T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/154
KARAR NO : 2020/328
KARAR TR : 28/05/2020
ÖZET: Yargı kararı ile tazminle yükümlü tutulan ve tazminatın tamamını ödemiş bulunan davacı Belediye tarafından,ödenen tazminatın olayda sorumlu olduğu ileri sürülen Davalı Kurumdan rücuen tahsili istemi ile açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : İzmit Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü
Vekilleri : Av. P.A. Ç. Av. N.B. A.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. Y.Ö.
O L A Y:Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; 34 V… plakalı aracın 24/06/2010 tarihinde parkhalinde iken yoğun yağış nedeniyle su içindekalmasından dolayı oluşan hasar nedeniyle bilirkişitarafından tespit edilen 6.645,41-TL bedelin, Kocaeli 2. İdareMahkemesinin E:2011/732, K:2012/1470 sayılı kararına istinadenyürütülen Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün2013/3648 E. sayılı takip dosyası ile toplamda 10.819,15-TL'ninmüvekkili idare tarafından ödendiğini, ancak usulüneuygun yapılmayan ve olay sırasında yetersiz sayıda bulunanbölgedeki menfezlerin Karayollarına ait olduğunun tespitedilmesi üzerine, müvekkili idare tarafından ödenen bedelinkusurlu Karayolları Genel Müdürlüğündenrücuen tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ 1. İDARE MAHKEMESİ:07.02.2014 gün ve E:2014/56 K:2014/151 sayılı dosyasında"...2577 Sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 2. maddesinde, idari dava türleri: a) idari izlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları, c) (Değişik bent:18/12/1999 - 4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaları, olaraksayılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Kocaeli 2. İdareMahkemesi'nin E:2011/732 esas sayılı dosyasında 34 V... plakasayılı aracın 24.06.2010 tarihinde yoğunyağış etkisiyle su alması nedeniyle hasar görmesisonucunda açılan tazminat davasında Mahkemece davacıİsu Genel Müdürlüğünün hizmet kusurubulunduğu belirtilerek bilirkişi marifetiyle yapılan hasartespiti neticesinde hesaplanan tazminatın ödenmesine kararverildiği, davacı tarafından anılan Mahkemekararının icrası için 10.819,15 TL tazminatödendiği, daha sonra yapıldığı iddia olunantespitler ile hizmet kusurunun davalı Karayolları Genel Müdürlüğündeolduğunun tespit edilerek davacı tarafından ödenen tazminatmiktarının rücuen davalı idarece tazminine karar verilmesiistemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda yukarıda yer alan Yasa hükmünde sayılanidari dava türleri arasında yer almayan dava konusuuyuşmazlık, Mahkeme kararının yerine getirilmesi sonucuödenen tazminatın davalı idareden tahsili içinaçılan bir rücu davası niteliğinde bulunduğu veBorçlar Kanunu hükümlerine göreçözümlenmesi gerektiğinden, görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine" dairverdiği karar itiraz başvurusunun Sakarya Bölge İdareMahkemesinin 08/04/2015 tarih, E:2014/1296, K:2015/1045 sayılıkararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez benzer istemle adli yargıda davaaçmıştır.
GEBZE 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:07.03.2016 gün, E:2015/404, K:2016/38 sayılı dosyada"...Dava, hizmet kusuru niteliğindeki idari işlem ve eylemlerdendolayı uğranılan zararların rücuen ödetilmesiistemine ilişkindir.
Davacı vekili, davalı idarenin sorumluluğualtındaki karayolunda menfezlerin usulüne uygun yapılmamasıve menfez sayısının yetersiz olması nedeniyleyağışın etkisi ile aracın hasarauğradığını, davalının hizmet kusuruolduğunu ileri sürmüştür.
