi durumunda Encümenden 60 günügeçmemek üzere ek süre isteyebilecektir.” 3- “Kesimhane ihalesinialan yüklenici, işletmeci veya müstecir İl GıdaTarım ve Hayvancılık Müdürlüğündenruhsatı kendi üzerine alacak olup Kesimhane ile alakalı tümKurumların (Çevre Şehircilik-Halk Sağlığı-SağlıkMd vb.) mevzuatlarında bahsedilen şartları yerinegetirecektir.” 4- “İl GıdaTarım ve Hayvancılık Müdürlüğününaşağıda belirtilen mevzuatları çerçevesindeyüklenici ruhsatı kendi üzerine alacaktır.” 36- “İşakış şeması çerçevesindeçalışma yerlerinin tabelaları yüklenici firmatarafından asılacaktır.” 48-“Müstecir kesimhanenin ruhsatını kendi üzerine alacakve tüm kamu kumrularına karşı muhatap kendisiolacaktır (Kaymakamlık- Belediye-ilçe Gıda Tarım veHayvancılık md. - Sağlık md. Halksağlığı md. İl Çevre Şehircilik md. vebenzeri tüm resmi kurumlar) Bu kurumların tüm mevzuatlarınauyacak ve yazılacak olan ceza ve adli takipten kendisi sorumluolacaktır.” 49- “Güvenlik kamerasistemleri müstecir tarafından kurulacak olup en az bir aysaklanacaktır. Oluşabilecek tüm hırsızlıktanmüstecir sorumlu olup hırsızlık durumunda gerekli tazmini sağlayacaktır.Kamere sisteminin Mezbahalar Şube Müdürlüğütarafından izlenebilmesi için gereken alt yapıyıoluşturacaktır.” 51- “Şuradayazılması unutulan tüm konulardan yine müstecir ilgiliyerlere, kuramlara, kişilere ve kesim yapanlara karşı kendisisorumlu olacaktır, Et çalınması, hırsızlıkkesim sırasında etlere zarar verilmesinden ve kesim yapan kasap vemal sahiplerinin zarar ve ziyanından kendisi sorumlu olacaktır,(kontrol yapan resmi veteriner hekimin kanun ve yönetmelikler ilgilimevzuatlar gereği imha etmesi gereken etler ve sakatatlardışında)” imza altına alınmıştır. Dosyanın incelenmesinden, MülkiyetiBelediyeye ait Kahramanmaraş İli, Dulkadiroğluİlçesi Yenişehir Mahallesi 599 ada 16 parsele isabet edenMezbaha Tesislerinde her türlü hayvan kesim işleri, kesilenetlerin veya diğer gıda maddelerinin soğuk hava deposundasaklanmasını deponun işler vaziyette bulundurulmasını,kesilen etlerin et taşıma aracı iletaşınmasını mezbaha arıtma ve soğuk havadepolarının her türlü bakım, onarım ve çalıştırılmasıile ilgili işlerin yüklenici firma veya şahıstarafından karşılanması işinin 03/03/2015 tarih ve2015/360 sayılı Encümen Kararı ve ihale ile 1yıllığı 235.500,00 TL + KDV bedelle davacıya 3yıllığına kiraya verildiği, söz konusu tesislerin24 Haziran 2015 tarihinde faaliyete başladığı veVeterinerlik İşleri ve Mezbahalar ŞubeMüdürlüğünün 316 sayılıyazısında müstecire 29 Haziran 2015 tarih ve 316sayılı yazısında modernizasyon işleminin 30 Haziran2015 tarihinden itibaren 2 ay içerisinde tamamlanarak ruhsatlandırılmasınınistenildiği; Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığının07/12/2015 tarih ve 533 sayılı BelediyeBaşkanlığı yazısında ihaleye ait özel veteknik şartnamenin 1., 3., 4. 36. ve 48. Maddelerini müsteciretanınan en son gün olan 27 Kasım 2015 tarihine kadartamamlayamadığından, gereğinin yapılmasınınistenildiği, müstecire yapılan 16 Aralık 2015 tarih ve4109/2003 sayılı ihtarnamede sözleşme gereğimülkiyeti Belediyeye ait mezbaha tesisleri için hazırlananözel ve teknik şartnamenin 1., 3., 4., 36., 48., 49. ve 51.Maddelerinde belirtilen hususları tebliğ tarihinden itibaren 10gün içerisinde yerine getirilmesinin istenildiği, mezbahatesislerinin müstecirinin yapılan tebliğe rağmen herhangibir işlem ve modernizasyon yapmadığı Mali Hizmetler DairesiBaşkanlığı Veterinerlik İşleri ve MezbahalarŞube Müdürlüğünün 29/12/2015 tarih ve 566sayılı yazısında bildirildiği; bu bağlamda;müstecir davacıya bundan sonraki süreçte ne gibiişlem yapılacağı “kira sözleşmesinin feshedilip edilmeyeceği, kesin teminatı ile modernizasyonteminatının irad kaydedilip edilmeyeceği ve yasaklamayapılıp yapılmayacağı” hususunda bir kararalınması için işin Büyükşehir BelediyeEncümenine havale edildiği; 03/03/2015 tarih ve 2015/360sayılı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi EncümenKararı ve ihale ile 1 yıllığı 235.500,00 TL + KDVbedelle davacıya 3 yıllığına kiraya verilenKahramanmaraş İli, Dulkadiroğlu İlçesi,Yenişehir Mahallesi, 599 ada, 16 parsele isabetli Mezbaha Tesislerininkira sözleşmesinin feshine ve kesin teminatın iradkaydedilmesine 19.01.2016 günlü ve 2016/40 sayılıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi EncümenKararı ile karar verildiği ve bu kararın iptali istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır. Olayda,ihalenin kesinleşmesi ve taraflarca işin sözleşmeyebağlanmasından sonra, davacının sözleşmeninyukarıda sözü edilen maddelerini ihlal ettiğinden bahislesözleşmenin feshine, yatırılan kesin teminatın iratkaydedilmesine ilişkin Büyükşehir Belediyesi Encümenkararının iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, idarenin tarafolduğu özel hukuk sözleşmesi hükümlerininuygulanarak yükümlülüğünü yerinegetirmediği nedeniyle büyükşehir belediyesiencümenince alınan kararın kaldırılmasınailişkin davanın özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır. Açıklanannedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’ncayapılan başvurunun kabulü ile, Kahramanmaraş İdareMahkemesi’nin 10.3.2016 gün ve E:2016/139 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Kahramanmaraş İdare Mahkemesi’nce verilen10.3.2016 gün ve E:2016/139 sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 20.02.2017 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy