T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/601
KARAR NO : 2020/660
KARAR TR : 26/10/2020
ÖZET: Davacının 775 ve 2981 sayılı Yasalar kapsamında tapu tahsis belgesi aldığı taşınmazın davalı TOKİ adına düzenlenen tapu kaydının iptali ile kendi adına tescili istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.A.
Davalı :Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ)
Vekili :Av. E.İ.
OL A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle;: İstanbulİli, Maltepe İlçesi, Atışokulu Mahallesi, EsenkentGecekondu Önleme Bölgesinde yer alan 2062 ada 19 parselsayılı taşınmaz üzerine ev yaptığını,imar affına müracaat ederek bütün prosedürüyerine getirdiğini, Milli Emlak Müdürlüğü’nüntespit ettiği arsa bedeli olan 890.000,00TL’yi Emlak KrediBankası’na yatırdığını ve kendi adınatapu tahsis belgesini aldığını, ancak tapusunualamadığını ileri sürerek dava konusutaşınmazın tapu kaydındaki “TOKİ’yegeçmiştir” şerhinin kaldırılmasını vedavalı adına olan tapu kaydının iptaliyle adınatesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
DavalıTOKİ vekili süresinde verdiği cevap dilekçesinde,davanın 2981 sayılı Yasa uyarınca açılan tapuiptali ve tescil davası olduğunu, 2981 sayılı Yasadankaynaklanan tüm uyuşmazlıkların idari yargı yerindegörülmesi gerektiğini ileri sürerek yargı yoluitirazında bulunmuştur.
İstanbul(Anadolu) 27. Asliye Hukuk Mahkemesi: 10/12/2015 gün, E:2015/95,K:2015/354 sayılı dosyada "davacının davaaçmaktaki asıl amacının, taşınmazın MedeniKanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamakdeğil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen haksahipliği hükümleri uyarınca tapu tahsis belgesinedayalı olarak gecekondusunun bulunduğu taşınmazıntescilinin gerçekleştirilmesi olduğundan, davacınıntalebinin 2981 sayılı Yasada öngörülen haksahipliği esaslarına uygun olup olmadığınınbelirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünde idari Yargı Yerlerinin görevlibulunduğu kanaatine varılmıştır"gerekçesiyle "HMK'nun 114/1-b ve 115/2. Maddeleri uyarıncadavanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine"karar vermiş, dosya temyiz edilmiştir.
Yargıtay14. Hukuk Dairesi: 07/02/2019 gün, E:2016/11359, K:2019/1037sayılı ilamıyla "Dava, tapu tahsis belgesine dayalıtapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Niteliği gereğitapu iptali ve tescili talebini içeren davalara adli yargımahkemeleri bakmakla görevlidir. Belirtilen nedenle mahkemece, işinesasına girilerek toplanacak kanıtlar doğrultusunda bir kararverilmesi gerektiği" görüşüyle Bozma kararıvererek dosyayı mahalline iade etmiştir.
İSTANBUL(ANADOLU) 27. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 09/07/2020 tarihlioturumda 2020/87 esas numaralı ara kararla bozma ilamına uyarak,görevlilik kararı vermiştir.
Davalıvekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; "...2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu’nun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun tespit vedeğerlendirme işlemleri başlıklı 8. maddesinde tespitkapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömelbetonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14. maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükme bağlanmıştır.Aynı Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerinegöre, hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veyaaraziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmışyapıların, 12. madde hükümlerine göre tespitettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin haksahibine tahsis edileceği ve bu tahsisinyapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği;tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği,hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerintapularının resen iptal edileceği; aynı Yasanın 13.maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerindeıslah imar planlan ile meydana getirilen imar parselleri içinde haksahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkatealınarak ıslah imar planında getirilen ölçülereuygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği; gecekondusu muhafazaedilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekonduıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisseverileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında da,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlara, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgelerdeyapılmış ıslah imar planı içinde meydana gelenboş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyetiesasına göre verileceği hükme bağlanmış; 14.maddesinde ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak olanyapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
775sayılı Gecekondu Kanunu'nun 34. maddesinde, bu Kanunhükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar,yapılar ve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelentaşınmaz malların, tahsis tarihinden itibaren 10 yılsüre içinde devir ve temlik olunamayacağı, rehin, vediğer ayni haklarla takyit edilemeyeceği, satış vaadisözleşmesine konu teşkil edemeyeceği, taksim vesatış suretiyle şüyuun giderilmesi talebine konuolamayacağı, haczedilemeyeceği ve işgalolunamayacağı; 41. maddesinde de, bu kanunun uygulanması gerekenyerlerde, diğer kanunların bu kanuna aykırıhükümlerinin uygulanmayacağı kuralabağlanmıştır.
Anılanyasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyanuygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmaktave bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışındaidari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
Olayda,İstanbul İli, Maltepe İlçesi, AtışokuluMahallesi, Esenkent Gecekondu Önleme Bölgesinde yer alan 2062 ada, 19parsel sayılı taşınmazın Hazineye ait olup gecekonduönleme bölgesinde kalan ve sonradan Toplu Konut İdaresiBaşkanlığına bedelsiz devredilen taşınmazdayapılan yapı nedeniyle 02/05/1983 tarihinde af başvurusundabulunulması üzerine davacı adına 19/02/1988 tarihli taputahsis belgesi düzenlendiği, davalı TOKİ tarafından,davacının hak sahibi olmadığı, satış yoluylaalmışsa 775 sayılı Yasanın 34. maddesineaykırı olarak yapılan satışın geçerliolmadığı, ayrıca taşınmazın gecekonduönleme bölgesinde bulunması nedeniyle 2981 sayılıYasanın uygulanamayacağı iddia edilmektedir.
Budurumda, davacının dava açmaktaki asıl amacı,taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarıncaadlarına tescilini sağlamak değil, 775 ve 2981 sayılıYasada öngörülen hak sahipliği hükümleriuyarınca taşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesiolduğundan, davacının isteminin anılan Yasahükümlerine uygun olup olmadığının belirlenmesindenkaynaklanan uyuşmazlığın çözümündeidari yargı yerleri görevli bulunmaktadır” şeklindekigerekçe ile 2247 sayılı Yasanın 10'uncu maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Benzerdosyalardaki görüşü bilindiğinden ayrıcaYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındangörüş alınmamıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesinin Burhan ÜSTÜN’ünbaşkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2020 tarihli toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; davalı Mamak Belediyesi vekilinin anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde Davalı vekilince başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının 775 ve 2981 sayılı Yasalarkapsamında tapu tahsis belgesi aldığıtaşınmazın davalı TOKİ adına düzenlenen tapukaydının iptali ile kendi adına tescili istemiyleaçılmıştır.
Uyuşmazlığakonu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığıtarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılıİmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı YapılaraUygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmarKanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun,imar vegecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş veinşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacakişlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit,değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgilidiğer hususları belirlemek amacını taşımaktaolup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarındaıslah imar düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekonduyapılmasının önlenmesi için temin edilecekarsaların ve muhafazası mümkün görülengecekonduların Yasa’da öngörülen usul ve esaslaragöre hak sahipliği belirlenen kişilere verilmesine olanaksağlamıştır.
Nitekim,anılan Yasa’nın “Tapu Verme”başlıklı 3290 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesinin (a) bendi, “Bu Kanun hükümlerine göre hazine,belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine “Tapu Tahsis Belgesi” verilir. Taputahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder. Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastroplanları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine haksahiplerine doğrudan tapuları verilebilir” denilmektedir.
Bunagöre, Yasa’da öngörülen usul ve koşullarauygunluğu saptananlara hak sahipliği ölçütünedayalı olarak arsa veya hisse tahsis edilmekte ve gerekli düzenlemelertamamlandıktan sonra da, yapılmış olan tahsis esasalınarak idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.
2981sayılı Yasa hükümlerine göre,idarenin hak sahiplerine"tapu vermek" ya da 10. maddesinin b bendinde belirtildiği gibihak sahibi olmadıkları anlaşılanlara verilmiş olan"tapuları resen iptal etmek" şeklindeki bu yetkileriniidari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan birsonucu olarak kullanması ve ayrıca bu şekilde kurulanmülkiyet, Medeni Kanun hükümleri dışında veözel bir kanun hükmü gereğince idari tesciledayandığı gibi tapuya yapılan tescilin de, bu idariişlemin icrası niteliğinde olmasıkarşısında, uyuşmazlığın sözüedilen uygulama işlemlerinin dayanağı olan yasal düzenlemeçerçevesinde çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır.
20/07/1966tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun "Kapsam ve tarif"kenar başlıklı 1. maddesinde "Mevcut gecekondularınıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımınınönlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirlerhakkında bu kanun hükümleri uygulanır."; aynıkenar başlıkta yer alan 2. maddesinde ise, "Bu kanundasözü geçen (Gecekondu) deyimi ile, imar ve yapıişlerini düzenleyen mevzuata ve genel hükümlerebağlı kalınmaksızın, kendisine ait olmayan arazi veyaarsalar üzerinde, sahibinin rızası alınmadan yapılanizinsiz yapılar kastedilmektedir." hükümlerine yerverilmiştir.
AynıKanunun, "Tahsis amacına aykırıdavranışların önlenmesi"başlığında yer alan 34. maddesinde, "Bu Kanunhükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar, yapılarve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelentaşınmaz mallar, tahsis tarihinden itibaren 10 yıl süreiçinde: a) Devir ve temlik olunamaz. / b) Rehin, ve diğer aynihaklarla takyidedilemez. / c) Satış va'di sözleşmesine konuteşkil edemez. / d) Taksim ve satış suretiyle şüyuungiderilmesi talebine konu olamaz. / e) Haczedilemez ve işgalolunamaz./..." hükmüne; 41. maddesinde ise "Bu kanununuygulanması gereken yerlerde, diğer kanunların bu kanunaaykırı hükümleri uygulanmaz." hükmüne yerverilmiştir.
Anılanyasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyanuygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmaktave bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleridışında idari bir işlemin icrası niteliğinitaşımaktadır.
Dosyanınincelenmesinden; Dava, daha önce hâzineye ait olup gecekonduönleme bölgesinde kalan ve sonradan TOKİBaşkanlığına bedelsiz devredilen taşınmazın,Bayındırlık ve İskan Bakanlığıtarafından 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında M.Kadına tahsis edildiği, taşınmazın 1984yılında davacıya hususi akit senediylesatıldığı, taşınmazda yapılan yapınedeniyle 19.02.1988 tarihinde tapu tahsis belgesi düzenlendiği,tahsis belgesi ile zilyedi olduğu taşınmazın TOKİBaşkanlığı adına olan tapu kaydının iptaledilerek davacı adına tescili istemiyleaçılmıştır.
Budurumda, davacıların dava açmaktaki asıl amacı,taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarıncaadlarına tescilini sağlamak değil, 775 ve 2981 sayılıYasada öngörülen hak sahipliği hükümleriuyarınca taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi olduğundan, davacıların istemininanılan Yasa hükümlerine uygun olup olmadığınınbelirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünde idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır.
Belirtilennedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile İstanbul (Anadolu) 27. Asliye HukukMahkemesince (Bozma İlamına uymak suretiyle) verilen 09.07.2020 tarihve E:2020/87 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
SO N U Ç: Davanın çözümündeİDARİ YARGI yerinin görevli olduğuna, DanıştayBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ileİstanbul (Anadolu) 27. Asliye Hukuk Mahkemesince (Bozma İlamınauymak suretiyle) verilen 09.07.2020 tarih ve E:2020/87 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2020gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Burhan
ÜSTÜN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Bilal
ÇALIŞKAN
Full & Egal Universal Law Academy