UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/139
KARAR NO : 2021/187
KARAR TR : 05/04/2021
ÖZET: 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci
Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek
Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası
uyarınca verilen idari para cezasının iptali
istemiyle açılan davanın, işletmenin
kapatılmasına ilişkin kararın da idari yargıda
konu yapılması karşısında 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı
Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası
hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ
YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği
hk.
K A R A R
Davacı : N.G.
Vekili : Av. A.F.G.
Davalı : 1-Sakarya Valiliği 2- Milli Eğitim Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğünün 19/11/2019 tarihli ve
…410.03-E:22912757 sayılı kararı ile, davacıya ait “G. Öğrenci Konukevi” isimli binada, 5661
sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun uyarınca,
kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan, izinsiz öğrenci barınma
faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası
uyarınca davacı adına 51.168 TL idari para cezası verilmiş, Sakarya Valiliği İl Milli Eğitim
Müdürlüğünün 21/11/2019 tarih ve …410.08-E.23062996 sayılı kararı ile, aynı nedenle 5661
sayılı Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kurumun mühürlenerek kapatılmasına
karar verilmiştir.
2. Davacı vekili, kapatma kararına karşı ayrıca idari yargı yerinde dava açtığını
belirterek, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliği 16/01/2020 tarihli ve D.İş No.2019/3331 sayılı
kararı ile, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesine göre idari yaptırım kararının verildiği işlem
kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kapatma kararı da
verilmiş ve dava konusu edilmiş olduğundan, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık
iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği, bu nedenle
uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden
reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, kapatma kararına karşı açtığı dava ile birleştirme kararı
verilerek, idari para cezasının da iptal edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Esas No : 2021/139
Karar No: 2021/187
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
B. İdari Yargıda
5. Sakarya 1. İdare Mahkemesi, 21/12/2020 tarihli ve E.2020/90, K. 2020/870 sayılı
dosyasında idari işlemi tesis eden idarenin Ankara ilinde olduğu gerekçesiyle davanın yetki
yönünden reddine karar vermiştir.
6. Ankara 7.İdare Mahkemesi 28/01/2021 tarihli ve E.2021/127 sayılı kararı ile,
kapatma kararının ayrı olarak ve farklı idari işlemle farklı kurum tarafından tesis edildiği,
karara karşı açılan davanın reddine karar verildiği belirtilerek, bu davanın sadece idari para
cezasının iptali istemiyle açıldığı, idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 5661
sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı ve anılan Kanun’da idari yaptırım
kararına karşı bir kanun yolu gösterilmediği, 5326 sayılı Kanun’un 27/8. maddesinin
uygulanma kabiliyeti bulunmadığından, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca davanın
görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varıldığı açıklanarak, 2247 sayılı
Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık
Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar
verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7. 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fıkra:27/6/2019-7180/1 md.) Gerçek ve tüzel kişiler tarafından yemekli
ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve
ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor
Bakanlığının iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu yurt ve kurumları tespit edecekleri esaslara
göre denetler.
(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve
benzeri kurumların kurucularında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli
ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile
kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış
olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin
güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli
savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç
Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza
almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör
örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette
bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı
yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır.“Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve
yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi Milli Eğitim
Bakanlığının iznine bağlıdır. Milli Eğitim Bakanlığı bu gibi yurt ve kurumları tespit edeceği
esaslara göre denetler.
(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yapılan
inceleme, soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun;
a)
Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel
çalıştırması,
Esas No : 2021/139
Karar No: 2021/187
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
c) Barınma hizmetine ilişkin yükümlülük veya taahhütlerini yerine getirmemesi,
ç) Sözleşme veya taahhütnamelerinde usulsüzlük yapması,
d) Bu Kanun ve buna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik, yönerge ve genelge
hükümlerine aykırı fiillerde bulunması,
e) Kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci
barındırması,
f) Kayıt dışı öğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
ğ) Kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması,
h) Yönetmelikle düzenlenen şartları yerine getirmeden kapatılması,
hâllerinin tespitinde; (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin
iki katı; (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin üç katı; (ğ) ve (h)
bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanır ve (ğ) ve (h)
bentlerindeki fiilleri işleyen kurumların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları
iptal edilir. (ğ) ve (h) bentlerindeki fiillerin dışındaki fiillerin tekrarı halinde idari para cezası
miktarı ilgili bentler için belirlenen para cezası miktarlarının beş katı olarak uygulanır ve bu
bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması halinde ise kurum açma izni ile işyeri açma ve
çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fıkranın (ğ) ve (h) bentlerinin dışındaki bentlerde belirtilen
fiiller nedeniyle idari para cezası verilmesi hâlinde ceza tebliğ edilir ve idari para cezasına
neden olan hususun giderilmesi için ilgili kuruma en fazla üç ay süre verilir. Bu süre sonunda
idari para cezasına neden olan hususların devam ettiğinin tespiti halinde ise yeniden kanuni
işlem yapılır.
(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve
benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti
vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü
maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma
hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak
gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun,
öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari
ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır.
......"
8. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren
06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda
aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”
9. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise;
idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının
görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin
hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde
görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler
Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin
amaçlandığı ifade edilmiştir.
Esas No : 2021/139
Karar No: 2021/187
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 05/04/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.
maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir
noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği
ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay
Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca verilen idari
para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
13. Yukarıda 9. parağrafta izah edilen ve 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren
düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer
kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari
yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev
alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka
aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği
anlaşılmaktadır.
14. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev
uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu
kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına
ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna
varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
15. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için
bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının,
geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
16. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile
görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz
hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev
kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair
intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
17. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun
değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya
bakmaya devam etmesi gerekir.
Esas No : 2021/139
Karar No: 2021/187
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
18. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.
maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5661 sayılı Kanun’da da idari para
cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu
işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak kapatma kararı da verildiği ve idari yargı yerinde
dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı
iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
19. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve
aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada
değerlendirildiğinde, 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca verilen
idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 7.İdare
Mahkemesinin 28/01/2021 tarihli ve E.2021/127 sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi
gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 7.İdare Mahkemesinin 28/01/2021 tarihli ve E.2021/127 sayılı
BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
05/04/2021 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Celal Mümtaz
AKINCI
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy