T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/23
KARAR NO : 2020/69
KARAR TR : 27/01/2020
ÖZET: Davacı adına kayıtlı Spor Toto bayiliğinin iptaline ilişkin işlemin; bayilik sözleşmesinin haksız bir biçimde tek taraflı olarak feshedildiği ileri sürülerek iptali istemiyleaçılan davanın,İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : T.B.
Vekili : Av. A.D.
Davalı :Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Vekilleri: Av. N.O.Av. S.K.Av. S.N.S.
OL A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul İli,Bağcılar İlçesi Yüzyıl Mahallesi, BarbarosCaddesi 15. Sokak, No:1/B adresinde davacı tarafından işletilenspor toto bayisinin bayilik sözleşmesinin Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 8/b maddesi uyarıncafeshine ilişkin davalı Teşkilatın 30.11.2015 tarih ve 2102sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerekiptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA7.İDARE MAHKEMESİ: 21.01.2016 gün ve E:2015/3212, K:2016/80sayı ile "Bir sözleşmenin idari sözleşmesayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetiningörülmesi amacını taşıması, taraflardanbirinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundandoğan şart ve hükümlerin sözleşmede yeralması zorunludur.
Dosyanınincelenmesinden; davacı ile davalı idare arasında imzalanan13/01/2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi uyarıncadavacının İstanbul ili, Bağcılar İlçesi,Yüzyıl Mahallesi, Barbaros Caddesi, 15. Sokak No: 1/B adresinde SporToto Bayii olarak faaliyette bulunduğu; söz konusuSözleşme'nin 2. maddesinin (i) bendindeki, "Bayininödediği ikramiyeli biletleri ve iptal biletlerini 18 aysüresince saklamak ve istendiğinde Teşkilata veyaTeşkilatın onayı ila Başbayiye teslim etmek zorundaolduğu" kuralı ile 8. maddesinin (b) bendindeki,"ödeme ile ilgili maddeler ve bayinin Başbayiye karşıolan yükümlülükleri de dahil olmak üzere bayitarafından işbu sözleşmenin maddelerine uyulmamasıhalinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıcaherhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptaledilebileceği" kurallarına dayanılarak kendisinden talepedilen ikramiyeli iddaa biletlerinden şikayet konusu 21/04/2015 tarihindeoynanan 000710291 kupon numaralı, 80,00 TL ikramiyeli biletaslını ibraz edemediğinden bahisle davacı adınakayıtlı 102079 numaralı Bayiliğin iptal edilmesiüzerine, bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Budurumda; idarenin davacı ile yapmış olduğu bayiliksözleşmesinin, idarenin özel hukuk alanındagerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve builişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibineilişkin davaların da özel hukuk hükümleriçerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığınçözümde Mahkememiz görevli olmayıp adli mahkemelergörevli bulunmaktadır.
Nitekim;Danıştay Onuncu Dairesi'nin 22/01/2015 tarih ve E:2014/3288,K:2015/132 sayılı kararı da aynı yöndedir.
Açıklanannedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun14/3-(a) ve 15/1-(a) maddeleri uyarınca davanın görevyönünden reddine," karar vermiş, temyiz edilen kararDanıştay 10. Dairesinin 06.11.2017 gün ve E:2016/2881,K:2017/4336 sayılı ilamıyla onanarak, karar düzeltme talebiaynı Dairenin04.12.2018 gün ve E:2018/1065, K:2018/3902sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.
Davacıvekili benzer taleple bu kez adli yargı yerine müracaatetmiştir.
ANKARA 18. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05/12/2019 gün2017/291 Esas sayı ile "İdare, özel hukuk kişilerigibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusalyetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklaradayanarak konusu, hüküm ve koşullan bakımındanözel hukuk sözleşmelerinden farklı olansözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabibulunan bu sözleşmeler "İdari Sözleşme"olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetinikullanarak sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliğigözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmeleritamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması vedolayısıyla bunların yargısal denetimini adli yargıyerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa'nın idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-cmaddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstünhak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerdendoğan uyuşmazlıkların görüm veçözümünde ise, idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterekbahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi.Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto TeşkilatıBaşkanlığı'na ait olduğuna ve bu hak, birsözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarınıtaşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkinbayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetinyürütülebilmesi için yapılan idarisözleşme niteliğinde olduğu açıktır.
Açılan davada, davalı İdare tarafından 30/11/2015 tarih ve 30875700- I 10.05/2102 sayılı olur ilesözleşme ve yönetmelik hükümlerine rağmen21/04/2015 tarihinde oynanan 000710291 kupon numaralı. 80,00 TL ikramiyelibilet aslını Teşkilat Başkanlığına ibrazedemediğinden. Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümleri ile sözleşmehükümlerine aykırılık nedeni ile davacıadına kayıtlı 102079 numaralı bayiliğin iptaledildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, İdarece kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu işlemin hem bayiliksözleşmesine hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümlerine göre tesis edildiği,İdarenin sözleşmede anılan Yönetmelikhükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi gözönünealındığından, sadece sözleşmehükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz edilme imkânı bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle,uyuşmazlığın İdarece kamu gücünedayanılarak tek yanlı düzenlenen bayilik sözleşmesindeyer alan yaptırımların uygulanmasına ilişkinişlemin iptaline ilişkin olduğu, ayrıca idarenin SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümlerini deuygulayarak fesih işlemini gerçekleştirdiği, bu nedenledavanın görüm yerinin İdari yargı olduğu kanaatioluşmuştur. İdari yargıda açılan davada adliyargının görevli olduğu gerekçesi ile verilen redkararı kesinleştiğinden 2247 SK' nun 19.maddesine göregörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına" karar vererek 30/12/2019 tarih ve 2017/291 esassayılı üst yazı ile Mahkememize müracaat etmiştir
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27.01.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacı adına kayıtlı 102079 numaralı Spor Totobayiliğinin iptaline ilişkin 30.11.2015 tarih ve 30875700-110.05/2102sayılı işlemin; bayilik sözleşmesinin haksız birbiçimde tek taraflı olarak feshedildiği ilerisürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
DavacıyaSpor Toto Bayiliği verildiği tarih itibariyle;
3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 1. maddesine göre, Gençlik ve SporGenel Müdürlüğü, Başbakanlığabağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu iken;aynıKanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğebağlı bir birim olan Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının tüzel kişiliğininbulunmadığı;Kanunun 2. maddesinin (i) bendi uyarınca,Türkiye'de düzenlenecek futbol ve diğer spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi veyürütülmesi yetki ve görevinin Genel Müdürlüğeait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2.maddesi uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığıkanalı ile kullandığı;Başkanlığın isekendisine ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığıve bayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011tarih, 27958(Mük.) Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik ve SporBakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname” ile Gençlik ve SporBakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuattagençlik hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarakGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Spor GenelMüdürlüğüne yapılmışsayılacağı; 2.fıkrasının c bendinde (3289sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının(i)bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan"Bağlı Birimler: Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı" ibaresinin yürürlüktenkaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun;1 incimaddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin"Yurtiçinde ve yurtdışında spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisoyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklı Geçici1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasınailişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı; Geçici9.maddesinde; Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmişsayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
638No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılandeğişiklikler de dikkate alındığında;7258sayılı “Futbol ve Diğer Spor MüsabakalarındaBahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun”2. maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisinibizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satınalma yoluna gidebileceği belirtilmiş;Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurtdışında spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek,bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyiyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi içingerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; sporadayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına vesosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkinesasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasal işlemleriyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemefaaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konudayapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve SporBakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı Maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerin neredekurulacağını ve sayısını tespit etmenin, bayilereverilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespit etmeninYönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğuhükümlerine yer verilmiştir.
3289ve 7258 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarakhazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin,spor müsabakalarına dayalıolarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerinoynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara aitkupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ileuygulama şekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş; 9 maddesinde, bayilerin her muhasebe dönemi sonundadönem boyunca tahsil ettikleri hasılattan, sözleşmeylebelirlenen orandaki komisyonlarını, ikramiye ödeme primlerini veödedikleri ikramiye miktarlarını ayırarak, kalan meblağısözleşmede belirtilen süre içerisinde Teşkilatlehine otomatik ödeme talimatı verdikleri kendi adlarınaaçılmış banka hesaplarına yatıracaklarıhükmüne yer verilmiş;“Bayilikruhsatı”başlıklı 14. maddesinde; “Sabit bayilikfaaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsatalınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygungörülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiğitarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak,Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsatyenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabitbayilik sözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde;“(1) Sabit bayilik ruhsatı verilen gerçek veya tüzelkişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılıgeçmemek üzere süreli sabit bayilik sözleşmesiyapılır.
(2)Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğusürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halindebaşkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğindenfeshedilmiş sayılır.
(3)Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayiliksözleşmesi yenilenebilir.
(4)Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmayaTeşkilat Başkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı buyetkisini alt birimlere devredebilir.
(5)Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 ncımaddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilenbayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzelkişiye aittir.”;denilmiş;
Yönetmeliğin16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesişartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”, 18.maddesinde “Sabit bayiliklerinverilmesinde izlenecek yöntem”,19.maddesinde “Sabit bayilikteminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiyeödeme primi oranı” 21.maddesinde “Sabit bayinin adresdeğişikliği”, 22.maddesinde “Sabit bayiliğindevredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetininsürekliliği ve yürütülmesi”ne ilişkindüzenlemelere yer verilmiş;
“Sabitbayilik ruhsatının iptali” başlığınıtaşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilenhallerde bayilik ruhsatı, Teşkilat tarafından tek taraflıolarak ve herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın iptaledilir:
a)Gerçek kişi bayinin ölmesi halindemirasçılarından altmış gün içindebayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b)Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c)İzinli süreler ve mücbir sebepler dışında, her nesebeple olursa olsun bayinin bir takvim yılı içerisinde,izinsiz toplam on beş gün oyun oynatmaması,
ç)Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilataait olmayan oyunlar oynatması,
d)Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalıkhasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e)Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayinin kendi nam vehesabına tahsil edilmesi,
f)Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geri çevirmesi,
g)Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsatverildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması,
ğ)Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olangüvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayınveya faaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilentalimat ve kurallara riayet edilmemesi,
h)Teşkilatın veya Başbayinin yetkili personellerine fiilisaldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı)Teşkilat veya Başbayinin mallarına kasıtlı zararverilmesi,
i)18 yaşından küçüklere oyun oynatılmasıveya ikramiye ödenmesi,
j)Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardakiasgari haftalık satış hasılatı ortalamasınınYönetim Kurulunca belirlenen limitin altında olması,
k)Teşkilattan yazılı izin almadan adresini değiştirmesiveya bayiliği devretmesi,
l)Teşkilata ait olan oyun hasılatlarının işlemişyasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarının tamamınınyatırma tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde ödenmemesi,
m)Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n)Güncellenen teminat miktarının süresindetamamlanmaması,
o)Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan en geçon gün önce yenilenmemesi,
ö)Yasa dışı bahis oynatılması, oynatılmasınaaracılık edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veyabunların reklam ve tanıtımın yapılması,
p)Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilenbiletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptal edilenbiletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r)Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenen değerinden fazlabedelle oynatması,
s)Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyunbedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2)Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere yenidenbayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır.
Öteyandan, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ile davacıarasında 13.01.2012 tarihinde Spor Toto Bayilik Sözleşmesiimzalanmıştır.
Sözkonusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılıFutbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler TertibiHakkında Kanun,Futbol Müsabakalarında MüşterekBahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayinin Teşkilatın ve Başbayinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelik vb.düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; 3. maddesinin(f) bendinde, f) Teşkilatın ve Başbayininbelirleyeceği bayi ödeme yetkisindeki ikramiyeleri, ikramiyelibiletleri ibraz edenlere, kimlik tespiti yaparak ödemek zorundaolduğu; 4. maddesinin (d) bendinde, bayinin oynattığıoyunlardaki ihmal, kasıt veya tedbirsizlik nedeni ileiştirakçilerin uğrayabileceği ikramiye ve diğerzararlar karşısında gelebilecek tazmin taleplerinin teksorumlusu olduğu, Teşkilatın şikayet geldiği takdirdekonuyla ilgili belgelerde yapılacak inceleme sonucunda ihmal, kasıt,tedbirsizlik v.b. gibi kusur bulunduğunu tespit ederse, bayinin bayilikruhsatını iptal edebileceği; (g) bendinde bayininsözleşmede yer alan ödemeye ilişkin taahhütleriniihlal etmesi ve borcunu süresinde ödememesi hallerinde başkahiçbir gerekçe aramaksızın Teşkilattarafından bayilik ruhsatı iptal edilebileceği hükmebağlanmıştır.
Uyuşmazlıkkonusu sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde;
İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstünhak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılandüzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şansoyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı’na aitolduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşullarını taşıyanlara devredilebildiğinegöre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genelhizmetin yürütülmesi için yapılan idarisözleşme olduğu açıktır.
Olayda,davalı İdare tarafından 27.11.2015 tarih ve 30875700-110.05/2102sayılı olur ile; sözleşme ve yönetmelik hükümlerinerağmen 21/04/2015 tarihli, 000710291 numaralı ve 80 TL ikramiyelikuponun ibraz edilememesi nedeniyle, Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin24. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi hükümlerineistinaden davacı adına kayıtlı 102079 numaralıbayiliğin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Budurumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek yanlıdüzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Öteyandan, dava konusu işlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem deSpor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli veMüşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğihükümleri uyarınca tesis edildiği; İdareninsözleşmeyi anılan Yönetmelik hükümleriuyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi gözönüne alındığında, sadece sözleşmehükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü idariyargı yerinin görevine girdiğinden, Ankara 7. İdareMahkemesi’nin 21.01.2016 gün ve E:2015/3212, K:2016/80sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
SO N U Ç : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 7. İdareMahkemesi’nin 21.01.2016 gün ve E:2015/3212, K:2016/80sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27.01.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy