T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/674
KARAR NO : 2019/707
KARAR TR : 21/10/2019
ÖZET: Davacının tutuklu olarakbulunduğu ceza infaz kurumundan başka bir ceza infaz kurumuna nakledilmesine yönelik talebinin zımnen reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün işleminin iptaliistemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. C. G.
Davalı :Adalet Bakanlığı
OL A Y :Davacı özetle; Yozgat E Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda tutuklu olup, 08.08.2018 tarihli Samsun İl veyailçelerinden herhangi birine sağlık sebebi ile nakil edilmeyitalep ettiğini, bu talebe Adalet Bakanlığı Ceza ve TevkifEvleri Genel Müdürlüğünce cevap verilmeyerekzımnen ret cevabı verilmiş olduğunu ileri sürerekişlemin iptali istemiyle idari yargı yerine müracaatetmiştir.
YOZGATİDARE MAHKEMESİ: 12.12.2018 gün ve E:2018/912, K:2018/1010sayı ile “4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun"amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesinde;"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş,görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir. BuKanun, ceza infaz kurumlan ve tutukevlerinde bulunan hükümlü vetutuldular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgilifaaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, kararabağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmeküzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümlerikapsar." düzenlemesine, "infaz hâkimlikleriningörevleri" başlıklı 4.maddesinde "İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:1.Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri, çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak 2.Hükümlülerin cezalarınıninfazı, müşahedeye tâbi tutulmaları, açıkcezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlereilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplintedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun veya diğermevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 4.Cezainfaz kurumlan ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetkialanlarına giren ceza infaz kurumlan ve tutukevlerindeki tespitleri ileilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek,varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.5.Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Kanunlarda başkabir yargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır." düzenlemesine yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, Yozgat E Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda tutuklu olan davacı tarafından, Samsun İl veyailçelerinden herhangi birine sağlık sebebi ile nakil edilmetalebine ilişkin 08.08.2018 tarihli başvurunun, Adalet BakanlığıCeza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğünce cevapverilmeyerek gerçekleştirilmemesi üzerine, idarenin buhaksız uygulamasına son verilerek Samsun İline nakil edilmesiyönünde karar verilmesi istemiyle iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda,Yozgat E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunandavacının sağlık sebebiyle Samsun İline naklininyapılması talebiyle açılan davada,uyuşmazlığın esas itibariyle davacının Samsunİlindeki bir Ceza İnfaz Kurumuna naklinin davalı idarecegerçekleştirilmemesi üzerine davacı tarafındanyapılan şikayet başvurusundan kaynaklandığı,söz konusu şikayeti değerlendirme görevinin ise İnfazHakimliği'nde olduğu anlaşılmakta olup,uyuşmazlığın çözümü yukarıda yerverilen 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu hükümleriçerçevesinde yapılacağından iş budavanın görüm ve çözümü adli yargıyerlerine ait bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine" dair verdiği karar istinaf edilmeksizin29/01/2019 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıbu kez aynı taleple adli yargı yerinde davaaçmıştır.
YOZGATİNFAZ HÂKİMLİĞİ: 07/08/2019 gün,E:2019/342, K:2019/364 sayı ile " Hükümlülerinyerleştirileceği ceza infaz kuramlarını belirleme görevininAdalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü’ne ait bulunduğu, bubağlamda hükümlülerin farklı gerekçeli nakiltaleplerinin de aynı birim tarafından değerlendirildiği,davalı idarenin bu görevin bir yargı faaliyeti olarak değilidari işlem veya eylem olarak yürüttüğü,dolayısıyla davacının kalacağı ceza infazkurumunun belirlenmesi, bu nedenle yapılan nakil işlemleri ileidarenin uygulamalarından kaynaklandığı iddia edilenuyuşmazlığın idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği açıktır. Bu itibarlakamu hizmetini yürütmekle görevli kılınmışkamu kurumunun, anılan hizmetin yürütülmesisırasında tesis ettiği işlemin iptali istemiyleaçılan davanın görülmesi ve kamu hizmetininyöntemince yapılıp yapılmadığınıntespitinin idari yargı yerinin görevine girdiği"gerekçesiyle davada 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına"karar vererek her iki dava dosyasını 21/11/2018 gün, 2018/1934esas sayılı üst yazı ile mahkememize göndermiş,başvuru 29/11/2018 günü kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 21/10/2019 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İnfazHâkimliğince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, davadosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nundavanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,tutuklu olarak Yozgat Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunandavacının, Samsun'da bulunan bir ceza infaz kurumuna nakledilmesineyönelik talebinin zımnen reddine ilişkin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
Konuyailişkin mevzuat incelendiğinde;
5275sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanunun:
HükümlülerinNakilleri başlığı altındaki 9. Bölümündeyer alan "Nakiller" başlıklı 53. Maddesi;"Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin,asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim,suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kurumanakledilebilirler"
4675sayılı İnfaz Hâkimliği Kanununun:
İnfazhâkimliklerinin görevleri başlıklı 4. Maddesi;"İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:...2. Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak...
Kanunlardabaşka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır."
Hükümleriniiçermektedir.
Ayrıca,Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında;“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür.” hükmü,
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı” başlıklı 2.maddesinde, “1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2.İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlardagösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3.Cumhurbaşkanınındoğrudan doğruya yaptığı işlemler idariyargı denetimi dışındadır.”
Hükümleriyer almıştır.
Yukarıdayer alan mevzuatın irdelenmesinden, 5275 sayılı Kanununhükümlülerin nakline cevaz verdiği, tutukluların nakliile ilgili herhangi bir düzenleme getirmediğigörülmektedir. Buna paralel olarak da 4675 sayılı Kanundainfaz hâkimliklerinin görevleri arasındahükümlülerin nakillerine ilişkin şikâyetlerebakmak yer almış, tutukluların nakilleri konusu kanuniçeriğinde yer almamıştır. Buna karşıntutuklu nakillerinin Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 05/06/2015 tarih ve 2015-685sayılı 167 no'lu genelgenin 22/6 maddesi uyarıncayapıldığı anlaşılmaktadır.
Bunagöre; İnfaz Hâkimliklerinin tutuklu nakillerine ilişkinşikâyetleri karara bağlama yetkileri bulunmamaktadır.
Konuyailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde,hükümlülerin (olayımızda tutuklunun)yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirlemegörevinin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdafarklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birimtarafından değerlendirildiği; davalı idarenin bugörevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veyaeylem olarak yürüttüğü; Bakanlık işlemininiptali istemiyle açılan davanın görüm veçözümünün 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 incifıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca idariyargı yerinin görev alanına girdiğiaçıktır.
Açıklanannedenlerle, Yozgat İnfaz Hâkimliğinin başvurusununkabulü ile Yozgat İdare Mahkemesinin 12.12.2018 gün veE:2018/912, K:2018/1010 sayılı davanın görev yönündenreddine dair kararının kaldırılmasına karar verilmesigerekmiştir.
SO N U Ç :Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Yozgat İnfazHâkimliğinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yozgat İdareMahkemesinin 12.12.2018 gün ve E:2018/912, K:2018/1010 sayılıdavanın GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE DAİR KARARININKALDIRILMASINA 21/10/2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy