UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/48
KARAR NO : 2021/105
KARAR TR : 01/03/2021
ÖZET: Çocuk Yuvası ve Kız
Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü'nde
korunma ve bakım altında bulunan
çocukların sosyal ve sportif
faaliyetlerine katkıda bulunmak
üzere beden eğitimi öğretmeni
olarak ek ders karşılığında görev
yapmış olan davacı tarafından,
kıdem ve ihbar tazminatları, fazla
mesai, hafta sonu çalışma ücretleri
ve yıllık ücretli izin alacağının
davalı idareden tahsili istemiyle
açılan davanın, ADLİ YARGI
YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.S.
Vekili : Av. M.A. G.
Davalı : Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekilleri: Av. S. K.- Av. E. T.
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 23/06/2008 tarihinden
başlayarak her yıl genel müdürlük kararıyla birer yıllık uzatılan görevlendirmelerle
13/02/2015 tarihine kadar Turhal Cumhuriyet Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu
Müdürlüğü'nde korunma ve bakım altında bulunan çocukların sosyal ve sportif faaliyetlerine
katkıda bulunmak üzere 09/11/2000 tarihli ve 2000/1648 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
beden eğitimi öğretmeni olarak ek ders karşılığında görevlendirilildiği, çalıştığı sürede sabah
8'den akşam saat 17'ye kadar günde sekiz, haftada kırk saat çalıştığı, ancak kendisine haftalık
otuz saat üzerinden ödeme yapıldığı, sadece hafta içi değil, etkinlik olduğu zamanlarda
cumartesi günleri de çalıştığı, ancak bunun karşılığında bir ücret almadığı, görev yaptığı süre
boyunca ücretli izin hakkını kullanmadığı, müvekkilinin yeniden ek ders karşılığı
görevlendirilme talebinin Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün yazısı ile bütçe imkanları
doğrultusunda değerlendirilmediği belirtilerek 13/02/2015 tarihinde müvekkilinin çıkışının
yapıldığı, haklı bir sebep olmadan feshedilen iş akdi nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatlarının
da ödenmediğinden bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kıdem ve ihbar
tazminatları, fazla mesai, hafta sonu çalışma ücretleri ve yıllık ücretli izin alacağının fesih
tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalı idareden tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet
ücretinin davalı idare üzerine bırakılmasına karar verilmesi istemleriyle idari yargı yerinde
dava açtığı anlaşılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
Esas No : 2021/48
Karar No: 2021/105
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
2. Tokat İdare Mahkemesinin 16/1/2020 tarihli ve E.2019/704, K.2020/17 sayılı
kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... somut durum dikkate alındığında, davacının; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununda tanımlanan şekliyle, memur, sözleşmeli personel, geçici personel kapsamında
bulunmadığı; davacının idare ile arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, davacının statüsü
dikkate alındığında ve iş mevzuatından kaynaklanan talepleri gözetildiğinde; uyuşmazlığın
özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 30/09/2019 tarihli ve
E.2019/507, K.2019/621 sayılı kararı ile 29/04/2019 tarihli ve E.2019/255, K.2019/315 sayılı
kararı da bu doğrultudadır.
Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a.
maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine, ..."
3. Tokat İdare Mahkemesince verilen bu kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
4. Davacılar vekili aynı taleple bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
5. Turhal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 15/10/2020
tarihli ve E.2020/182, K.2020/259 sayılı kararıyla; dava şartı yokluğu nedeni ile davanın
usulden reddine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Somut olayda, davacının, davalıya bağlı Turhal Cumhuriyet Çocuk Yuvası ve Kız
Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü işyerinde, 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye
dayanılarak hazırlanan 'Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün
Merkez ve Taşra Teşkilatı ile Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Okutulacak Ders Saatlerinin
Sayısı, Ders Görevi Alacakların Nitelikleri ve Benzeri Diğer Hususların Tespitine Dair
Esaslar' kapsamında, Genel Müdürlük makamının onayıyla ek ders ücreti karşılığında beden
eğitimi öğretmeni olarak çalıştığı, ödenecek ücretinin 657 sayılı Kanun’un 176. maddesine
göre belirlendiği anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan esaslarda, ders
görevi alacakların taşıması gereken nitelikler, göreve alınma, çalışma koşulları ile yapılacak
ödemeler önceden düzenlenmiş, idareye göreve alma ve sonlandırma gibi konularda üstün
yetkiler verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında varılan neticede, taraflar arasında iş sözleşmesi
bulunmadığı, çalışma ilişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, göreve
alınma, çalışma koşulları ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlendiği
anlaşılmaktadır. Bu itibarla taraflar arasındaki ilişki statü hukukuna tabi olup, uyuşmazlığın
çözümü iş mahkemelerinin görev alanına girmemektedir. Sosyal Güvenlik Hukuku açısından,
primlerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenmesi, davacının özel hukuk kapsamında sözleşme
ile çalıştığını göstermez.
Ücret, çalışma saati, süreleri ve benzeri bir çok esaslı çalışma koşulunun statü hukuku içinde
önceden düzenlendiği ve idareye üstün yetkiler tanındığı çalışma ilişkisinde, başta İş Kanunu
olmak üzere özel hukuk hükümlerinin uygulanması ilişkinin niteliğiyle bağdaşmamaktadır.
Anılan sebeplerle, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup, Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması
sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ..."
Esas No : 2021/48
Karar No: 2021/105
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
6. Turhal 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen bu karar 1/12/2020 tarihinde
kesinleşmiştir.
7. Davacı vekili tarafından olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı'na sunulmak üzere Turhal 1. Asliye Hukuk Mahkemesine
müracaat edilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Bir hizmet akdine
dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı
sayılırlar…" denilmiş, aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 134.
maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde
veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı
Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
9. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları
bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi
sigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkin
hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde "Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,
bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde
görülür" denilmiştir.
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanunun amacının,işverenler ile bir iş
sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak
ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi"
hususuna Kanunun 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim
süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik
maddelerinde yer verilmiştir.
11. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2.
maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek
hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur.
Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece
Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun
hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi
oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen
işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve
Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler,
tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava
ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
12. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1)
Esas No : 2021/48
Karar No: 2021/105
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
numaralı fıkrası şöyledir:
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve
tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava
şartıdır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları,
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk
Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi
işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya
kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi
kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş
Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin
dava ve işlere bakar."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklı Geçici madde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca
kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
açılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile
Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev
alanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili
mahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler
Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet
ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 01/03/2021 günlü toplantısında, 2247 sayılı Kanun'un 27.
maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı
Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, usule
ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının
esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16. Raportör-Hâkim Burak Cenk İLHAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli
olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca
görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,
Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü
açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Esas No : 2021/48
Karar No: 2021/105
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
17. Dava; Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü'nde korunma ve bakım
altında bulunan çocukların sosyal ve sportif faaliyetlerine katkıda bulunmak üzere beden
eğitimi öğretmeni olarak ek ders karşılığında görev yapmış olan davacı tarafından, kıdem ve
ihbar tazminatları, fazla mesai, hafta sonu çalışma ücretleri ve yıllık ücretli izin alacağının
davalı idareden tahsili istemiyle açılmıştır.
18. Somut olayda, davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep
edilen tazminatlarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığı ve
ilgili mevzuat hükümleri (bkz. § § 8-14) göz önünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığın özel
hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna
varılmıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Turhal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) 15/10/2020
tarihli, E.2020/182, K.2020/259 sayılı görevsizlik kararının KALDIRILMASINA,
01/03/2021 tarihinde, üyelerden Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY
ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Celal Mümtaz
AKINCI
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Ahmet
ARSLAN
Esas No : 2021/48
Karar No: 2021/105
UYAP Bilişim Sistemiile erişebilirsiniz.
KARŞI OY
Dava, Turhal Cumhuriyet Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü'nde
korunma ve bakım altında bulunan çocukların sosyal ve sportif faaliyetlerine katkıda
bulunmak üzere beden eğitimi öğretmeni olarak ek ders karşılığında görev yapmış olan
davacı tarafından, kıdem ve ihbar tazminatları, fazla mesai, hafta sonu çalışma ücretleri ve
yıllık ücretli izin alacağının davalı idareden tahsili talepleriyle açılmıştır.
Davacının, davalıya bağlı Turhal Cumhuriyet Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme
Yurdu Müdürlüğü işyerinde, 657 sayılı Kanun'un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan 'Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Merkez ve
Taşra Teşkilatı ile Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Okutulacak Ders Saatlerinin Sayısı, Ders
Görevi Alacakların Nitelikleri ve Benzeri Diğer Hususların Tespitine Dair Esaslar'
kapsamında, Genel Müdürlük makamının onayıyla ek ders ücreti karşılığında beden eğitimi
öğretmeni olarak çalıştığı, ödenecek ücretinin 657 sayılı Kanun'un 176. maddesine göre
belirlendiği anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun'un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan
esaslarda, ders görevi alacakların taşıması gereken nitelikler, göreve alınma, çalışma koşulları
ile yapılacak ödemeler önceden düzenlenmiş, idareye göreve alma ve sonlandırma gibi
konularda üstün yetkiler verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı, çalışma
ilişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, göreve alınma, çalışma koşulları
ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, taraflar arasındaki ilişki statü hukukuna tabi olup, uyuşmazlığın çözümü
iş mahkemelerinin görev alanına girmemektedir. Sosyal Güvenlik Hukuku açısından,
primlerin Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenmesi, davacının özel hukuk kapsamında sözleşme
ile çalıştığını göstermeyeceği açıktır.
Bu durumda, ücret, çalışma saati, süreleri ve benzeri bir çok esaslı çalışma
koşulunun statü hukuku içinde önceden düzenlendiği ve idareye üstün yetkiler tanındığı
çalışma ilişkisinde, başta İş Kanunu olmak üzere özel hukuk hükümlerinin uygulanması
ilişkinin niteliğiyle bağdaşmadığı dikkate alındığında davanın görüm ve çözümünün idari
yargı yerlerine ait bulunduğu oyu ile davanın çözümünde adli yargı yerlerine görevli olduğu
yolunda verilen karara katılmıyorum.01/03/2021
Üye
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy