T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/216
KARAR NO : 2018/212
KARAR TR : 20.04.2018
ÖZET : 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 14. maddesinin birinci fıkrası (l) bendine aykırılık nedeniyle, 5199 sayılı Kanun’un 28. maddesinin birinci fıkrası (k) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı :K.T. Davalı :Orman ve Su İşleri Bakanlığı Denizli ŞubeMüdürlüğü O L A Y : Orman ve Suİşleri Bakanlığı Afyonkarahisar V. BölgeMüdürlüğü Denizli Şube Müdürlüğünün 26.10.2016 gün ve 19 sayılı İdari Yaptırım KararTutanağı ile, 17.10.2016 günü davacıya ait arabanın bagajında pitbull cinsi köpekbulunduğu, köpeğin karne ve kısır-laştırılmışbelgesinin olmadığının tespit edildiği belirtilerek,davacıya 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 14.maddesinin birinci fıkrası (l) bendine aykırıdavrandığı nedeniyle, 5199 sayılı Kanun’un 28.maddesinin birinci fıkrası (k) bendi uyarınca 5.306,00 TLİdari para cezası verilmiş, aynı kurumun 28.10.2016gün ve 10485286-645-214716 sayılı yazısı iledavacıya bildirilmiştir. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargıyerine itirazda bulunmuştur. ÇİVRİLSULH CEZA HAKİMLİĞİ: 10.1.2018 gün veD.İş:2017/459 sayı ile; davacının ödeme emrine itirazettiği belirtilerek, 5326 sayılı Kanun’un 3 ve 2576sayılı Kanun’un 6. maddesi gereğince yapılanbaşvuru konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Davacı, bukez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. DENİZLİİDARE MAHKEMESİ: 16.3.2018 gün ve E:2018/104 sayı ile, davanın5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarıncaverilen idari para cezasına ilişkin olduğu, anılanKanun’da idari para cezalarına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyladava konusu idari para cezasına karşı 5326 sayılıKabahatler Kanunu uyarınca Sulh Ceza Hakimliğinde davaaçılması gerektiği, söz konusu idari paracezasının yanında idari yargının görevalanına giren bir yaptırımın da dava konusu edilmediğininanlaşıldığı belirtilerek,uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkeme-since kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, dava dosyası, aynıMahkemenin 20.3.2018 tarih ve E:2018/104 sayılı üstyazısı ile Mahkememize gönderilmiş olup, 26.3.2018tarihinde kayda girmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN,Birgül KURT ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 20.04.2018 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden,bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi . II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 5199sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 14. maddesinin birincifıkrası (l) bendine aykırılık nedeniyle, 5199sayılı Kanun’un 28. maddesinin birinci fıkrası (k)bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır. 26.4.2004 gün ve 5199sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “Amaç”başlığı altında düzen-lenen 1. maddesinde, “Bu Kanunun amacı; hayvanların rahat yaşamlarınıve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanlarınacı, ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı en iyişekilde korunmalarını, her türlümağduriyetlerinin önlenmesini sağlamaktır.”;“Kapsam” başlıklı 2. mad-desinde, “Bu Kanun,amaç maddesi doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri,alınacak önlemleri, sağlanacak eşgüdümü,denetim, sınırlama ve yükümlülükler iletâbi olunacak cezaî hükümleri kapsar.” denilmiş; “Hayvanların Kesimi, Öldürülmesi ve Yasaklar” üstbaşlığı altında, “Yasaklar”başlıklı 14. maddesinde, “Hayvanlarla ilgili yasaklarşunlardır: (……) l) Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibitehlike arz eden hayvanları üretmek; sahiplendirilmesini,ülkemize girişini, satışını vereklamını yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek.”; “İdarî paracezaları” başlıklı 28. maddesinde, “(Değişik: 23/1/2008 – 5728/553 md.) Bu Kanun hükümlerineaykırı davrananlara aşağıdaki cezalar verilir: (……) k) 14 üncü maddenin (a), (b),(c), (d), (e), (g), (h), (ı), (j) ve (k) bentlerine aykırıdavrananlara üçyüz Türk Lirası; (f) ve (l)bentlerine aykırı davrananlara hayvan başına üçbinTürk Lirası idarî para cezası verilir. Kesilmiş vecanlı hayvanlara elkonulur. (……) Bu maddenin (b) bendinde atıftabulunulan 5 inci maddenin birinci, ikinci ve beşinci fıkralarıile (o) bendi dışında kalan fiillerin, veteriner hekim,veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma gönüllüsü,hayvan koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı üyeleri,hayvan toplama, gözetim altına alma, bakma, koruma ilegörevlendirilmiş olan kişilerce işlenmesi hâlindeverilecek ceza iki kat artırılarak uygulanır.” hükmüyer almıştır. Olayda, davanın, 5199sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 14. maddesinin birincifıkrası (l) bendine aykırılık nedeniyle, 5199sayılı Kanun’un 28. maddesinin birinci fıkrası (k)bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açıldığı, 5199 sayılı Kanun’da da, bu Kanuna göre verilen idari paracezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmediği anlaşılmıştır. Öte yandan, 30.3.2005 tarihli ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır” denilmiş;Kanunun 16. maddesinde, kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetinkamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise“idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesineilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geçonbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğin yürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5199 sayılıHayvanları Koruma Kanunu’nda idari para cezasına itirazkonusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasahükümleri dikkate alınacağından, dava konusu idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Denizliİdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, ÇivrilSulh Ceza Hakimliğince verilen 10.1.2018 gün veD.İş:2017/459 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Denizli İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Çivril SulhCeza Hakimliğince verilen 10.1.2018 gün ve D.İş:2017/459sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.04.2017 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Nuri Şükrü Mehmet AlaittinAli NECİPOĞLU BOZER AKSU ÖĞÜŞ Üye Üye Üye SüleymanHilmi Birgül Turgay Tuncay AYDIN KURT VARLI
Full & Egal Universal Law Academy