Uyuşmazlık Mahkemesi 2021/276 Esas 2021/410 Karar

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.





T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/276
KARAR NO : 2021/410

KARAR TR : 05/07/2021

ÖZET: Duruşmaya sevki sırasında,
ceket
ve kravatının zorla çıkarttırılması suretiyle
zorlayıcı, onur kırıcı eylem ve işlemlere
maruz kaldığını ileri sürerek uğradığı
manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan
tazminat davasının ADLİ YARGI
YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

K A R A R
Davacı : R.Y.
Davalı : Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. U.B.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, 22/01/2019 tarihinde, tutuklu bulunduğu Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumundan, Yargıtay 9. Ceza Dairesinde görülmekte olan duruşmaya sevki sırasında,
infaz kurumunca, giymiş olduğu ceketin ve taktığı kravatın zorla çıkarttırıldığını, aksi takdirde
duruşmaya gitmek istemediği şeklinde tutanak düzenleneceğinin ima edildiğini ve istemediği
uygun olmayan kıyafetler ile duruşmaya sevk edildiğini, idarenin bu hukuk dışı, zorlayıcı, onur
kırıcı eylem ve işlemine karşı Kamu Denetleme Kuruluna yaptığı müracaat üzerine, idarenin
işleminin hukuka aykırı bulunarak, sanıkların ceket ve kravatının çıkarttırılması tedbirinin
kaldırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığına tavsiye kararı verildiğini, böylece kamu hizmetini
yerine getirirken oluşan hizmet kusurunun Kamu Denetçiliği Kurumunca tespit edilmiş olması
nedeniyle oluşan tazminat istemine yönelik davanın bir iptal ve tam yargı davası olduğunu,
duruşmaya çok uzak yerlerden ve infaz kurumunda görüş hakkı bulunmayan çok sayıda
yakınının ve arkadaşlarının gelecek olması ve onların bu emeğine saygısızlık olmaması adına,
idarenin belirtmiş olduğu şekilde ve kendisini rahatsız eden kıyafetler ile duruşmaya katılmak
durumunda kaldığını ve bu nedenle duruşmada olmaması gereken bir çok gerginlik
yaşandığını, mahkeme başkanı tarafından duruşma salonundan çıkarıldığını ve hem üst
sınırdan ceza aldığını hem de iyi hal indiriminden yararlanamadığını belirterek, idarenin
hukuka aykırı bu işlemi nedeniyle oluşan manevi üzüntüsünün kısmen karşılığı olarak 100.000
TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 1. İdare Mahkemesi 21/01/2021 tarihli ve E.2020/887 sayılı kararı ile;
her ne kadar 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde hükümlü ve tutukluların
giydirilmeleri ile ilgili şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak infaz hâkimliğinin görevleri
arasında sayılmış ise de, bu konuda infaz hâkimliğine şikayette bulunmanın zorunlu bir
başvuru yolu olarak düzenlenmediği, hükümlü ve tutukluların giydirilmeleri görevinin Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne ait olduğu, dava konusu tazminatın
idarenin yürüttüğü kamu hizmetinden kaynaklandığı, dolayısıyla
idarenin yürüttüğü hizmetin
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
kötü işlemesinden kaynaklanan davanın çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davalı idarece bu
davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği ileri sürülerek yapılan görev itirazının
reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekilinin, adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda
süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına
gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı 25/03/2021 tarih ve YY-2021/37313 sayı ile,
incelenen uyuşmazlıkta, manevi tazminat isteminin, 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yer
alan hükümlü ve tutukluların giydirilmeleri gibi işlem ve faaliyetler kapsamında
değerlendirilebileceği, bu madde kapsamındaki işlem ve faaliyetlere ilişkin şikâyetleri
inceleme ve karara bağlama görevinin infaz hakimliklerine verildiği, bu itibarla aynı şikayetten
kaynaklanan manevi tazminat istemli davaların da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği
sonucuna varıldığı, Uyuşmazlık Mahkemesinin 14/12/2020 tarihli ve E.2020/691, K.2020/747,
23/11/2020 tarihli ve E.2020/652, K.2020/682 sayılı kararlarında da bu tür davaların görüm ve
çözümünde adli yargının görevli olduğunun vurgulandığı, somut olaya ilişkin davanın da adli
yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanun’un 10 ve 13. maddeleri
gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine
gönderilmesine karar vermiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre
Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.
7. Danıştay Başsavcısı 29/04/2021 tarihli ve 2021/80 sayılı kararı ile, Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hükümlü ve tutukluların giydirilmesiyle
görevli olup, bu konuda zorunlu da olmayan şikâyet yoluyla infaz hakimliğine
başvurulabileceği, ancak hakimliğin görev ve yetkisinin sayma suretiyle gösterildiği, bunlar
arasında hizmet kusuruna bağlı tazminat davalarının yer almadığı, davanın, uğranıldığı ileri
sürülen zararın, davalı idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bu hizmetin kuruluşunda,
düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak
tanımlanabilen hizmet kusurundan kaynaklandığı, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya
hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol
açtığı ileri sürülerek açıldığı, davalı idarenin ceza infaz kurumlarına ilişkin gerek düzenleyici
işlemlerinden gerekse bu işlemlerin uygulanması ya da idarenin eylemlerinden kaynaklanan
zararların tazmini istemiyle açılan davaların görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu,
bu nedenle başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8. 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun "Jandarmanın genel
olarak görevleri" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası (a) bendi şöyledir:
" (Değişik: 25/7/2016-KHK-668/9 md.; Aynen kabul: 8/11/2016-6755/9 md.)
"Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevleri şunlardır.
a) Mülki görevleri;
Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men,
takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak,
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, (b) ve (c) bentlerinde
belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara
dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak.
......"
9. 21/01/2017 tarihli ve 29955 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Mülki görevlerin esasları" başlıklı 11.
maddesinin birinci fıkrası (g) bendi şöyledir:
" (1) Jandarma;
......
g) Ceza infaz kurumlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemleri alır, tutuklu ve
hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlar.
......"
10. "Tutuklu ve hükümlülerin soruşturma ve duruşmaya götürülmesine ilişkin
görevler" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
" (1) Soruşturma ve duruşmalar için adli mercilere götürülecek tutuklu ve hükümlülerin
isim listesi, infaz kurum müdürü tarafından, koruma görevini yürüten jandarma komutanına
yazı ile bildirilir. Jandarma komutanı muhafız devriyenin kuvvetini saptayarak hükümlü ve
tutukluları istenilen yer ve zamanda hazır bulundurur.
(2) Hükümlü ve tutukluların gerek yolda gerek adliyede başkalarıyla görüşmelerine ve bir
şey alıp vermelerine izin verilmez.
(3) Hükümlü ve tutuklular Cumhuriyet savcısının, hakimin ya da mahkemenin önüne
götürüldüğünde, inzibat aletleri takılmış ise çıkarılır ve bağlı olmayarak girmeleri sağlanır.
Bu yerlerden çıkışta inzibat aletleri ilgili mevzuat kapsamında tekrar takılabilir."
11. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un,
"Nakillerde alınacak tedbirler" başlıklı 58. maddesi şöyledir:
" (1) Hükümlülerin kuruma veya başka bir yere götürülüp getirilmesi sırasında, halkla
bir araya gelmelerine ve başkaları tarafından görülmelerine engel olacak tedbirler alınır.
(2) Hükümlü, havalandırma ve ışık durumu yetersiz araçlarla, eziyet verici veya onur
kırıcı şekilde nakledilemez. Nakil sırasında alınacak tedbirler, hükümlünün firarını önleyici ve
yukarıdaki fıkrada yazılı engelleri gerçekleştirici sınırları aşamaz, birbirleriyle ve görevlilerle
herhangi bir tartışmaya girmelerini engelleyici boyutları geçemez.
......"
12. Aynı Kanun’un,
"Kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma hâlleri" başlıklı 92.
maddesi şöyledir:
(1) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim,
öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın
hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına
çıkarılamaz. (Ek cümle: 15/8/2016-KHK-674/16 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/16 md.)
9 uncu maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan hükümlü ve tutuklu olanların, ceza infaz
kurumu düzeni ile toplum güvenliğini tehlikeye düşürebileceği, terör örgütü veya diğer suç
örgütü üyelerinin örgütsel amaçlı faaliyet ve haberleşmelerine imkân sağlayabileceği, yol,
kalınacak ceza infaz kurumu ya da sınav merkezi veya okulda güvenlik açısından sakınca
bulunabileceği değerlendirildiği takdirde kurum dışına çıkmaları Cumhuriyet başsavcılığı
tarafından kısıtlanabilir.
........"
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
13. Aynı Kanun’un, "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun; ...... konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 65 ilâ 76
ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte
olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir.
......"
14. Aynı Kanun’un, Ek 1. maddesi şöyledir:
" (Ek: 20/11/2017-KHK-696/103 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/97 md.)
(1) 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlar nedeniyle tutuklu veya hükümlü
bulunanlar, duruşmaya sevk nedeniyle ceza infaz kurumu dışına çıkarılmaları durumunda,
ceza infaz kurumu idaresince verilen giysileri giymek zorundadır. 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 309 ila 312 nci maddelerinde düzenlenen suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar
badem kurusu; bu maddede belirtilen diğer suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar ise gri
renginde göğüs ve pantolon bölümü bitişik (tulum) giysiler giyer. Ancak kadın tutuklu ve
hükümlülerin giysileri bitişik şekilde (tulum) olmayabilir. Bu madde hükümleri çocuklar ile
hamile kadınlar hakkında uygulanmaz. Kadın tutuklu ve hükümlülerin giysileri ile bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.
(2) Bu maddede öngörülen yönetmelik bir ay içinde yürürlüğe konulur. Bu madde
hükümleri söz konusu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanır."
15. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Yönetmeliğin "İnfazın dayanağı ve izlenmesi" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
" (1) Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunmaz.
(2) Mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı ceza ve güvenlik tedbirine
ilişkin hükmü Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. Kesinleşen mahkûmiyet kararlarının infazı
Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir. Bu kapsamda;
a) Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendireceği Cumhuriyet savcısı; kurumun mevzuata
göre yönetilmesini ve infaz hizmetlerinin temel insan haklarına uygun olarak yerine
getirilmesini ister ve denetler. Görüş ve önerilerini denetleme defterine yazar, gerekli gördüğü
durumlarda Bakanlığa bilgi verir.
b) Kurumda çalışan tüm görevliler, Cumhuriyet başsavcısının veya görevlendireceği
Cumhuriyet savcısının istediği her türlü bilgiyi vermekle yükümlüdür."
16. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesi
şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini
düzenlemektir.
(Değişik ikinci fıkra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili
faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği
kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin
infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri
yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz
hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.
17. “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesi şöyledir:
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
“ İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,
yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin
sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin
yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri
incelemek ve karara bağlamak.
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine
ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya
faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin
cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan
şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren
ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri
raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin
infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.
6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza
zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim
veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır.”
18. “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü” başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları
ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili
faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği
kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem
veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren
otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve “İnfaz
Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar” başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında,
“İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan
işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir” hükmüne ve
son fıkrasında “İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine
yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara
katılamaz.” hükümlerine yer verilmiştir.


IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 05/07/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve
usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
B. Esasın İncelenmesi
20. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli
yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili
Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nin adli
yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, duruşmaya sevki sırasında, infaz kurumunca giymiş olduğu ceket ile taktığı
kravatın zorla çıkarttırıldığı, istemediği kıyafetler ile duruşmaya sevk edildiği, böylece idarenin
hukuk dışı, zorlayıcı, onur kırıcı eylem ve işlemine maruz kaldığı, bu nedenle duruşmada
gerginlik yaşadığı, duruşma salonundan çıkarıldığı ve iyi hal indiriminden yararlanamadığı ileri
sürülerek uğranılan manevi zararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.
22. Dosyanın incelenmesinde, dosya içinde bulunan, gereği için Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığına yazılan, Ankara İl Jandarma Komutanlığı Sincan Cezaevi Jandarma Tabur
Komutanlığının 28/03/2017 tarihli ASYŞ.: 9120-870115-17/İsth.Hrk. ve Eğt.Sb.lığı sayılı
yazısında, FETÖ/PDY terör örgütü mensubu birçok kişinin adli makamlarca tutuklanarak
Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarına teslim edildikleri, alınan tüm tedbirlere rağmen, cezaevlerine
getirilen birçok yasak maddenin FETÖ/PDY terör örgütü mensuplarının ziyaretçileri ve
avukatları aracılığıyla, ceket, mont ve kaban gibi giysilerin iç ceplerinde, astar içlerinde ve gizli
bölmelerinde ele geçirildiği ve gerekli yasal işlemlerin yapıldığı, terör örgütü mensuplarının
duruşmalarının 02/02/2017 tarihinde başladığı ve yeni iddianamelerin açılmasıyla birlikte
birçok terör örgütü mensubunun adliyelere sevk ve nakil faaliyetlerinin yapılacağı, Cezaevi
Jandarma Tabur Komutanlığınca duruşmalarda yapılan gözlemler sonucunda terör örgütü
mensuplarının, bahsedilen amaçlarını gerçekleştirmek için birbirleri arasında sürekli görüş
alışverişinde bulundukları, ceket, mont ve kaban gibi elbiselerinin cep ve gizli bölmelerinde
haberleşme pusulalarını taşıyarak haberleşme yöntem ve gayreti içerisinde olduklarının
değerlendirildiği, bu nedenlerle, terör örgütü mensuplarının haberleşme yöntemlerini
engellemek maksadıyla duruşmalara sevk edilecek tutuklulara ceket, mont ve kaban gibi astarlı
ve cepli kıyafetlerin verilmemesinin uygun olacağının değerlendirildiğinin takdirlerine arz
edildiği;
23. Ankara Valiliği Sincan Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığınca, gereği için
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan, 10/04/2017 tarihli Asyş.: 9120-
983971-17/İsth.Hrk. ve Eğt.Sb.lığı sayılı yazıda, Ankara Polatlı Topçu ve Füze Okul
Komutanlığında görevli iken 15 Temmuz 2016 tarihinde meydana gelen FETÖ/PDY olaylarına
karıştıklarından dolayı tutuklanan personelin yargılanmalarına Sincan Cezaevleri Kampüsü
Yeni Duruşma Salonunda 28/02/2017 tarihinde başlandığı, devam eden yargılama sürecinde bir
kısım tutuklunun tahliye edildiği, bir kısım tutuklunun tutukluluk halinin devamına ve son
olarak duruşmanın 17-18-19 Temmuz 2017 tarihlerinde yapılmasına karar verildiği, verilen bu
karara itiraz eden tutukluların, komuta kademesinde görev yaparken darbeye teşebbüs
olaylarını planlayan tutuklulara, müdahil avukatlarına ve birbirlerine yönelik saldırı girişiminde
bulundukları, kargaşa ve kaos çıkarmak için toplu olarak bağırmaya başladıkları, kararı veren
mahkeme heyetine yönelik sataşmalarda bulundukları, bu esnada bu durumu gören kalabalık
sayıdaki tutuklu yakınlarının duruşma salonu içerisinde bulunan tutuklu izleme bölümünü
aşarak tutukluların olduğu bölgeye gelmeye çalıştıklarının görülmesi üzerine, Komutanlıkca
alınan yoğun güvenlik tedbirleri sayesinde olayların bertaraf edilerek meydana gelen
kargaşanın sonlandırıldığı, tutukluların ilgili cezaevlerine sorunsuz bir şekilde teslim
edildikleri, bu süreçte, daha bir çok kamu davasının yoğun olarak açılmasıyla birlikte farklı
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
duruşma salonlarında fazla sayıda tutuklunun yargılamasına devam edileceğinden arz edilen
benzer olayların tekrar yaşanabileceğinin değerlendirildiği, yaşanabilecek bu olaylarda olası
güvenlik zafiyetinde söz konusu tutukluların duruşma salonlarında bulunan bu şahısların
avukat, basın mensupları, tutuklu yakınları ve izleyiciler gibi aralarına karışarak kıyafet
benzerliği nedeniyle firar/firara teşebbüs edebileceklerinin değerlendirildiği, 5275 sayılı
Kanun'un Hükümlünün Giydirilmesi başlıklı 64. maddesinde, (1) muhtaç hükümlülere talepleri
hâlinde, idare tarafından iklime ve sağlığa uygun giysiler verilir. (1) Hükümlülerin giysileri iç
ve dış güvenlik görevlilerinin giymekte olduğu üniformalara benzer şekil ve renkte olamaz
hükmünün yer aldığı, bu sebeple müessif bir olayın meydana gelmesini önlemek maksadıyla
duruşmalara sevk edilecek FETÖ/PDY mensubu tutuklulara duruşmalara sevk edilirken ceza
infaz kurumlarınca ayırt edici özelliği olması sebebiyle ceket, mont ve kaban türü giysilerin
verilmemesinin uygun olacağının değerlendirildiğinin takdirlerine arz edildiği;
24. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan, Adalet Bakanlığı Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 25/04/2017 tarihli ve 77204178.207.99.06/5613/50515
sayılı yazısında, Sincan Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığının yukarıda belirtilen nedenlerle
güvenlik önlemlerinin artırılması gerektiğini belirten yazı ve eklerinin incelendiği, firar gibi
müessif bir olaya meydan verilmemesi, örgüt mensuplarının kendi aralarında gizli
haberleşmelerinin ve örgütsel faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla Sincan Cezaevi Jandarma
Tabur Komutanlığının yazılarındaki hususlara dikkat edilerek duruşmalara sevk edilecek
tutukluların mevsim koşulları da göz önünde bulundurularak yanlarına mont ve kaban gibi
kışlık elbiselerinin verilmemesinin uygun olacağının değerlendirildiği, bilgi ve gereğinin rica
edildiği;
25. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca, Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne
hitaben yazılan 17/03/2017 tarihli 2017/479 (Cezaevi S.) sayılı yazısında, FETÖ/PDY örgütü
kapsamında tutukluların, birbirlerine suçlayıcı beyanları, ast-üst ilişkileri çerçevesinde bazı
tutuklular arasında menfaat çatışmasının olması ve birbirlerine zarar verecekleri hususunda
alınan duyumlar nedeni ile duruşmalara götürülüp getirilirken ring araçlarında, toplu
tutuldukları yerlerde birbirlerine zarar vermemeleri için jandarmanın gözettiği güvenlik
unsurlarına önemle riayet edilmesi, kravat, ayakkabı bağcığı ve bu işe elverişli kemerlerin
çıkartılarak duruşmalara sevk işlemlerinin yaptırılması hususunda gereğinin rica olunduğu;
26. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca, Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne
hitaben yazılan 09/10/2019 tarihli 2019/2185 (Cezaevi S.) sayılı yazısında, Sincan Cezaevi
Jandarma Tabur Komutanlığının yukarıda bahsedilen ve dosya içinde bulunmayan yazıları ile
Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün yazılarının incelendiği
belirtilerek, yargılama süreçlerinde FETÖ/PDY üyesi tutukluların, ceket ceplerinde sim kartlar,
hafıza kartları, cep çakısı, flaş bellek, şarj cihazları ve Amerikan Dolarlarının bulunduğu, bu
durumun tutanaklara da konu olduğu, bunun yanında; ceket ve mont gibi giysiler içinde terör
örgütünün haberleşmesine yönelik bir takım notların da rahatlıkla saklanabileceğinin tespit
edilmiş olup, tutuklu sanıkların duruşma salonlarında, nezarethanelerde ve ring araçlarında
aralarında menfaat çatışması bulunan diğer sanıklara ve kendilerine zarar vermelerinin ve
yaşanabilecek olası intihar girişimlerinin engellenmesi maksadıyla, kravat, kaşkol, kemer,
ayakkabı bağcığı vb. malzemelerin verilmemesinin uygun olacağı değerlendirildiğinden,
FETÖ/PDY tutuklularının duruşmaya getirilip götürüldükleri sırada ring araçlarında ve toplu
tutuldukları yerlerde, birbirlerine zarar vermemeleri için güvenlik güçlerinin üzerinde durduğu
önerilere riayet edilmesi, kravat, ayakkabı bağcığı ve kemerlerin verilmemesi, ayrıca firar
teşebbüsünün engellenebilmesi amacıyla ceket, mont ve kaban türü giysilerin verilmeden sevk
işlemlerinin yaptırılması hususunda önlemlerin alınması gereğinin rica olunduğu görülmüştür.
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
27. Olayda, Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce,
duruşmaya sevki sırasında davacının üzerinde bulunan ceket ile kravatın çıkarttırılması
eyleminin, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, Sincan Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığı
ile Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün yukarıda belirtilen yazıları
doğrultusunda, bahsedilen hükümlü veya tutukluların yapılacak duruşmalara hazır edilmesi
amacıyla kolluk kuvvetine tesliminin, örgütsel haberleşme ve kargaşada ziyaretçilerin arasına
karışarak firar etme durumlarının ve duruşma salonlarında saldırı amacıyla kullanılabilme
ihtimalinin önüne geçilmesi amacıyla, yanlarına mevsim koşulları gözetilerek kaban, mont,
ceket ve kravat almayacak şekilde yapılmasına ilişkin kararları uyarınca gerçekleştirildiği
anlaşılmıştır.

28. Bu durumda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı
Kanun’un 4. maddesinde yer alan “... Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin
infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetlere” ilişkin olup, bu şikayetleri
incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliği’nin görevinde olduğu düzenlemesine
istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş
olup, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı,
ancak Mahkememizin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli
olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı
kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Ankara
1. İdare Mahkemesince verilen 21/01/2021 tarihli ve E.2020/887 sayılı görevlilik kararının
kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı
vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Ankara 1. İdare Mahkemesince verilen 21/01/2021
tarihli ve E.2020/887 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/07/2021 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE
KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Celal Mümtaz
AKINCI
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER


Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
KARŞI OY
Dava; davacı tarafından, 22/01/2019 tarihinde tutuklu bulunduğu Sincan 2 No'lu F
Tipi Ceza İnfaz Kurumundan duruşmaya sevki sırasında giymiş olduğu ceket ve kravatın ceza
infaz kurumunca zorla çıkarttırılarak uygun olmayan kıyafetlerle duruşmaya sevk edildiğinden
bahisle hizmet kusuru nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zarara karşılık 100.000,00 TL
manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine
karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
T.C. Anayasasının 125. maddesinin son fıkrasında; idarenin eylem ve işlemlerinden
doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdarenin kamu hizmetinin
yürütülmesinden doğan zarardan sorumlu tutulmasını gerektiren kuramlardan birisi hizmet
kusurudur. İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde
veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet
kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve
idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde: idari dava türleri, idari
işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı
olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları;
idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam
yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari
sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış ve
idari yargının yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmak
olarak belirlenmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 43. maddesinde Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri düzenlenmiş, b) bendinde; hükümlü ve tutukluların
giydirilmesi, beslenmesi, yatırılması, eğitilmesi, çalıştırılması ve muhtaç durumda bulunanların
tedavi giderlerinin karşılanması işleri ile 30/06/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle
Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek
Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunda gösterilen her türlü işlemleri yapmak görev ve yetkisi
anılan Genel Müdürlüğe verilmiştir.
4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanununun 4. maddesinde infaz hâkimliklerinin görevleri
arasında, hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumlan ve tutukevlerine kabul edilmeleri,
yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin
sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin
yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri
incelemek ve karara bağlamak da sayılmış, 5. maddesinde; ceza infaz kurumlan ve
tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili
faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği
kararların kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem
veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren
otuz gün içinde şikayet yoluyla infaz hakimliğine başvurulabileceği düzenlenmiştir.
Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hükümlü ve tutukluların
giydirilmesiyle görevli olup, bu konuda zorunlu da olmayan şikayet yoluyla infaz hakimliğine
başvurulabilecektir.
Esas No : 2021/276
Karar No: 2021/410

UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
Olayda ise; davacının tutuklu bulunduğu Sincan 2 No'lu F Tipi Ceza infaz
Kurumundan duruşmaya sevki sırasında giymiş olduğu ceket ve kravatın ceza infaz kurumunca
zorla çıkarttırılarak uygun olmayan kıyafetlerle duruşmaya sevk edildiğinden bahisle
uğranıldığı ileri sürülen zararın, davalı idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bu hizmetin
kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk
olarak tanımlanabilen hizmet kusurundan kaynaklandığı ve hizmetin kötü işlemesi, geç
işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve idarenin tazmin yükümlülüğünün
doğmasına yol açtığı ileri sürülerek açılan davanın görüm ve çözümü idari yargı yerlerine ait
bulunmaktadır.
Bu durumda, davanın çözümünde idari yargı yerleri görevli olduğundan davanın
çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu yönünde verilen çoğunluğun kararına
katılmıyorum.
Üye


Ahmet ARSLAN


Full & Egal Universal Law Academy