Bilindiği üzere, Anayasasının 125/son'da, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu, hükmebağlanmıştır. 2918 Sayılı Kanun’un 7/a ve13.maddeleri uyarınca, karayollarında mal ve can güvenliğiyönünden gerekli işaretlemeleri yaparak önlemler almak vetrafik güvenliğini sağlama görevi davalı idareyeverilmiştir. Davacı davalı idarenin hizmet kusurundan sözetmektedir. Hizmet kusuru, idarenin yürütmekle görevliolduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veyaişleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşlukolarak tanımlanmaktadır. Hizmet kusuru; hizmetin kötüişlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerindegerçekleşmekte ve idarenin tazminyükümlülüğünün doğmasına yolaçmaktadır (Uyuşmazlık Mahkemesi, T. 21/05/2012 E.2011/197- K. 2012/95). İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmış olup; buna göre, kamu idarelerininhizmet kusurundan doğduğu iddia edilen zararların tazminiistemiyle açılan davaların idari yargı yerlerindegörülmesi gerekmektedir (2577 s. K. m. 2/1-b). Öte yandan,11/02/1959 gün ve 17/15 sayılı Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kararı'nda da, hizmet kusuruniteliğindeki idari işlem ve eylemlerden dolayıuğranılan zararların ödetilmesine yönelik taleplerin,tam yargı davasının konusunu oluşturacağı ve butür davaların İdari Yargılama UsulüYasasının 2/1 -b maddesi gereğince idareye karşı,idari yargı yerinde açılması gerektiğibelirtilmiştir.
Şu hâlde hizmet kusurundan kaynaklanan zararlarıngiderimini amaçlayan eldeki davanın adli yargı yerindeçözümlenmesine, usul ve yasa anlamında, olanakbulunmamaktadır. Konu idari yargının görevalanındadır" gerekçesiyle "HMK'nın 114/1-b ve115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine" kararvermiş, temyiz edilmeyen karar 03/05/2019 tarihindekesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan kesinleşmiş görevsizlik kararları nedeniyleoluştuğunu ileri sürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Gebze 5. AsliyeHukuk Mahkemesine verdiği dilekçeyle UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasını talep etmiş olmakla, davadosyası 10.02.2020 tarih ve E:2015/404 esas sayılı üstyazısı ile Mahkememize gönderilmiş olup, 12.02.2020tarihinde kayda girmiştir.
2247 sayılı Yasanın 16. maddesi gereği ilgiliBaşsavcılıklardan görüş istenmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: "Yapı KrediSigorta A.Ş tarafından kasko sigorta poliçesi ilesigortalı bulunan 34 V... plaka sayılı aracın, 24/06/2010tarihinde park halinde iken, yoğun yağışın etkisiylesu içinde kalması sebebiyle oluşan hasar nedeniylesigortalısına ödenen toplam 9.044 TL hasar tazminatının,yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle İSU GenelMüdürlüğüne karşı açılan davada,Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 25/12/2012 tarih ve E:2011/732, K:2012/1470sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul edilerek6.645,41 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine kararverildiği, itiraz üzerine kararın Sakarya Bölge İdareMahkemesinin 12/06/2013 tarih ve E:2013/519, K:2013/915 sayılıkararıyla onandığı, İSU GenelMüdürlüğünce mahkeme kararının icrasıiçin 10.819,15 TL tazminatın ödendiği, daha sonrayapıldığı iddia olunan tespitler ile hizmet kusurunundavalı Karayolları Genel Müdürlüğüme aitolduğundan bahisle ödenen tazminatın rücuen anılanidareden tazminine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.
Tazminat davasının görüldüğü Kocaeli2. İdare Mahkemesince verilen kararda, olayın meydana gelmesinde % 100oranında İSU Genel Müdürlüğünün kusurluolduğu belirtilmek suretiyle tazminata hükmedilmesi, zarar görentaraf yönünden, ortada tazminat davasında giderilmemiş biralacak bulunmaması karşısında, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde belirtilen“İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı’’ davaları kapsamında, zarar görentarafından idari yargı yerinde açılacak bir idari davayoluyla giderilmesi gereken zarardan bahsedilemez.
Yine ortada, Devlete, İl özel idarelerine ve belediyelere aitakitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlardışındaki alacakların tahsil usulünüdüzenleyen 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun kapsamına giren bir kamu alacağıda bulunmamaktadır.
Bu durumda, tam yargı davası niteliğitaşımayan ve konusu bir kamu alacağı olmayan rücudavasının. Borçlar Kanunu hükümlerine göre adliyargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir"
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: "Tazminatdavasına bakan Kocaeli 2. İdare Mahkemesi tarafındanhükmolunan tazminatın tamamının ödenmişolduğu gözetildiğinde, olayda zarar gören tarafyönünden, ortada tazminat davasında giderilmemiş bir alacakbulunduğundan söz edilemeyeceği gibi, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1.b. maddesinde belirtilen"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" kapsamında, zarar görentarafından idari yargı yerinde açılacak bir idari davayoluyla giderilmesi gereken zararın olduğundan dabahsedilemeyeceği açıktır. Ayrıca, ortada. Devlete,il özel idarelerine ve belediyelere ait akitten, haksız fiil vehaksız iktisaptan doğanlar dışındaki alacaklarıntahsil usulünü düzenleyen 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamınagiren bir kamu alacağı da bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/11/2019 tarihli veE.-K.2019/448-738 sayılı kararında da benzer hususlarvurgulanmıştır.
Öte yandan, 3533 sayılı Umumi Mülhak ve HususiBütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle SermayesininTamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire veMüesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yoluyla HalliHakkında Kanunun 1. maddesinde; ''Umumi, mülhak ve hususibütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinintamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire vemüesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliyemahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanunda yazılı tahkimusulüne göre halledilirler." hükmü, 2. maddesinde;''Umumi bütçeye dahil daireler arasında tahaddüs edecekihtilaflar Cumhurbaşkanınca seçilecek Cumhurbaşkanıyardımcısı veya bakandan bir hakem vasıtası ilehallolunur." hükmü, 4. maddesinde; "Katma bütçeile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idareolunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelereait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerdenbiriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasındaçıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin vetaşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda,taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmaküzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflardeğişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veyamüessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirdebunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesibaşkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıylaçözümlenir." hükmü yer almaktadır.
Bu itibarla, tam yargı davası niteliğitaşımayan ve konusu bir kamu alacağı olmayan rücudavasının. Borçlar Kanunu ve 3533 sayılı Kanunhükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği,bu itibarla davanın adli yargının görev alanınagirdiği anlaşılmıştır"
Şeklinde görüş bildirmişlerdir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 28.05.2020 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME :
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının idari yargı dosyası ile beraber 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine adliyargı yerince Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU'nun davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’ninileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;aşırı yağış nedeniyle menfezde arızalananaracın hasar bedelinin, mahkeme kararı üzerineyürütülen icra takibi sonrası davacı kurumtarafından ödenmesi sebebiyle, söz konusu menfezin KarayollarıGenel Müdürlüğünün sorumluluğundaolduğu ileri sürülerek, rücuen tahsili istemiyleaçılmıştır.
Davadosyalarının incelenmesinden; 34 V... plakalı aracın,24/06/2010 tarihinde park halindeyken, yoğun yağışınetkisiyle bulunduğu menfezde su içinde kalması sebebiyleoluşan hasar sebebiyle kasko sigorta poliçesine istinadenödenen tazminatın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle İSUGenel Müdürlüğüne karşı açılandavada, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin E:2011/732 ve K:2012/1470sayılı dosyasında davanın kısmen kabul edilerek6.645,41 TL' nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiği,kararın icrası aşamasında yasal faiziyle birlikte toplam10.819,15 TL tazminatın İSU Genel Müdürlüğünceödendiği, daha sonra yapıldığı ilerisürülen tespitlerle olayın meydana geldiği menfezinyapım ve sorumluluğunun davalı Karayolları GenelMüdürlüğüne ait olduğundan bahisle ödenentazminat için rücuen tahsil davasının açıldığıanlaşılmaktadır.
Tazminatdavasına bakan Mahkemece hükmolunan tazminatıntamamının ödenmiş olduğu gözetildiğinde,olayda zarar gören taraf yönünden, ortada tazminatdavasında giderilmemiş bir alacak bulunduğundan sözedilemeyeceği gibi, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde belirtilen "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında, zarar gören tarafından idari yargı yerindeaçılacak bir idari dava yoluyla giderilmesi gereken zararınolduğundan da bahsedilemeyeceği açıktır.
Öteyandan, ortada, Devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait akitten,haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlardışındaki alacakların tahsil usulünüdüzenleyen 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun kapsamına giren bir kamu alacağıda bulunmamaktadır.
Belirtilentüm bu hususlara göre, tam yargı davası niteliğitaşımayan ve konusu bir kamu alacağı olmayan rücudavasının, Borçlar Kanunu hükümlerine göre adliyargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Gebze 5. Asliye HukukMahkemesinin 07/03/2016 gün ve E:2015/404, K:2016/38 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
SO N U Ç: Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle,Gebze 5. Asliye HukukMahkemesinin 07/03/2016 gün ve E:2015/404, K:2016/38 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.05.2020gününde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy