UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/300
KARAR NO : 2021/436
KARAR TR : 20/09/2021
ÖZET: Kesinti yoluyla ödenen emlak
vergisinin iadesi istemiyle açılan
davanın görüm ve çözümünde 2577
sayılı Kanun'un 2. ve 2576 sayılı
Kanun'un 6. maddesi uyarınca İDARİ
YARGI İÇERİSİNDE YER ALAN
VERGİ MAHKEMESİNİN GÖREVLİ
OLDUĞU hk.
K A R A R
Davacı : M. Y.
Vekili
: Av. M.B.G.
Davalı : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. İ.G.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin, Altındağ ilçesinde yer alan çeşitli ada
parsellere ilişkin "kamulaştırmasız el atma" davaları açtığını, bu davaları kazandığından
davalı tarafından ödemeler yapıldığını ancak "emlak vergilerini" müvekkilinden
kestiğini;
İmar Kanunu'nun “İmar Planlarında Umumi Hizmetlere Ayrılan Yerler” başlıklı 13.
maddesinin ikinci fıkrasında; “ İmar programına alınan alanlarda kamulaştırma yapılıncaya
kadar emlak vergisi ödenmesi durdurulur. Kamulaştırmanın yapılması hâlinde durdurma
tarihi ile kamulaştırma tarihi arasında tahakkuk edecek olan emlak vergisi, kamulaştırmayı
yapan idare tarafından ödenir. Birinci fıkrada yazılı yerlerin kamulaştırma yapılmadan önce
plan değişikliği ile kamulaştırmayı gerektirmeyen bir maksada ayrılması halinde ise
durdurma tarihinden itibaren geçen sürenin emlak vergisini mal sahibi öder." yer alan
hükmün 04/07/2019 tarihinde yürürlükten kaldırıldığını ancak, söz konusu madde halen
yürürlükte iken müvekkilinden toplam 4.140,70 TL Bütçe Geliri (Emlak Vergisi) ve Bütçe
Geliri (Kamulaştırma-Emlak Vergisi) kesintileri yapıldığını; fıkra hükmünün yürürlükte
olduğu tarihte yapılan kesintilerin yasal olmadığına ilişkin Yargıtay 5.H.D.nin 27/01/2015
tarih ve E.2014/18549 ve K.2015/922 sayılı ilamının bulunduğunu; ifade ederek; fazlaya
ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; müvekkiline ödenen kamulaştırma parasından haksız
olarak kesilen 4.140,70 TL'nin şimdilik 100 TL'sinin iadesine karar verilmesi istemiyle adli
yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde, emlak vergisine ilişkin
davanın idari yargı yerinde, vergi mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev
itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3.Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/02/2021 tarihli ve E.2020/236 sayılı
kararı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Esas No : 2021/300
Karar No: 2021/436
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev
uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının
bir örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı
Talebi
5. Danıştay Başsavcısı, açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden
bahisle 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı
çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar
vermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şöyledir:
"... davacıdan 13/05/2019 tarihinde ödenen kamulaştırma bedeli üzerinden kesinti
yoluyla tahsil edilen ve 100 TL tutarındaki kısmı dava konusu yapılan emlak vergisinin
hukuka uygun olup olmadığının tespitine yönelik olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre inceleme yapılması gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi,
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6'ncı maddesi uyarınca Vergi Mahkemesine
verilmiştir.
Bu itibarla; davacı tarafından kesinti yoluyla ödenen emlak vergisinin iadesi istemiyle
açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Yasanın 2'nci ve 2576 sayılı Yasanın 6'ncı
maddesi uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu
sonucuna varılmıştır..."
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığın idari yargı yerince görüm ve
çözümünün gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapılan
başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili
kısmı şöyledir:
“... idarelerin 1319, 213 ve 6183 sayılı Kanun'lar uyarınca tek yanlı irade açıklamaları
ile tesis ettikleri emlak vergisi alınmasına ilişkin işlemleri idari işlem niteliği taşımaktadır.
Anılan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar uyarınca, 13/05/2019 tarihinde
ödenen kamulaştırma bedelinden emlak vergisi kesintisi yapılmasına ilişkin işlemlerin 3194
sayılı İmar Kanunu ile yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığına ve
bu işlem nedeniyle davacının bir zarara uğrayıp uğramadığına yönelik bulunan davanın
çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 2/1. (b) ve 2576 sayılı Kanun'un 6/1.a maddesi gereğince
idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
IV. İLGİLİ HUKUK
8. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Vergi Mahkemelerinin
görevleri" başlıklı 6.maddesi şöyledir:
"(Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
Esas No : 2021/300
Karar No: 2021/436
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile
benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı
yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı
kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için
menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından
açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için
yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin
davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile
sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda
ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine
getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini
kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10.1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun "Mevzu" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
" Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine
tabidir."
11. Aynı Kanun'un "Usul hükümleri" başlıklı 37.maddesi şöyledir:
" (Değişik: 4/12/1985-3239/113 md.)
Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında
213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümleri uygulanır.
Bu Kanunda geçen "Vergi dairesi"tabiri, belediyeleri ifade eder.
Bu Kanunun uygulanmasında, Vergi Usul Kanununun vergi inceleme yetkisi hariç
olmak üzere;
1. Belediye gelir şube müdürü, gelir şube müdürü olmayan yerlerde belediye hesap
işleri müdürü, hesap işleri müdürü olmayan yerlerde muhasebeci, vergi dairesi müdürü sıfat
ve yetkisini haizdir.
2. Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük mal memuruna verilmiş görev ve yetkiler,
belediye başkanları tarafından kullanılır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
Esas No : 2021/300
Karar No: 2021/436
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 20/09/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2
maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.
maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10.
maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule
ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı
Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da
dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı vekili tarafından, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmaz için
ödenen kamulaştırma bedeli üzerinden, haksız emlak vergisi kesintisi yapıldığı ileri sürülerek
vergi tutarının 100 TL tutarındaki kısmının iadesi istemiyle açılmış olup; uyuşmazlık,
Altındağ Belediye Başkanlığı tarafından davacıdan 13/05/2019 tarihli ve 038822 sayılı
mahsup fişi karşılığı tahsil edilen 4.140,70 TL tutarındaki emlak vergisinin hukuka uygun
olup olmadığının tespitine ilişkindir.
15. Açılan davaya ve davacının iddialarına karşılık davalı idarece verilen cevap
dilekçesinde; emlak vergisinin 1277,03 TL tutarındaki kısmının davacının Ankara İli,
Altındağ İlçesi, Karapürçek Mahallesi, 24465 Ada, 2 Parsel numarasında kayıtlı olan ve
kamulaştırmasız el atma uygulanan taşınmazın kamulaştırma bedeli üzerinden hesaplanarak
tahsil edildiği, 2863,67 TL tutarındaki kısmının ise Karapürçek Mahallesi 24468 Ada, 1 sayılı
Parsel numarasında kayıtlı olan ve kamulaştırma işlemine konu edilmeyen başka bir
taşınmazın emlak vergisi borcu nedeniyle tahsil edildiğinin ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır.
16. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında,
kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari
işlem", herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi
faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de,"idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
Bu bağlamda, idarelerin 1319, 213 ve 6183 sayılı Kanun'lar uyarınca tek yanlı irade
açıklamaları ile tesis ettikleri emlak vergisi alınmasına ilişkin işlemlerinin idari işlem niteliği
taşıdığı tartışmasızdır.
17. Buna göre, davacıdan kamulaştırma bedeli üzerinden kesinti yoluyla tahsil
edilen ve bir kısmı dava konusu yapılan emlak vergisinin hukuka uygun olup olmadığının
tespitine yönelik olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre inceleme yapılması
gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi ise, 2576 sayılı Bölge İdare
Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında
Kanunun 6. maddesi uyarınca Vergi Mahkemesine verilmiştir.
18. Bu itibarla; davacı tarafından kesinti yoluyla ödenen emlak vergisinin iadesi
istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. ve 2576 sayılı
Esas No : 2021/300
Karar No: 2021/436
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Danıştay Başsavcısınca
yapılan başvurunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 23.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/02/2021 tarihli ve E.2020/236 sayılı kararının kaldırılması
gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısınca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin
görev itirazının reddine ilişkin Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/02/2021 tarihli ve
E.2020/236 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
20/09/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Celal Mümtaz
Şükrü
Mehmet
Birol
AKINCI
BOZER
AKSU
SONER
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy