UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/43
KARAR NO : 2021/84
KARAR TR : 01/03/2021
ÖZET: Trabzon Halk Eğitim Müdürlüğü
ve Yomra Halk Eğitim Müdürlüğü
bünyesinde usta öğretici olarak görev
yaparken emekli olan davacı tarafından,
1990-2019 tarihleri arasında fiilen
çalıştığı günler karşılığı olan kıdem
tazminatının ödenmesi istemiyle açılan
davanın, ADLİ YARGI YERİNDE
görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : C.G.
Vekili
: Av. S.S.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili
: Av. E.S.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Yomra Halk Eğitim Müdürlüğünde
usta öğretici olarak 11/10/1990 tarihinde çalışmaya başladığını, 13/6/2019 tarihine kadar
Trabzon Halk Eğitim Müdürlüğünde çalıştığını ve sonrasında emekli olduğunu, emekli
olduğunda tazminat talep ettiğini ancak, bu tazminatın kendisine ödenmeyeceğinin beyan
edildiğini, davalı nezdinde mevsimlik olarak sürekli çalıştırılmış olmasına rağmen tazminatının
ödenmemiş olmasının usul ve Kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek, 200 TL kıdem tazminatının
tahakkuk tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili
istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Trabzon 2. İş Mahkemesinin 24/09/2020 tarihli ve E.2019/763, K.2020/373 sayılı
kararı ile, davacının 657 sayılı Kanun'un 89. maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilik veya
Kaymakamlık onayı ile görevlendirildiği, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı, statü
hukukuna tabi olduğu, işçi işveren ilişkisi bulunmadığı, bu nedenle davanın idari yargıda
çözümlenmesi gerektiğinden, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b, 115/2. maddeleri gereğince davanın
usulden reddine karar verilmiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Esas No : 2021/43
Karar No: 2021/84
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
B. İdari Yargıda
4. Trabzon İdare Mahkemesinin 11/01/2021 tarihli ve E.2020/1264 sayılı kararı ile,
davacının davalı idare bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçi statüsünde görev yaptığı ve
anılan Kanun'un Geçici 6. maddesinin atıfta bulunmuş olduğu; 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14.
maddesinde emeklilik haline binaen iş akdini fesheden işçinin kıdem tazminatına hak
kazanacağının belirtildiğinden, uyuşmazlığın, 5521 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan
hüküm uyarınca, davanın çözümünde adli yargı merciinin (iş mahkemesinin) görevli olduğu
sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi
Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın
Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince
karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
Mevzuat
5. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Bir hizmet akdine
dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar…"
denilmiş, aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde, "Bu
Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara
bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı Kanun hükümleri
01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
6. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları
bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı
olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer
verilmiş; 101. maddesinde "Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun
hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür"
denilmiştir.
7. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının,işverenler ile bir iş
sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve
sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususuna
Kanun'un 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden
kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yer
verilmiştir.
8. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2.
maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli
ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu
mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece
Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun
hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi
oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen
işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve
Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler,
Esas No : 2021/43
Karar No: 2021/84
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve
işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
9. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1)
numaralı fıkrası şöyledir:
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve
tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava
şartıdır."
10. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003
tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar
Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile
işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan
her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi
kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş
Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin
dava ve işlere bakar."
11. 7036 sayılı Kanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklı Geçici madde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca
kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
açılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile
Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev
alanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili
mahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 01/03/2021 tarihli toplantısında; İdare Mahkemesince 2247
sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, 2247 sayılı Kanun'un 19.
maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı
anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Esas No : 2021/43
Karar No: 2021/84
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının
görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,
Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, Trabzon Halk Eğitim Müdürlüğü ve Yomra Halk Eğitim Müdürlüğü
bünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, 1990-2019
tarihleri arasında fiilen çalıştığı günler karşılığı olan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle
açılmıştır.
15. Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının 1990-2019 yılları arasında
Trabzon Halk Eğitim Müdürlüğü ve Yomra Halk Eğitim Müdürlüğü bünyesinde usta öğretici
olarak çalıştığı; davanın, fiilen çalışmış olduğu günler için kıdem tazminatlarının ödenmesi
istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
16. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen
tazminatlarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,
uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli
olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Trabzon İdare
Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Trabzon 2. İş Mahkemesince verilen 24/09/2020 tarihli
ve E.2019/763, K.2020/373 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Trabzon İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Trabzon 2. İş
Mahkemesince verilen 24/09/2020 tarihli ve E.2019/763, K.2020/373 sayılı GÖREVSİZLİK
KARARININ KALDIRILMASINA,
01/03/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Celal Mümtaz
Şükrü
Mehmet
Birol
AKINCI
BOZER
AKSU
SONER
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy