T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/11
KARAR NO : 2017/10
KARAR TR : 20.02.2017
ÖZET: 2247 sayılı Kanunun 14. ve 19. maddelerinde öngörülen görev uyuşmazlıkları-nın oluşabilmesi için ortada farklı görev alanındaki mahkemelerin mevcudiyeti şart olup; davanın somutunda olduğu gibi askeri ve adli yargı yerleri savcılıkları bakımından görev uyuşmazlığının oluştuğu gerekçesiyle Uyuş-mazlık Mahkemesine başvuru yapılabilmesi mümkün olmadığından; 2247 sayılı Yasa’nın 1. ve 27. maddeleri uyarınca BAŞVURUNUN REDDİNE karar verilmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı :K.H.
Şüpheli :M.A.
OLAY : Şanlıurfa/Viranşehirİlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli mağdur J.Asb.Çvş. C.T.’nun iddiaları ileilgili olarak yürütülen soruşturma neticesinde;
MağdurJ.Asb.Çvş. C.T. tarafından yazılmış olan11.6.2015 tarihli dilekçede, kendisinin bir gün süre ilehizmet yerini terk etmeme cezası ilecezalandırıldığını, ancak söz konusucezanın infazı için aynı Komutanlık emrindegörevli şüpheli J.Ütğm. M.A. tarafındangerekli ortamın sağlanmadığını ve kendisineherhangi bir yer tahsis edilmediğini belirttiği;
Diyarbakır 7. KolorduKomutanlığı tarafından “J.Asb.Çvş. C.T.’nuniddiaları” ile ilgili olarak soruşturma emriverildiği ve bu kapsamda J.Ütğm. M.A. hakkında“memuriyet görevini kötüye kullanmak” suçunedeniyle soruşturmayürütüldüğünün anlaşıldığı;
Mahkemelerin görevdurumlarının kamu düzenini ilgilendirmekte olup,“tabii hâkim” ilkesi ile de doğrudan bağlantılıbulunduğu, adil yargılamaya ilişkin temel bir hak olarakkarşımıza çıktığı,yargılamanın her aşamasında “görev”durumunun dikkate alınmasının gerektiği;
Meydana gelen olaykapsamında Jandarma personeli olarak görev yapmakta olanJ.Ütğm. M.A.’a isnat olunan “memuriyet görevinikötüye kullanmak” suçuna dair yapılacak olanyargılamada Askerî Mahkemenin görevli olup olmadığının, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve YetkileriKanunu’nun 25.7.2016 tarihli ve 668 sayılı KanunHükmünde Kararname ile değişikliğe uğramadanönceki ve sonraki hâlinin mukayese edilerek irdelenmesi suretiyleortaya konulmasının gerektiği;
1- 2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun“Tanım” başlıklı 3. maddesinin,“Türkiye Cumhuriyeti Jandarması emniyet ve asayiş ile kamudüzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanun venizamların verdiği görevleri yerine getiren silahlı,askerî bir güvenlik ve kolluk kuvvetidir.” şeklinde iken;
25.7.2016 tarihli ve 668sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 5. maddesi ileyapılan değişiklikle, “Türkiye CumhuriyetiJandarması, emniyet ve asayiş ile kamu düzenininkorunmasını sağlayan ve diğer kanunların verdiğigörevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvvetidir. ”şeklini aldığı;
2- 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve YetkileriKanunu’nun “Bağlılık” başlıklı4. maddesinin, “Jandarma Genel Komutanlığı,Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parçası olup, SilahlıKuvvetlerle ilgili görevleri, eğitim ve öğrenimbakımından Genelkurmay Başkanlığına, emniyet ve asayişişleriyle diğer görev ve hizmetlerin ifasıyönünden İçişleri Bakanlığınabağlıdır. Ancak Jandarma Genel Komutanı, Bakanakarşı sorumludur” şeklinde iken;
25.7.2016 tarihli ve 668sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 6. maddesi ileyapılan değişiklikle, “Jandarma GenelKomutanlığı İçişleri Bakanlığınabağlıdır.” seklini aldığı;
3- 2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun “Jandarmanıngenel olarak görevleri” başlıklı 7. maddesinin“Askerî Görevleri” başlıklı“c” bendi; “Askerî kanun ve nizamların gereğigörevlerle Genelkurmay Başkanlığınca verilengörevleri yapmak.” şeklinde iken;
25.7.2016 tarihli ve 668sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9. maddesi ileyapılan değişiklikle, “Kanunlarla verilenaskerî hizmetleri verine getirmek” şeklinialdığı;
4- 2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun “Disiplin vesoruşturma usulleri” başlıklı 15. maddesinin,“Jandarma personeli hakkında disiplin ve soruşturmaişlemleri aşağıdaki usullere göre yapılır.
a) Subay, astsubay, uzmanjandarma, askerî öğrenci, erbaş ve erlerle sivilmemurların disiplin yolu ile cezalandırılmaları; Garnizonkomutanlarının yetkileri saklı kalmak kaydıyla kendiyetkili disiplin amillerince, işçilerle sözleşmeli vegeçici personelin cezalandırılmaları iseyürürlükte olan sözleşme hükümlerinegöre yapılır.
(Ek fıkra:20/08/1993-KHK-507/2 md.) Jandarmanın mülki görevleriniilgilendiren ve disiplin cezasını gerektiren fiilleri ortayaçıktığında valiler, il jandarma alaykomutanından; kaymakamlar, ilçe jandarma bölükkomutanından gereken cezanın verilmesini talep ederler. Alay vebölük komutanları bunlar hakkında, askerî mevzuatçerçevesinde gerekli işlemi yaparlar.
b) Jandarma personelininişledikleri disiplin suçları için 477 sayılı“Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü veDisiplin Suç ve Cezaları Hakkında Kanun”hükümleri uygulanır.
c) Jandarma personelininaskerî yargıya tabi suçlarında, 353 sayılı“Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama UsulüKanunu” na göre işlem yapılarak haklarında 1632 sayılı“Askerî Ceza Kanunu” ile 765 sayılı“Türk Ceza Kanunu” hükümleri tatbik olunur.
d) Jandarma personelininmülki hizmetten doğan veya bu tür hizmeti yaparken işlenensuçlarında; 15/05/1930 gün ve 1609 sayılı “Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve ŞerikleriHakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanun”hükümleri saklı kalmak şartıyla 04/02/1913 tarihli“Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat” hükümlerinegöre işlem yapılır.
e) Adli hizmetlerden doğansuçlarda; ilçe ve merkez ilçe jandarma bölükkomutanları ile bu hizmetleri vekaleten yürütenler hakkında 1412 sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nun 154/4 üncü maddesi gereğince 24/02/1983 gün ve 2802sayılı “Hâkimler ve Savcılar Kanunu” nun 82 vemüteakip maddelerinde gösterilen hâkim ve savcılarıntabi oldukları muhakeme usulü uygulanır.
f) Jandarma personelininkişisel suçlarında genel hükümlere göreişlem yapılır.” şeklinde iken;
25.7.2016 tarihli ve 668sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15. maddesi ileyapılan değişiklikle, “Jandarma personelihakkında disiplin ve soruşturma işlemleriaşağıdaki usullere göre yapılır.
a) Disiplin işleri özelkanun hükümlerine göre yürütülür.
b) Jandarma personelininmülki görevlerinden doğan suçlarında; özelkanunların hükümleri saklı kalmak şartıyla 2/12/1999tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer KamuGörevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunhükümlerine göre işlem yapılır.
c) Adli görevlerindendoğan suçlarda; 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 161 inci maddesinin beşinci fıkrasıhükmü uygulanır.
d) Jandarma personelineaskerî görev verildiği takdirde bu görevlerden doğansuçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı AskerîMahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunuhükümleri uygulanır. Bu suçların muhakemesi, Jandarmapersonelinin emrine verildiği askerî birlik personelini muhakemeetmekle görevli ve yetkili olan askerî mahkemedegörülür.
e) Jandarma personelininkişisel suçlarında genel hükümlere göre işlemyapılır.” şeklini aldığı;
Ayrıca Milli SavunmaBakanlığı’nın 25 Ağustos 2016 tarih veMAİY.; 59352572-9020-2243- 16/As.Adlt.işl.Müt.Yet. veAs.Czev.İşi.Ş.(39-11-16) sayılı yazısı ileEk’inde yer alan “Askeri Mahkemelerin Adli Yetki SahalarınaAit Kitap’la da; 31.7.2016 tarihli ve 669 sayılı KanunHükmünde Kararname’nin 111. maddesine istinaden JandarmaGenel Komutanlığı emrine verilen er ve erbaş ile askerlikyükümlüleri hakkında üç yılsüre ile diğer er ve erbaş ile askerlikyükümlülerinin tabi olduğu hükümlerinuygulanacağının hüküm altınaalındığı ve bu kapsamda Diyarbakır 7. KolorduKomutanlığı Askeri Mahkemesi’nin, Diyarbakır, Mardinve Şanlıurfa il sınırları içindeki JandarmaGenel Komutanlığı bağlılarındaki er veerbaşlar ile askerlik yükümlüsü personel hakkındayargılama yetkisine haiz olduğunun belirtildiğinin anlaşıldığıbelirtilerek;
2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 25.7.2016 tarihli ve668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılandeğişiklikler sonucunda Jandarmanın askerî birgüvenlik kuvveti olmaktan çıkarıldığı vekural olarak Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindenayrıldığı, belli bir rütbeye haiz Jandarmapersonelinin askerî görevlerininsınırlandırıldığı, bu kapsamda RütbeliJandarma personeline (Subay/Astsubay/Uzman Jandarma/Uzman Erbaş)askerî görev verilmesinin istisnai olduğu ve belirlişartlar gerçekleştiğinde ancak askerî görevverilebileceği, Askerî Mahkemelerin Rütbeli Jandarma personelini yargılama görevinin sadece askerîgörev verildiği takdirde söz konusu olabileceği, 2803sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve YetkileriKanunu’nun 7. maddesine göre, Rütbeli Jandarmapersoneline sadece Kanunlarla askerî görev verilebileceği veaynı Kanun’un 15/d maddesine göre, Rütbeli Jandarmapersonelinin sadece askerî görev verildiği takdirdeAskerî Mahkemelerde yargılanabileceği, 31.7.2016 tarihlive 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 111. maddesine istinaden Askeri Mahkemelerin sadece Jandarma GenelKomutanlığı emrine verilen er ve erbaş ile askerlikyükümlüleri hakkında yargılama yetkisinehaiz olduğu ve bu durumun da 2803 sayılı Jandarma Teşkilat,Görev ve Yetkileri Kanunu’na eklenen Geçici Madde 5. maddeninuygulandığı süre ile sınırlı olduğu;
Somut olayda, subayrütbesine haiz şüpheli J.Ütğm. M.A.hakkında “memuriyet görevini kötüye kullanmak”suçundan dolayı yürütülecek olan soruşturma vekovuşturmanın Adli Yargı makamlarının görevinegirdiğinin anlaşıldığı açıklanarak, şüpheli hakkındasoruşturma yapma yetki ve görevinin AskeriSavcılığın görevine girmediği gerekçesiyle,7. Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 19.9.2016 gün ve E:2016/76,K:2016/28 sayılı kararı ile, 353 sayılı AskeriMahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun 9, 17 ve112. maddeleri uyarınca görevsizlik kararı ile soruşturma dosyasının gereği için Şanlıurfa/ViranşehirCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine itiraz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.
Viranşehir CumhuriyetBaşsavcılığı’nın 17.1.2017 gün veSoruşturma No:2016/3804, Karar No:2017/1 sayılı kararı ile,
2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nda 25.7.2016 tarihlive 668 sayılı KHK ile değişiklikyapıldığı, yapılan değişikliğin 15.maddesinde jandarmanın mülki görevlerinden doğansuçlarda 4483 sayılı Kanun’a göre, adligörevlerinden doğan suçlarda 5271 sayıli ı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 161/5. maddesine göre, kişisel suçlarda genelhükümlere göre, askeri görevlerinden doğansuçlarda ise askeri mahkemelerdeyargılanacaklarının belirtildiği, 668 sayılı KHK’nın 9. maddesi ile 2803 sayılı Jandarma Teşkilat,Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 7. maddesinde değişiklikyapıldığı, yapılan değişiklik ilejandarmanın mülki ve adli görevlerinin nelerden ibaretolduğunun belirtildiği, askeri görevlerinin ise “kanunlardaverilen askeri hizmetleri yerine getirmek” olarak belirlendiği,
Bu itibarla müştekiyeverilen hizmet yeri terk etmeme cezasına karşın cezanıninfazı için herhangi bir yer tahsis edilmemesi şeklindegerçekleşen eylemin mülki veya adli bir göreveilişkin olmadığı, söz konusu eylemin ancak askeri birgöreve ilişkin olduğunun nitelendirileceği, bu bağlamdaşüpheli tarafından gerçekleştirildiği iddiaedilen eyleme ilişkin yargılama yetkisinin askeri mahkemelerdeolduğu ve adli yargının görev alanına girmediğininanlaşıldığı gerekçesiyle görevsizlik
kararıverilmiş, ayrıca oluştuğu ileri sürülen olumsuzgörev uyuşmazlığının çözümü ve görevli yerin tayini için soruşturmadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiCeza Bölümünün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler; Kenan YUMUŞAK, OsmanATALAY, Gökhan KARABURUN, Mehmet AVCIOĞLU, SevilayTEMİZYÜREK BATIR, Remzi İĞREK’inkatılımlarıyla yapılan 20.02.2017 günlütoplantısında; Raportör-Hâkim G. FatmaBÜYÜKEREN’in, başvurunun reddi yolundaki raporu vedosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile Askeri YargıtayBaşsavcı Yardımcısı Mustafa KAYAALP’inbaşvurunun reddine ilişkin yazılı ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
UyuşmazlıkMahkemesi’nin görev ve yetkileri, 2709 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Anayasası’nın 158. maddesi ile 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesindeaçıkça gösterilmiş, Mahkeme adli, idari ve askeriyargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilikılınmıştır.
2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde, “Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir” denilmiş; Aynı Yasa’nın 19.maddesinde, “Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir” hükmü yer almıştır. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin,uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddedeceği kuralına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinde, şüphelihakkında “memuriyet görevini kötüye kullanmak”suçu nedeniyle yapılan soruşturma sırasında, 7.Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 19.9.2016 gün ve E:2016/76,K:2016/28 sayılı görevsizlik kararı ile soruşturma dosyasının Viranşehir CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmesine kararverilmesi üzerine, Viranşehir CumhuriyetBaşsavcılığı’nın 17.1.2017 gün veSoruşturma No:2016/3804, K:2017/1 sayılı kararı ilegörevsizlik kararı verilmiş, ayrıca oluştuğuileri sürülen olumsuz görevuyuşmazlığının çözümlenmesiiçin soruşturma dosyasının UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiğianlaşılmıştır. Öncelikle 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görevuyuşmazlığının oluşupoluşmadığının saptanması gerekmektedir.Uyuşmazlık Mahkemesince görevuyuşmazlıklarının çözümekavuşturulabilmesi için ortada, bir yargı yoluuyuşmazlığı bulunması zorunludur. Başka biranlatımla; iki ayrı yargı düzeni içinde yeralan yargı mercilerince verilmiş kesin veya kesinleşmişbulunan görevsizlik kararları mevcut olmalıdır. Anayasanın 9. maddesinde, “Yargı yetkisi, Türk milleti adınabağımsız mahkemelerce kullanılır”.denilmiş, böylece yargı organının “bağımsız mahkemeler” olduğuaçıkça belirtilmiş olup, ceza yargılamasındaiddia makamı olarak adalete hizmet eden, iddia görevini yaparak devlet adınaceza davası açan, daha açık bir ifade ile, suçhaberinin kendisine ulaşmasıyla birlikte devlet adınaaraştırma ve soruşturma faaliyetinde bulunmak, kamu davasınınaçılmasını gerektiren şartlar oluştuğunda dava açmak ve yürütmek, mahkemelerin verdiğikararları yerine getirmek ve kanunlakendisine verilen diğer görevleri yapmak durumunda olansavcılığın, somut olayda, 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı’nın ve Viranşehir CumhuriyetBaşsavcılığı’nın 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde belirtilen yargımercilerinden olmadığı ve verilen görevsizlikkararlarının da yargı kararı niteliğindebulunmadığı kuşkusuzdur. Açıklanannedenlerle, Mahkememize gönderilen dosyada, 2247 sayılıYasa’nın 14. madde-sinde belirtildiği şekilde biryargı yolu uyuşmazlığı (olumsuz görevuyuşmazlığı) bulunmadığı gibi yine 14. maddehükmüne göre yargı yerlerince verilmiş kesingörevsizlik kararları da bulun-mamaktadır. Aynı Yasa’nın19. maddesinde açıklanan görevli merciin belirlenmesiiçin başvurma koşulları daoluşmamıştır. Bu durumda, 2247 sayılıYasa’nın 1 ve 27. maddeleri uyarınca UyuşmazlıkMahkemesi’nin görev alanı dışında kalan hususlarile ilgili başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ : 2247sayılı Yasa’nın 1 ve 27. maddeleri uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesi’nin görev alanıdışında kalan hususlar ile ilgili BAŞVURUNUN REDDİNE,20.02.2017 günü OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU Üye Osman ATALAY Üye Sevilay TEMİZYÜREK BATIR Üye Gökhan KARABURUN Üye Remzi İĞREK
Full & Egal Universal Law Academy