T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/615
KARAR NO : 2019/640
KARAR TR : 30/09/2019
ÖZET: Davalı Belediyenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.Ç.
Vekilleri :Av. R.K. Av. Ç. A. Av. C. D.
Davalı : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. V. Ş. Av. S. T. G.
OL A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; Davacıya ait 59 .. 664plakalı aracın 14.07.2013 tarihinde Yakuplu Mahallesi, HürriyetBulvarı Kaymakamlık istikametinde seyir halinde iken yolunvirajlı kısmında bulunan hız tümseğiüzerinde renkli boyalı uyarıcı çizgibulunmaması ve uyarı levhası bulunmadığındandolayı yol kenarında bulunan apartmana çarpması nedeniylemeydana gelen trafik kazası sonucunda oluşan hasarakarşılık olarak şimdilik 10.000,-TL maddi zararınyasal faiziyle birlikte olayda davalı idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle davalı idarece tazminine karar verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL1. İDARE MAHKEMESİ: 22.08.2013 gün ve E:2013/1650, K:2013/1303sayılı dosyada "Dava;Davacıya ait 59 US 664 plakalıaracın. 14.07.2013 tarihinde Yakuplu Mahallesi. HürriyetBulvarı, Kaymakamlık istikametinde seyir halinde iken yolunvirajlı kısmında bulunan hız tümseğiüzerinde renkli boyalı uyarıcı çizgi bulunmamasıve uyarı levhası bulunmadığından dolayı yolkenarında bulunan apartmana çarpması nedeniyle oluşanhasarlara karşılık olarak 10.000.-TL maddi zararın yasalfaiziyle birlikte olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundanbahisle davalı idarece tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde, buKanundan doğan sorumluluk davaları, (işleteni veya sahibi Devletve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetverdiği zararlara ilişkin olanları dâhil) adliyargıda görüleceği hükmü getirilmiştir.
Bakılandavada. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesiuyarınca trafik kazaları nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarında adli yargının görevli olduğu,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir" gerekçesiyle"2577 sayılı İdari Yargılama usulü Kanununun 15 1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönündenreddine" dair verdiği kararın 11/06/2014 tarihindekesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacıvekili aynı taleple bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BÜYÜKÇEKMECE4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.04.2017 gün ve E:2017/196sayı ile "Dava; hizmet kusuruna dayalı rücuen tazminattalebine ilişkindir. Yüksek Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin24/12/2015 tarih ve 2015/17517 esas 2015/14953 karar sayılıilamında belirtildiği üzere "2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesinde "Adli, İdari, Askeri YargıMercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciinin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği"düzenlenmiştir. Bu halde mahkemece, açıklanan Yasahükmü doğrultusunda işlem yapılarakUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması ve eldeki işinincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye değinertelenmesi gerekirken yazılı şekilde hükümkurulması doğru görülmemiştir." Bu itibarla davadilekçesindeki açıklama ve uyuşmazlığınniteliğine göre mahkememizin görevsiz olduğunun, idare mahkemesiningörevli olduğunun tespitine, İstanbul 1. İdare Mahkemesinin2013/1650 esas, kararı ile daha önce görev yönündendava red edilip karar kesinleştiğinden ve böylece olumsuzgörev uyuşmazlığıçıktığından 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. Maddesi uyarınca olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için dosyanınİdare Mahkemesi dosyası ile birlikte Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığına gönderilmesine, görevuyuşmazlığı giderilinceye kadar davanınbekletilmesine" karar vererek bila tarih ve 2017/196 E. sayılıüst yazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 13.09.2019tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 30/09/2019 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; Bölge AdliyeMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının, ekindeki idari yargı dosyası bilgileri ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nundavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Davadavalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen maddi hasarlıkaza sebebiyle, davalı Belediyenin kusurlu olduğu ilerisürülerek maddi tazminat istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden,Büyükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.04.2017 günve E:2017/196 sayılı başvurusunun reddine karar verilmesigerekmiştir.
SO N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle, Büyükçekmece 4. AsliyeHukuk Mahkemesinin 14.04.2017 gün ve E:2017/196 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE DAİR 30/09/2019 gününde üyeAhmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.30.9.2019
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy