T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/392
KARAR NO : 2017/454
KARAR TR : 10.07.2017
ÖZET : Ankara Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeli-ğinin 6. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı : Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. Vekili : Av. A.A. Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. A. A. A. O L AY : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı, Fen İşleri DairesiBaşkanlığı Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (Aykome)Şube Müdürlüğünün, 16.8.2013 gün ve……-858-5642-14665 sayılı işlemi ile, Ankaraİli, Çankaya İlçesi, Yıldızevler Mahallesiile Mürsel Uluç Mahallesi muhtelif cadde ve sokaklarda,asfalt zeminlerde yer bilgi formunda belirtilen metrajdan daha fazla kazıyapıldığının tespit edilmesi nedeniyle belirlenen ekruhsat kazı bedelinin 10 iş günü içinde ödenmesigerektiği ve durumun davacıya bildirildiği halde, ödemenin 10iş günü geçtikten sonra yapıldığındanbahisle, Aykome Yönetmeliğinin 6. maddesi gereğincebelirlenen cezai bedelin 62.370,00 TL olduğuaçıklanarak, davacı adına verilen 62.370,00 TL paracezasının 30 gün içinde ödenmesi veçalışma yapılan alan için ruhsatalınması gerektiği, aksi halde yasal işleminbaşlatılacağı davacıya bildirilmiştir. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur. Ankara 20. SulhCeza Mahkemesi, itirazın esasını inceleyerek, 25.4.2014 günve D.İş:2013/124 sayılı kararı ile başvurununkabulü ve idari yaptırım kararınınkaldırılmasına karar vermiş, verilen karara davalıvekili itiraz etmiştir. ANKARA 23. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 23.5.2014 gün veD.İş:2014/317 sayı ile, itiraza konu cezai bedelin idari paracezası niteliğinde olmadığını tazmini nitelikteolduğunu belirterek, cezai bedel ile ilgili olarak davanınçözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyleitirazın kabulü ile Ankara 20. Sulh Ceza Mahkemesinin 25.4.2014gün ve D.İş:2013/124 sayılı kararınınkaldırılmasına, Mahkemenin görevsizliğine kararvermiştir. Davacı vekili, bu kez,aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 17. İDAREMAHKEMESİ: 19.4.2017 gün ve E:2016/3241 sayı ile, AykomeYönetmeliği uyarınca davacıya verilen idari paracezasına karşı açılan davanın çözümününadli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına, uyuşmazlığınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilmesine kadarertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, Ahmet TevfikERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 10.07.2017 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden,bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılmasıgerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idariorganlara bırakılan cezalar, adli nitelikteolmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya daaçılan davalar ‘ceza davası’ olaraknitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalarailişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Aykome Yönetmeliğinin6. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır. Ankara BüyükşehirBelediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliğinin“Amaç ve Kapsam”başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı;Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarıiçerisinde Alt Yapı Koordinasyon Merkezinin sorumluluğundaolan yerlerde, Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Alt Yapı TesisleriRuhsat İşlemleri ve Zemin Açımı UygulamaYönetmeliğinin esaslarına ve ruhsat şartlarına uygunolmayan ruhsatlı çalışmalar ile bildirimsiz veruhsatsız kazı çalışmalarını engelleyerekalt ve üstyapıyı korumaktır.”, “Dayanak” başlıklı 2. maddesinde, BuYönetmelik 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanununun 8. maddesi, 5393 sayılı Belediye kanununun 14. maddesi, 15.maddesinin b bendi, 18. maddesinin f bendi, 34. maddesinin e bendi, 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesine dayanılarakhazırlanmıştır.” denilmiş; “CezalıZemin Tahrip Ücreti” başlıklı 4. maddesinde, “(1) Ruhsatsız veya ruhsatşartlarına aykırı kazı yapılması halinde,Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince her yıl belirlenenzemin tahrip ücretlerinin % 50 fazlası cezalı zemin tahripücreti olarak uygulanacaktır. (2)Ödeme bildiriminden itibaren 30 gün içerisinde ruhsatlıçalışmalar için cezalı bedel, ruhsatsız vebildirimsiz çalışmalar için cezalı bedel ile altyapı tesisi açım ruhsatı bedeli ilgilisinden tahsiledilir.”, “Ruhsatsız Kazı” başlıklı5. maddesinde, “ (1) AYKOME ŞubeMüdürlüğü’nce kazı sezonunda ruhsatsızçalışmanın tespiti halinde çalışma yapılanmevcut zeminin yürürlükteki cezai bedeli kadar, Modifiyeasfalt olan yerlerde çalışma yapılması halinde iseçalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 3 (üç) katı kadarcezai bedel tahsil edilir. Ayrıca alt yapı açım tesisiruhsatlandırılması da yapılır. (2)AYKOME Şube Müdürlüğü’nce kazı sezonudışında ruhsatsız çalışmanın tespitihalinde çalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 2 (iki) katı kadar, Modifiyeasfalt olan yerlerde çalışma yapılması halinde iseçalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 5 (beş) katı kadar cezaibedel tahsil edilir. Ayrıca alt yapı tesisi açımruhsatlandırılması da yapılır. (3) Zemin kaplaması yapılırkenAYKOME Şube Müdürlüğü’ne bildirimyapılarak ön ruhsatlandırma yapılabilir. Ön ruhsat 15iş günü içinde asıl ruhsata çevrilir. Aksitakdirde mevcut zemin cinsinden yürürlükteki cezalı bedeluygulanır.”; “ Ek Ruhsat” başlıklı 6.maddesinde, “Kazı ruhsatında belirtilen miktar ve cinsten fazlazemin açımı yapılmasınınçalışma anında veya teminat iade aşamasındatespiti halinde 10 (on) iş günü içerisinde ek ruhsatalınması sağlanır. Ek ruhsat almadan yapılanişler cezai bakımdan 5. madde hükümlerine tabidir.” hükümleri yeralmıştır. Yönetmeliğin dayanağınıoluşturan Yasalardan, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Alt YapıHizmetleri” başlıklı 8. maddesinde, “Büyükşehiriçindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içindeyürütülmesi amacıyla büyükşehir belediyebaşkanı ya da görevlendirdiği kişininbaşkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerininkatılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur.Büyükşehir ilçe belediye başkanları kendibelediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesindekoordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapıkoordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdekikonularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerdeüst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerekgörüşleri alınır. Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşlar tarafındanbüyükşehir içinde yapılacak alt yapıyatırımları için kalkınma plânı veyıllık programlara uygun olarak yapılacak taslakprogramları birleştirerek kesin program hâline getirir. Buamaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özelkuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceğicoğrafî bilgi sistemleri dâhil her türlü bilgi vebelgeyi vermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu kurumve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenlerortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapıhizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum vekuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler,alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak altyapı yatırım hesabına aktarılır. Ortak programa alınan hizmetler içinkamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğinbulunmadığının bildirilmesi durumunda,büyükşehir belediyesi veya ilgisine göre bağlıkuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynakayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortakyatırım hizmetleri için harcanan miktarda ödeneği,yeniden değerleme oranını da dikkate alarak ertesi yılbütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediyeveya ilgili bağlı kuruluşunun hesabına aktarılır.Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya kuruluşu,büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni biryatırım yapamaz. Ortak programa alınmayanyatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye vediğer kamu kurum ve kuruluşları alt yapı koordinasyonmerkezi tarafından belirlenen programa göre harcamalarınıkendi bütçelerinden yaparlar. Koordinasyon merkezleri tarafındanalınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgilikararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıylailgililer için bağlayıcıdır. Alt yapı koordinasyon merkezininçalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamukurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığıtarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.İçişleri Bakanlığı,çıkarılacak bu yönetmeliğin, alt yapıyatırım hesabının kullanılması ve ödenektahsisi ve aktarmasına ilişkin kısımlarıhakkında, Maliye Bakanlığı ve Devlet PlânlamaTeşkilâtı Müsteşarlığınıngörüşünü alır.” hükmüne yerverilmiş, diğer dayanak olarak gösterilen 5393 sayılı BelediyeKanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları”başlıklı 14. maddesinde, “Belediye mahallî müşterek nitelikte olmakşartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibikentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katıatık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans;şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor;sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma;ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veyayaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklariçin konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler demali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerekkadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler.” denilmiş, 15. maddesinin (b) bendinde“Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesindeyönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak veuygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.” Belediyeninyetkileri ve imtiyazları arasında, 18.maddesinin (f)bendinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç vekatılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesinibelirlemek. ” Belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında,34. maddesinin (e) bendinde, “Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.” Belediye encümeninin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. 2464 sayılı Belediye GelirleriKanununun 97. maddesinde ise, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılmapayı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet içinbelediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir.” denilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanununun ilgili maddelerine göre hazırlanan, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon MerkeziMüeyyideler Yönetmeliği uyarınca verilecek paracezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevliyargı yerini belirleyen bir hükme, gerek Yönetmelikte gerekseanılan Kanunlarda yer verilmemiştir. Kaldı ki, Belediye encümenlerininKabahatler Kanunu hükümlerine göre idari para cezası veidari tedbir kararları verebileceğine dair 1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1.maddesinde de; “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun,nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihazettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerininmen veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlarabelediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmünegöre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine kararverilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.”hükmü yer almıştır. 1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenenidari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacakitirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindekietkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idariyaptırımın, dayanağı olan yasanın amacıdikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27.maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardanolması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genelgörevli kılındığına ve bu nedenle doğangörev uyuşmazlıklarında adli yargı yeriningörevli bulunduğuna karar verilmiştir. Daha sonra, 30.3.2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncümaddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “(1)Bu Kanunun; a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.”denilmiş; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı27. maddesinin 1. fıkrasında ise, “idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir ” düzenlemeleriyer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer Kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, idari para cezasınailişkin görevli mahkemeyi belirleyen yasa kuralıdeğiştirilmiş ve yeni düzenleme 19.12.2006 tarihiitibariyle yürürlüğe girmiş olduğuna göre,görev kuralının geçmişe etkili olacağıyolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, verilen idari paracezasına karşı yapılan itirazın görüm veçözümünde, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun ilgili maddelerinedayanılarak hazırlanan, Ankara Büyükşehir BelediyesiAlt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliği veanılan Kanunlarda görevli yargı yeri hususunda hükümbulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Ankara 17. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurununkabulü ile, Ankara 23. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 23.5.2014 günve D.İş:2014/317 sayılı kararın kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 17. İdare Mahkemesi’nce yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 23. Asliye Ceza Mahkemesince verilen23.5.2014 gün ve D.İş:2014/317 sayılı KARARIN KALDIRILMASINA, 10.07.2017gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy